Brüssel görüşünün Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinə aparan yolda lokomotiv rolunu oynayacağı iddia edilir. Məhz bu görüşdə Ermənistan və Azərbaycan liderlərinin 4-cü görüşündən sonra faktiki olaraq icrası dondurulan üçtərəfli bəyanatlarda göstərilən öhdəliklərin yerinə yetirilməsi istiqamətində razılığın əldə edildiyi bildirilir. Artıq praktiki işlərin görülməsi üçün konkret vaxt da müəyyən edilib.
Avropa İttifaqının prosesə son müdaxilələrindən görünür ki, Rusiyanın da daha aktiv şəkildə proseslərə qoşularaq arxa planda qalmaması məqsədilə "mən də varam" deməsi üçün praktiki addım atmasına, nəhayət bir daşı daş üstə qoymasına zəmin yaranıb.
Brüsseldə Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin görüşü başlamadan rəsmi Moskvanın vaxt itirmədən prosesi tənqid etməsi çox mətləblərdən xəbər verir. Çox güman ki, Rusiya Qərbin fəallığı fonunda arxa planda qalmamaq üçün Ermənistana üçtərəfli bəyanatla üzərinə götürdüyü öhdəliklərdən, bugünə kimi Moskvanın vasitəçiliyi ilə keçirilən görüşlər zamanı aktual olan məsələlərdən birinin həlli istiqamətində önəmli razılığa nail olmağı qarşısına məqsəd kimi qoya bilər. Bununla Rusiya Avropa İttifaqının Moskvanın iki dövlət arasında münasibətlərin tənzimlənməsi istiqamətindəki fəaliyyətinə adekvat cavab verərək, problemin həlli yolunda həm öz gücünü göstərməyə çalışacaq, həm də bununla Bakı və İrəvanda siyasi dividendini artırmaq haqda düşünəcək. Maraqlıdır ki, AB-nin vasitəçiliyi ilə bundan əvvəl də keçirilən 3 görüşdə Paşinyan üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirmədi. Bunun da səbəbini dolayısı ilə Rusiyanın təzyiqləri ilə əlaqələndirməyə çalışdılar. Paşinyan bu dəfə üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməsə, Avropa ona qarşı hansı təzyiq rıçaqlarından istifadə edə bilər?
Politoloq Qabil Hüseynli “ Bakı-Xəbər” ə açıqlamasında bildirdi ki, 4-cü görüş əvvəlki 3 görüşdən çox fərqlənir: “Avropa İttifaqı Şurasının prezidenti Şarl Mişel birmənalı şəkildə bildirdi ki, razılaşdırılan məsələlər üzərində ciddi şəkildə nəzarət həyata keçiriləcək. Bəli, Moskva bu görüşü qısqanır və Ermənistana təzyiq göstərə bilər. Ancaq çətin inanıram ki, 4-cü görüşdən sona Nikol Paşinyan yenə də öhdəliklərindən boyun qaçırsın. Heç vaxt uzatmağa da cəhd etməyəcək. Artıq XİN rəhbərlərinə sülh sazişinin hazırlanması üçün göstəriş verilib. Hətta bununla bağlı işçi heyəti də formalaşdırılır. Sentyabr ayının sonuna kimi sülh sazişinin təxmini variantları masa üzərinə qoyulacaq. Bu proseslərin gedişi ilə AB müntəzəm olaraq məşğul olacaq. Ermənilərin davranışları bizi o qədər bezdirib ki, onlarn addımlarını doğruldacaq bir fikir söyləməyə çətinlik çəkirəm. Erməni xisləti elədir ki, yenə də nələrisə edə bilər. İnanmıram ki, onlar AB qarşısında çığallıq etsinlər. AB “qoğal və qamçı” siyasətindən istifadə edir. Ermənistana 2,6 milyard avro məbləğində maliyyə dəstəyi vəd edib. Bu məbləğin ilk tranşı sülh müqaviləsi imzalanandan sonra göndəriləcək. Maliyyə çətinliyində boğulan Ermənistan üçün bu yardım hava və su kimi lazımdır. Avropa İttifaqı Azərbaycan üçün də 2,4 milyard həcmində yardım vəd edib. Bizim bu yardımsız da problemləri həll etmək imkanımız var. İşğalçı dövlət bizə həm də etdiyi dağıntılara görə kompensaaiya ödəməlidir. Bunlar sonranın işidir, amma güman edirəm ki, sülh müqaviləsinin mətnində belə şeylər ola bilər. Rusiyanın əlindən bütün rıçaqlar da çıxmayıb. Xüsusilə də sərhədlərin dəqiqləşdirilməsi məsələsi tam olaraq onların nəzarətindədir. Sülh müqaviləsinin canını da məhz bu təşkil edir. Rusiya AB-nin səylərinə belə qısqanc yanaşmamalıdır. Ermənistanda bunu başa düşürlər. Budəfəki cəhd prosesləri “ölü nöqtə”dən tərpədəcək və Rusiyanın buna mane olmağa gücü çatmayacaq”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
