Ermənistanın sabiq xarici işlər naziri Vardan Oskanyanın Qarabağla bağlı yeni məqaləsi dərc olunub. Məqalədə Nikol Paşinyan baş nazir olandan sonra Ermənistan hakimiyyətinin buraxdığı səhvlərdən bəhs olunur.
V.Oskanyanın fikrincə, Ermənistanın müharibədə məğlubiyyətinin 3 əsas səbəbi var: “Bunlardan birincisi Paşinyanın İlham Əliyevlə təmas xəttində atəşkəsə riayət etmək barədə razılığa gəlməsi olub (2018-ci ilin sentyabrında Düşənbədə) . Paşinyanın ikinci səhvi odur ki, o, bütün danışıqlar prosesinə və illər ərzində işlənmiş sənədlərə etinasız yanaşıb. Hökumət başçısının üçüncü yanlış hesablaması bir tərəfdən Dağlıq Qarabağla bağlı tutarlı siyasətin olmaması, digər tərəfdən isə bir-birini inkar edən və ziddiyyətli bəyanatlar verməsi olub”.
Oskanyan təcrübəli diplomat olsa da, təəccüblüsü odur ki, məqalənin sonunda tamamilə absurd tezislər ortaya atıb. Onun fikrincə, Bakının təqdim etdiyi məqamlara İrəvanın cavabı danışıqlar üçün aşağıdakı mövzuları əhatə edə bilərdi və etməli idi: “Dağlıq Qarabağın gələcək statusu, Dağlıq Qarabağın ayrılmaz hissəsi kimi Şuşa və Hadrutun taleyi. Qarabağ, Ermənistan vətəndaşlarının Azərbaycan əsirliyindən qayıtması, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ermənistanın suveren ərazisindən çıxarılması, ATƏT-in Minsk Qrupu çərçivəsində danışıqların bərpasının mümkünlüyü, sülhməramlıların qalma müddətinin uzadılması”.
O boyda məğlubiyyətdən sonra bunlar hələ də “bəlkə də qaytardılar” düşüncəsindədilər. Revanşist erməni müxalifətinin prinsiplərindən çıxış edirlər. Halbuki, bunu reallaşdırmaq mümkünsüzdür.
“Erməni baş nazir situasiyanı uzatmağa cəhdlər göstərir və bu cəhdlər Azərbaycana daha geniş imkanlar yaradır”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh üdən “SƏS” Media Qrupunun rəhbəri, politoloq Bəhruz Quliyevin fikrincə, V.Oskanyanın məsləhətləri Paşinyanın siyasi ölüm prosesini sürətəndirə bilər: “Bu gün Ermənistanın ictimai-siyasi isteblişmentinin müharibədə uğradıqları məğlubiyyətləri müxtəlif bəhanələrlə ört-basdır etmək cəhdləri əslində onların daha çox ifşası ilə nəticəsini tapır. Ermənistanın sabiq XİN rəhbərinin ölkəsinin İkinci Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətə uğramaq səbəblərindən biri kimi Nikol Paşinyanın 2018-ci ildə Prezident İlham Əliyevlə Düşənbədəki görüş zamanı təmas xətlərində atəşkəsə riayət olunması ilə bağlı razılığa gəlməsini deməsi atəşkəs rejiminin məhz Ermənistan tərəfindən pozulması faktını isbatlayır. Deməli, belə nəticə hasil etmək olar ki, Prezident İlham Əliyev Nikol Paşinyandan atəşkəs rejiminə riayət olunmasını tələb edib və erməni baş nazir həmin tələbə əməl edəcəyi vədini verməsi ilə Azərbaycanı müharibəyə təhrik etdiyini dolayısı ilə etiraf edib. 44 günlük müharibənin də başlanması, erməni tərəfinin ağır məğlubiyyətə, nəticədə kapitulyasiya aktına imza atması səbəbi məhz Ermənistanın dinc əhalimizi, kənd və şəhərlərimizi atəş altında saxlaması, habelə torpaqlarımıza göz dikməsi, işğalçılıq niyyətlərini davam etdirməsi oldu. Oskanyanın Paşinyanın digər səhvi ilə bağlı iddiasını isə belə qəbul etmək olar ki, Paşinyan müharibəyə qədər imzalanmış sənədlərə etinasız yanaşıb”.
B.Quliyev hesab edir ki, Oskanyanın üçüncü ittihamında onun Qarabağla bağlı “tutarlı siyasətinun olmaması” fikri belə əsaslandırıla bilər: “Məlum olduğu kimi, Ermənistanda indi də Qarabağ klanı mövcuddur və Paşinyanın həmin klanı Qərb dairələrinin dəstəyi və “məxməri inqilabı” sayəsində devirməsi ilə hakimiyyətə yiyələnməsi əvvəlki iqtidarların onun Qarabağa yönəlik siyasətinə maneələr yaratmağa başladı. Düzdür, Paşinyan hətta Qarabağa istədiyi müdaxilələri etsəydi belə, yenə də güclü Azərbaycan qarşısında diz çökəcəkdi. Ancaq Oskanyan bununla demək istəyib ki, Paşinyan Ermənistanın Qarabağı işğal altında saxlaması faktına barmaqrarası baxırdı və bu da onun qısa müddətdə məğlub olmasına zəminlər yaratmış oldu. Əgər Paşinyan bundan sonra da bənzər siyasəti davam etdirəcəksə daha ağır vəziyyətlərə düşəcək. Görünən budur ki, erməni baş nazir situasiyanı uzatmağa cəhdlər göstərir və bu cəhdlər Azərbaycana daha geniş imkanlar yaradır. Misal üçün, Qərbi Zəngəzur kimi tarixi torpaqlarımıza iddia qaldırmaq, oradan zor və güc yolu ilə qovulmuş soydaşlarımıza status tələb etmək və s. Eyni zamanda, Prezident İlham Əliyev də dəfələrlə bu barədə bəyanatlarını səsləndirib və qarşı tərəf reallığı dərk etməzsə, üzərinə düşən öhdəliklərini icra etməzsə, bundan sonra da dəqiq mina xəritələrini verməkdən imtina edərsə, yaxud olmayan status məsələsini hər dəfə qaldıracaqsa, rəsmi Bakının yenidən güc dili ilə danışmaqdan başqa çarəsi qalmayacaq. Oskanyanın Paşinyana tövsiyə olaraq aparılan danışıqlar zamanı hələ də Şuşa və Hadrutun, eləcə də “status”, artıq öz ömrünü başa vurmuş ATƏT-in Minsk Qrupunun fəaliyyəti və s. gülünc iddialarını “vacib nüans” kimi səsləndirməsi Ermənistan üçün böyük itkilərə səbəb ola bilər. Bütün bunlar söz yox ki, İrəvanın zərərinə olan məsələlərdir. Oskanyanın məsləhətləri Paşinyanın siyasi ölüm prosesini sürətəndirə bilər. Fikrimcə, Paşinyan da bunları yaxşı bilir və onun rəsmi Bakının tələblərini qısa müddətdə həyata keçirməkdən başqa heç bir çıxış yolu yoxdur”.
Bir sözlə, politoloq hesab edir ki, Ermənistan hakimiyyəti müharibədən sonra yaranan reallıqları qəbul etməlidir.
Vidadi ORDAHALLI
