Qardaş Türkiyəyə qarşı Yunanıstan tərəfindən yenə təxribatçı fəaliyyət həyata keçrilməkdədir. Belə ki, yayılan məlumatlara əsasən, bu günlərdə Yunanıstanın S-300 hava hücumundan müdafiə sistemləri Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri komandanlığının F-16 qırıcılarını Egey və Aralıq dənizlərində beynəlxalq hava məkanında təqib etmək üçün istifadə olunub.
Zenit-raket sistemləri tərəfindən təqibin necə həyata keçirildiyi açıqlanmır. "CNN Türk" telekanalı qeyd edir ki, hadisə müttəfiqlik ruhuna uyğun gəlmir. Bu düşmən hərəkətinə baxmayaraq, döyüşçülər öz planlı tapşırıqlarını yerinə yetirib və sağ-salamat öz bazalarına qayıdıblar. Türkiyənin milli müdafiə naziri Hulusi Akar Yunanıstanın Türkiyə təyyarələrinə qarşı S-300 hava hücumundan müdafiə sistemlərini işə salması haqda danışarkən Afinaya sərt xəbərdarlıqlar edib: “Bu cür arsızlıq, bu qədər ehtiyatsızlıq qəbuledilməzdir. Hər hansı bir sui-istifadə olduğu zaman dəniz, quru və hava qüvvələrimiz heç vaxt güzəştə getmir, getməyəcək. Əvvəllər hava məkanımızı müdafiə etmək üçün amerikalılarla uzun mənzilli hava hücumundan müdafiə sistemləri üçün danışdıq, amma onlar “Patriot” hava hücumundan müdafiə sistemini vermədilər. Fransızlarla danışdıq, SAMP-T sistemini vermədilər. Biz gedib S-400 aldıq. ABŞ və Avropa bir-birinə dəydi, bunu əldə etdiyimizə görə bizi ittiham etdilər. İndi isə S-400-lərin alt modeli olan S-300-lər NATO-da fəaliyyət göstərən türk F-16-larını radarla hədəfə alıb. Qonşumuzun etdiklərini görmək, başa düşmək və izah etmək lazımdır. Bu cür açıq-saçıq həyasızlıq, bu cür ehtiyatsızlıq yolverilməzdir”. Təqaüddə olan türkiyəli pilot, general Bəyazid Karataş da məsələ ilə bağlı maraqlı açıqlamalar verib: “Yunanıstanın NATO missiyasındakı türk döyüş təyyarələrinə radar kilidi qoyması və Kritdə yerləşdirilmiş S-300 hava hücumundan müdafiə sistemi ilə bizim təyyarələri təqib etməsi gərginliyi artırıb. Burada ABŞ-ın barmağı var. Qarşılıqlı Müdafiə Əməkdaşlıq Müqaviləsinə əsasən, ABŞ-ın Yunanıstanın quru, dəniz və hava bazalarının istifadəsi ilə bağlı böyük imtiyazı var. Xüsusilə Ukrayna böhranından sonra ABŞ bölgədə strateji bombardmançı təyyarələrinin sayını artırıb. Və NATO ölkələri üzərində hazırlıq əməliyyatları adı altında uçuşlar edir”. Generalın sözlərinə görə, hazırda Yunanıstan ABŞ üçün bir "peşka"dır: “ABŞ dünyada itirdiyi liderliyinə görə Ukrayna böhranını işə salıb. Və yeni düşmənlər qazanıb. Həm də Avropada NATO müzakirələrini aradan qaldıraraq kənara çəkilib. Avropa ABŞ-ın tələsinə düşdüyünü gələcəkdə iqtisadi vəziyyəti daha da pisləşəndə anlayacaq. Egey dənizi strateji su yoludur. Yunanıstandakı bazalar təkcə Rusiyaya nəzarət üçün deyil, həm də bölgədəki həyat damarlarını bağlamağa istiqamətlənmiş bir işdir. İndi Yunanıstan, demək olar ki, tamamilə Amerikanın işğalı altındadır. Rusiyanı mühasirəyə almaq üçün hesablanmış bu bazalar həm də Türkiyəyə təzyiq vasitəsidir”. Təqaüddə olan briqada generalı Naim Babüroğlu isə bildirir ki, Türkiyə Yunanıstana Afinanın başa düşəcəyi dildə cavab verməlidir: “S-300 ilə nə etdilərsə, Türkiyə də S-400-lə onu etməlidir. Yunanıstanın düşmən münasibəti tükənməzdir, heç vaxt sürətini azaltmır... ABŞ hazırda Yunanıstanla və Kipr Rum Administrasiyası ilə əməkdaşlığa üstünlük verir. Onun bu mövqeyindən əl çəkməyəcəyi aydındır. Türkiyə qəti şəkildə geri addım atmamalı və eyni şəkildə cavab verməməlidir”.
Türkiyəli ekspert Murat Aslan da hesab edir ki, Yunanıstana S-400 ilə cavab verilməlidir: “Yunanıstanın siyasi rəhbərliyi niyə belə bir qərar verdi? Bu sual vacibdir. Birincisi, Yunanıstanda məlum telefon dinləmə qalmaqalı Yunanıstan hpkumətini çətin vəziyyətə salıb. Hökumət Yunanıstanda daxili siyasi gündəmi dəyişmək istəyir. Türkiyə təyyarələri ilə bağlı bu aksiyanı yunan hökuməti uğur hekayəsi kimi ictimaiyyətə təqdim etmək istəyib. İkincisi, Şərqi Aralıq dənizində enerji tənliyində çəkindirici gücə malik olduğunu göstərmək istəyir. Üçüncü və sonuncu səbəb: Türkiyəni təxribata çəkir, onu hərbi tədbirlər görməyə məcbur edir. Bununla da o, ABŞ və Avropa “qardaşlarına” türk təhlükəsinin olduğunu sübut etmək istəyir. Belə bir vəziyyətdə Türkiyənin etməli olduğu şey bölgədə daimi olaraq artan hərbi varlığa sahib olmaqdır. İkincisi, Türkiyə S-400-lərin Qərbi Anadoluda yerləşdirilməsi variantını qarşılıqlılıq çərçivəsində nəzərdən keçirə bilər”. Xatırladaq ki, daha əvvəl də Egey dənizinin şərqindəki adaların Yunanıstan tərəfindən hərbiləşdirilməsi Ankara və Afina arasında gərginliyi artırıb. Yunanıstan, faktiki olaraq, Türkiyə sahilinə yaxın adaları hərbiləşdirməklə beynəlxalq hüquqi öhdəliklərini pozur. Məsələ burasındadır ki, Egeydəki adalar Yunanıstana verilərkən 1923-cü il Lozanna və 1947-ci il Paris razılaşmaları ilə adaların silahlandırılmaması şərti qoyulub. Lozanna danışıqlarında bu şərti ilk qoyan Türkiyə olub. Bunun səbəbi kimi yunan ordusunun məğlubiyyətə uğraması ilə nəticələnən Türkiyənin “1919-1922-ci il Anadolu yürüşünün təkrarlanma ehtimalının qarşısının alınması” göstərilib və Yunanıstan bu şərti qəbul edib. 1947-ci il Paris müqaviləsi İkinci Dünya müharibəsinin qalibləri arasında imzalanıb. Bu müqavilə ilə müharibədə məğlub olan dövrün faşist İtaliyasının işğalı altında olan adalar yenidən qalib ölkələr sırasında olan Yunanıstana verilib. Amma o şərtlə ki, yunan tərəfi adaları silahlandıra, onlardan hərbi məqsədlər üçün istifadə edə bilməz. Egeydəki adaların tərksilah edilməsi şərtləri Yunanıstan tərəfindən qəbul edilib. Amma bu öhdəliyi də yunanlar indi pozur və Ankara artıq buna dözmək istəmir.
Nahid SALAYEV
