Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyi Fransa prezidenti Emmanuel Makronun Əlcəzairə səfəri zamanı səsləndirdiyi Türkiyə əleyhinə bəyanatları pisləyib.
Bu barədə Türkiyə XİN-in açıqlamasında deyilir.
XİN Fransa rəhbərinin Türkiyəyə qarşı ittihamlarının qəbuledilməzliyini vurğulayıb. Nazirliyin açıqlamasında qeyd edilir ki, Fransanın yaxın gələcəkdə müstəmləkəçi keçmişinin nəticələrini dərk edə biləcəyinə ümid edilir: “Türkiyə və ya başqa bir ölkəyə kölgə salmaqla tarixi reallıqlardan qaçmağa cəhd etməyək. Əgər Paris hesab edir ki, Afrika qitəsində Fransaya mənfi münasibət var, deməli, bunun səbəbi müstəmləkəçi keçmişi, eləcə də bu gün qitədəki keçmiş təsirini müxtəlif üsullarla qoruyub saxlamaq cəhdləridir. Fransa reallığı qəbul etməli və yanaşmasını dəyişməyə çalışmalıdır. Paris əvvəlcə öz keçmişi ilə bağlı problemləri tanımalı və onları həll etməyə çalışmalıdır, günahı başqa ölkələrin çiyninə atmamalıdır. Bu həm sosial reallıqlara, həm tarixi faktlara ziddir, həm də müəyyən siyasətçilərin təhrif olunmuş təsəvvürünün göstəricisidir”.
Həqiqətən də Fransanın Türkiyəyə qarşı belə ittihamlarla çıxış etməsi nə dərəcədə məntiqlidir, ədalətlidir? Əlcəzair uzun illər Osmanlı İmperiyasının tərkibində olub, amma Türkiyəyə qarşı heç bir düşmənçilik, ədavət aparmır. Ancaq Əlcəzair 1962-ci ilə qədər Fransanın müstəmləkəsi oldu və onların başına min cür müsibət gəldi. Əlcəzair xalqı soyqırıma məruz qaldı. Bu səbəbdən 60 ildir Fransa dövlət başçısını Əlcəzairdə qəbul etmirlər. Bunun nəticəsidir ki, Fransa prezidenti Əlcəzairdə biabırçılıqla üzləşib. Əlcəzairin bir şəhərində əhali “rədd ol Makron” deyə etiraz edib. Etirazın böyüdüyünü görən Makron səfəri yarımçıq qoyaraq şəhəri tərk etməli olub. Belə olan halda Makronun Türkiyəni ittiham etməsi nə dərəcədə doğrudur?
“Əlcəzair xalqı Fransanın onlara qarşı törətdiyi soyqırımı yaddan çıxarmır”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən politoloq Elşən Manafov hesab edir ki, Makronun ittihamları əsassızdır: “Şimal Alyansının (NATO) üzvi olan bu iki dövlət arasında münasibətlərdəki gərginlik və qarşılıqlı ittihamlar təkcə onların keçmiş müstəmləkə dövlətləri olmalari ilə bağlı deyil. Hərçənd, Əlcəzairdə Fransanın müstəmləkə siyasəti yeritməsi və uzun müddət ordakı xalqın əsl soyqırım siyasətinə məruz qalması danilmaz tarixi faktdır. Əlcəzair xalqı Fransanın onlara qarşı törətdiyi soyqırımı yaddan çıxarmır. Uzun müddət Fransa müstəmləkəçiliyinə qarşı mübarizə aparan Əlcəzair xalqı nəhayət 1962-ci ildə tərəflər arasında Evian sazişi imzalandıqdan sonra Fransa mustəmləkəçiliyindən qurtulmuşdur. Əlcəzair 1516-ci ildə Osmanlı dövləti tərəfindən tutulub və 1830-cu ilə qədər, yəni Fransa tərəfindən zəbt edilənədək Osmanlı mülkü olub. Bununla belə, bu dövlətlər arasındakı münasibətlərdəki gərginlik təkcə Əıcəzair amili ilə bağlı deyil. Fransa Avropa İttifaqına daxil olan dövlətlər arasında ardıcıl olaraq Türkiyənin bu birliyə daxil edilməsinin əleyhinə çixiş edir. 2004-cü ildə sabiq prezident Jak Şirak, 2007-ci ildə prezident Nikola Sarkozi və nəhayət 2018-ci ildə prezident Makron Türkiyənin Aİ-yə uzv qəbul olunmasinin əleyhinə olduqlarını bildirib. 2011-ci ildə Fransa Senatının Türkiyəni 1915-ci ilin hadisələrinə görə soyqırımda ittiham etməsi, üstəlik bunu inkar edənin 45 min avro məbləğində cərimə olunacagı ilə bağlı qəbul etdiyi qanun münasibətləri daha da kəskinləşdirib. Rəsmi Paris Türkiyənin təkcə regional deyil, həm də qlobal miqyasda artan nüfuzu ilə barışa bilmir. O gah Türkiyənin Suriyaya müdaxiləsinin NATO üçün gözlənilməz olduğunu söyləyir və burada Ankaranı təhdid edən kürd muxtariyyətinin vacibliyi ilə bağlı fikirlər səsləndirir, gah da Türkiyənin NATO-nun Liviya ilə bağlı mövqeyinə qarşı çixdığını, buraya embarqoya baxmayaraq silah göndərdiyini bəyan edir. Fransa Afina və Nikosiyanı Ankara ilə qarşıdurmada müdafiə edir, bu bölgədə Türkiyənin geoloji kəşfiyyat işlərinin aparmasına qarşı çıxır. Nəhayət, məhz Makronun iqtidarı dövrundə Fransa mətbuatında Ərdoğanın karikaturalarının verilməsi, bu azmış kimi İslam peyğəmbərinin təhqir edilməsi ona gətirib çixarmişdi ki, Ərdoğan bütün türk və islam dunyasını Fransa mallarını boykot etməyə çağırdı. Multikultiral siyasət və ənənələrdən dəm vuran, sivil dövlət statusu ilə fəxr edən Fransanın "islami modernləşdirmək" adı ilə radikal islamçılara qarşı apardığı siyasət məhz bu dövlətin müstəmləkəçi keçmişindən qalma bir mirasdır. Görunur elə bu miras Makronu xristian təəssübkeşliyi mövqeyindən çıxış etməyə sövq edir. Ona görə də Fransa müstəmləkəçi mirasından imtina etməyənə qədər onun regional və qlobal miqyasda baş verən hadisələrə sosial ədalət mövqeyindən yanaşacağı, qərəzsizliyi ciddi şəkildə şubhə doğuracaq”.
Bu baxımdan politoloq hesab edir ki, Fransa öz siyasətinə yenidən baxmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
