İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahianın Azərbaycana səfərini xüsusi diqqət mərkəzində saxlayan ölkələrdən biri də Ermənistan oldu. Ümumiyyətlə, Ermənistan Azərbaycan və İran arasında münasibətlərin intensiv inkişafından ciddi narahatlıq duyur. Xüsusən də İran tərəfinin işğaldan azad olunmuş ərazilərdə yenidənqurma və bərpa işlərində hərtərəfli Azərbaycana dəstək göstərməyə hazır olduğu ifadə etməsi, həmçinin ölkələrimiz arasında yol-nəqliyyat, energetika, iqtisadi-ticarət, infrastruktur, o cümlədən hərbi-texniki sahələrdə əməkdaşlığın inkişafı İrəvanda isterika ilə qarşılanır.
Hüseyn Əmir Abdullahian da ölkəmizə səfəri fonunda Azərbaycan və İran dövlətləri arasında əlaqələrin qədim tarixə və ortaq mədəniyyətə əsaslandığını qeyd edib. O, ölkələrimiz arasındakı dostluq və əməkdaşlıq əlaqələrinin yüksək səviyyədə inkişaf etdiyini bildirib. Nazir, ölkə rəsmiləri arasındakı təmasların, xüsusilə də dövlət rəhbərləri səviyyəsində görüşlərin ikitərəfli əməkdaşlığın inkişafına ciddi təkan verdiyini deyib. Proseslər göstərir ki, bu gün İran üçün xarici siyasətdə əsas prioritetlərdən biri Azərbaycanla əməkdaşlığı daha da dərinləşdirmək, regional inteqrasiya istiqamətində əməli addımlar atmaqdır. Qeyd edilənlər hələ cari ilin noyabr ayında Aşqabadda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin iranlı həmkarı Seyid İbrahim Rəisi ilə görüşündə özünü qabarıq surətdə bürüzə verib. Dövlət rəhbərlərinin Aşqabad görüşü İran-Azərbaycan əlaqələrinin inkişafına kifayət qədər güclü təkan verib. Bunun ən bariz nümunəsi yenə Aşqabadda Azərbaycan və İran prezidentlərinin iştirakı ilə “İran İslam Respublikasının ərazisindən təbii qazın tranzit şərtlərini müəyyənləşdirən Saziş” imzalanması oldu. Azərbaycanla İran arasında Şimal-Cənub, Zəngəzur nəqliyyat dəhlizləri çərçivəsində əməkdaşlıq, Azərbaycan, Rusiya və İran arasında enerji qovşağının yaradılması, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində işbirliyi, iqtisadi-ticari əlaqələrin daha da dərinləşməsi bu gün hər iki ökənin xüsusi maraq dairəsindədir. Bu, İranın xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahianın başçılıq etdiyi nümayəndə heyətinin Azərbaycana səfəri konktekstində özünü bir daha qabarıq şəkildə büruzə verdi. Abdullahianın görüşlərində siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və digər sahələrdə əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi üçün birgə səylərin davam etdirilməsi əsas diqqət mərkəzində yer alıb. O bildirir ki, İranın yeni hökumətinin prioriteti Azərbaycanla əlaqələri maksimum səviyyədə inkişaf etdirməkdir. İranın regional əməkdaşlıqla bağlı maraqlı olduğu formatlarda da Ermənistan yenə arxa planda yer alır. Bunu yenə Abdullahianın ölkəmizə səfəri çərçivəsində azərbaycanlı həmkarı ilə birgə keçirdiyi mətbuat konfransında səsləndirdiyi fikirlər də təsdiq edir. İranlı nazir bildirib ki, rəsmi Tehran İran, Azərbaycan, Türkiyə və Rusiya arasında dördtərəfli əlaqələrin inkişaf etdirilməsini istəyir. Ermənistanın yanaşması Azərbaycan və İran üçün hansısa əhəmiyyət kəsb etmir. Əksinə, ölkələrimiz bir çox istiqamətlərdə birgə vacib layihələr həyata keçirir. “Xudafərin”, “Qız qalası”, “Ordubad” su elektrik stansiyalarının inşasını, Astaraçay üzərində körpünün tikilməsini, İran-Azərbaycan-Rusiya dəhlizinin daha da təkmilləşdirilməsini, Neftçalada birgə avtomobil istehsalı zavodunu buna misal göstərmək olar. Bunlara paralel olaraq iki ölkə arasında yeni layihələrlə bağlı yol xəritəsi üzərində iş gedir. Siyasi, diplomatik, mədəni və digər istiqamətlər üzrə də əməkdaşlıq münasibətləri dinamik şəkildə inkişaf edir. Ermənistanın sabiq xarici işlər naziri Vardan Oskanyan bunlar fonunda qeyd edir ki, Azərbaycan-İran dialoqunun intensivləşməsi İrəvan üçün pis xəbər sayıla bilər. Onun sözlərinə görə, İran xarici işlər nazirinin Bakıya səfəri və Azərbaycan rəhbərliyi ilə danışıqları erməni ictimaiyyətinin nəzərindən yayınıb.
Oskanyan bildirib ki, İrəvanın keçmiş meri ətrafında daxili siyasi debatlar və ehtiraslar xarici gündəmi boğub: “İranlıların nöqteyi-nəzərindən Ermənistan rəhbərliyi aydın olmayan siyasət yürüdür, addımları kortəbii xarakter daşıyır. İran hələ də müzakirə olunan iqtisadi və infrastruktur layihələrini həyata keçirməyə hazırdır. Lakin problemi Ermənistan hakimiyyətində axtarmaq lazımdır. Məsələn, Gorus-Qafan yolunun Bakının nəzarətinə keçməsi İrandan yüklərin Ermənistana və Qara dəniz limanlarına daşınmasını əngəlləyir. İran elitası hesab edir ki, hazırda İran mallarının tam tranziti və Fars körfəzi-Qara dəniz dəhlizinin formalaşması üçün Ermənistanda müvafiq şərait yoxdur”. Sabiq erməni nazir əlavə edib ki, Azərbaycan Ermənistanın İranla kommunikasiya sahəsində əməkdaşlığını məhdudlaşdırmağı bacarıb. İran parlamentinin üzvü Mahmud Abbaszadə isə bu fonda qeyd edir ki, Azərbaycan İran üçün xüsusilə əhəmiyyətli olmaqla yanaşı, dost və qardaş dövlətdir. O bildirib ki, İran üçün Azərbaycanı heç bir dövlət əvəz edə bilməz: “Hər iki dövlət dostluq və qardaşlıq münasibətlərini davam etdirərək xalqların mənafelərini qorumalıdırlar. İran hər zaman Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyinə hörmətlə yanaşıb. Biz çox şadıq ki, Azərbaycan ordusu uzun müddət işğalda qalan ərazilərini Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə azad etdi. Azərbaycan xalqının sevinci bizim də sevincimizdir”. Deputat bildirib ki, Azərbaycanın zəfəri yeni reallıqlar yaradıb. Bu reallıqlar hər iki dövlətə fayda gətirəcək: “İran prezidenti İbrahim Rəisi qonşularla əlaqələrin inkişafına xüsusi diqqət yetirir. Qonşularımız arasında Azərbaycanın xüsusi yer tutması da təsadüfi xarakter daşımır. İran və Azərbaycan xalqları müştərək tarixə, mədəniyyətə, dinə və adət-ənənələrə malikdir. Bu amillər bütün sahələr üzrə əməkdaşlıq əlaqələrinin artmasına zəmin yaradır. İran və Azərbaycan prezidentlərinin Aşqabaddakı görüşü və qaz mübadiləsi haqqında imzalanan saziş iqtisadi sahədə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq əlaqələrinin daha da artırılması üçün böyük potensialın olduğunu göstərdi. Bu potensialdan istifadə edərək münasibətləri daha da yaxınlaşdırmaq zəruridir”.
Nahid SALAYEV
