Qərb və Rusiya arasında Ukrayna ilə bağlı ziddiyyət getdikcə dərinləşməkdə, daha sürətlə müharibə həddinə yaxınlaşmaqdadır. Moskva birmənalı şəkildə Qərbin Ukraynadan əl çəkməsini və buradan hərbi qüvvə və texnikasını geri çəkməsini istəyir.
Xatırladaq ki, Rusiya prezidenti Vladimir Putin son çıxışında “geriyə yol yoxdur” deyərək, Qərbə ünvanladığı “qırmızı cizgi”dən vaz keçməyəcəyini bildirib: “ABŞ və onun müttəfiqləri başa düşməlidirlər ki, Vaşinqtonun Ukrayna ilə bağlı planlarına görə Rusiyanın geri çəkiləcək yeri yoxdur. Onların indi Ukrayna ərazisində etdikləri, yaxud etməyə çalışdıqları və planlaşdırdıqları bizim milli sərhədimizdən min kilometr uzaqlıqda deyil, bu bizim evimizin astanasındadır”. Putin Avropada gərginliyin artmasına görə Qərbin günahkar olduğunu vurğulayıb. Qərb isə Kremlin heç bir “cizgisini” tanımadığını bəyan edib. Qərbdə heç kim Putinin “qonşu dövlətlər arxa bağçamızdır, bura daxil ola bilməzsiniz” ultimatumunu qəbul etmək fikrində deyil, ancaq Kreml sahibi də sözünü deyib, geri çəkilməyi düşünmür. Qeyd edək ki, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi dekabrın 17-də ABŞ və NATO ölkələri ilə təhlükəsizlik zəmanətləri haqqında saziş sənədi layihəsini dərc edib. Həmin sənədə əsasən, NATO bütün keçmiş sovet məkanında özünün bütün hərbi fəaliyyətlərini dayandırmalıdır. NATO Ukraynada, Şərqi Avropada, Qafqazda və Mərkəzi Asiyada özünün bütün hərbi fəaliyyətlərini dayandırmalı, bütün mübahisələri güc tətbiq etmədən və dinc yolla çözməyə razılaşmalıdır. Təklif olunmuş “saziş layihəsində” NATO-nun genişləndirilməsinin dayandırılması, onun Moskvanın göstərdiyi “bufer zonasında” keçirdiyi hərbi təlimlərin ordu briqadası səviyyəsindən çox olmaması nəzərdə tutulur. Moskvanın təkliflərinə görə, NATO Rusiyanın ərazisini vura bilən bütün yerlərdə orta və qısamənzilli raketlərin yerləşdirilməsindən çəkinməlidir. Rusiyalı ekspert Dmitri Suslov bildirib ki, Rusiyanın bu tələbləri eşidilməsə, 2008-ci ilin avqust hadisələri bu dəfə Ukraynaya münasibətdə təkrarlana bilər: “Çünki 2008-ci ilin avqustu ərəfəsində də Rusiya Gürcüstan və Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü barədə vədlər verməkdən imtina etməyə çağırmışdı. Amma bu çağırışlar eşidilmədi.”
Rusiyanın xarici işlər naziri Sergey Lavrov qeyd edib ki, Moskva yanvar ayında NATO ilə təhlükəsizlik zəmanətləri barədə danışıqlara ümid edir: “Biz yaxın gələcəkdə bunu planlaşdırırıq. Yanvar ayında bunu etmək istəyirik. Rusiya ilə NATO ölkələri arasında təhlükəsizlik zəmanətləri haqqında saziş layihəsi ilə bağlı ikinci sənədin müzakirəsinə başlamaq istəyirik”. Amma Qərbdən istədiyini ala bilməyən Rusiya Ukrayna sərhədləri boyu ordu cəmləşdirməyə də davam edir. Ukraynanın Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının katibi Oleksiy Danilov deyir ki, Ukrayna sərhədindən 200 kilometr məsafədə 122 min rusiyalı hərbçi cəmləşib: "Qoşunların sayına gəlincə, bu gün biz 122 min nəfər görürük, bu 200 kilometr, 143,5 min nəfər isə sərhədimizdən 400 kilometr məsafədədir". Onun sözlərinə görə, Ukrayna prezidenti və ölkənin ali hərbi rəhbərliyi vəziyyəti nəzarətdə saxlayır: “Biz orada nə baş verdiyini başa düşürük və hər şeyi izləyirik. Ölkənin əlavə resursları var və ordu, lazım gələrsə, mütləq təcavüzkarı dəf edəcək”.
Bunlar fonunda ABŞ Dövlət Departamenti bu ölkə vətəndaşlarına xəbərdarlıq edərək, onları Ukraynaya səyahətdən çəkinməyə və Donbass münaqişəsi bölgəsindən uzaq durmağa çağırıb: “ABŞ vətəndaşları Rusiyanın Ukraynaya qarşı ciddi hərbi əməliyyata hazırlaşdığı yönündəki xəbərləri bilməlidir. ABŞ vətəndaşları, xüsusən Ukrayna sərhədləri boyunca, Rusiyanın işğal etdiyi Krımda və Rusiyanın nəzarətindəki şərqi Ukrayna vilayətlərində təhlükəsizlik şərtlərinin çox risqli olduğunu nəzərə almalıdır”. Onu da qeyd edək ki, NATO Rusiyanın müdaxiləsi halında Kiyev tərəfindən döyüşlərdə iştirakını mümkünsüz hesab edir. Baş verənlərlə bağlı daha bir maraqlı məsələ Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqunun açıqlamalarıdır. O iddia edir ki, Donetsk vilayətində yerləşən ABŞ-a məxsus özəl hərbi şirkətlər Ukraynanın şərqində kimyəvi maddələr vasitəsilə təxribat hazırlayır: “Təxribat törətmək üçün Avdeyevka və Krasnı Liman şəhərlərinə kimyəvi tərkibləri naməlum olan ehtiyatlar gətirilib”. Bundan başqa, Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, Ukrayna xüsusi təyinatlılarına təlim keçmək üçün ABŞ özəl hərbi şirkətlərinə məxsus 120-yə yaxın nümayəndə bölgəyə gəlib. Bütün bunlar Rusiyaya Ukraynaya müdaxilə üçün əsas verir. Amerikalı ekspert Ramon Marks bu durumda bildirir ki, Qərb ölkələri Ukraynada sabit vəziyyəti bərpa etmək üçün daha diplomatik yanaşma nəzərdən keçirməlidir, çünki alyansdakı avropalı müttəfiqlər Kiyevə hərbi müdafiə zəmanəti verə bilməyəcəklər: "NATO-ya üzv ölkələrin Ukraynanı uğurla müdafiə etmək üçün real hərbi imkanları yoxdur. Avropanın bu yolla getməyə nə gücü, nə də istəyi var". Marks avropalı siyasətçilərə “Soyuq müharibə” dövründə Finlandiya və Avstriyada neytrallıq yaratmaq üçün uğurlu diplomatik layihələri xatırlamağı təklif edib. Onun fikrincə, bunlardan Ukrayna böhranının həlli üçün potensial yanaşmalar kimi istifadə etmək olar.
Samirə SƏFƏROVA
