Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayib Ərdoğan Türkmənistana işgüzar səfərindən qayıdarkən təyyarədə jurnalistlərlə söhbəti zamanı bildirib ki, Türkiyə Ukrayna ilə Rusiya arasında vasitəçilik edəcəyini istisna etmir.
Ukrayna-Rusiya sərhədindəki vəziyyətin təhlükəli həddə çatması və Türkiyənin iki ölkə arasında vasitəçilik etməsi ehtimalına dair suala cavab verən dövlət başçısı bunları deyib: “Bizim mövqeyimiz bəllidir. Xüsusilə başda Krım türklərilə əlaqədar yanaşma olmaq şərtilə bölgədə barışın olmasına tərəfdarıq. Dost Rusiya və xüsusilə cənab Putinlə bu məsələləri dəfələrlə müzakirə etmişik və edirik də. Arzumuz odur ki, bu bölgə müharibənin yox, sülhün hakim olduğu bölgə olaraq gələcəyə yürüsün. Bununla bağlı vasitəçilik olar, tərəflərlə müzakirələr olar. İstər Ukrayna ilə, istərsə də cənab Putinlə müzakirələri davam etdirərək, gələcəkdə məsələnin həllində bizim də payımızın olmasını istərdik”.
Maraqlıdır ki, Rusiyanın Ukrayna ilə hərbi-siyasi qarşıdurması hər iki ölkə ilə normal münasibətləri olan dövlətləri də narahat edir. Xüsusilə də, Türkiyə Rusiya-Ukrayna qarşıdurmasının sona çatmasında birbaşa maraqlıdır. Çünki, rəsmi Ankaranın həm Rusiya, həm də Ukrayna ilə ikitərəfli münasibətləri ən yüksək səviyyədədir. Ona görə də, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Rusiya-Ukrayna münasibətlərini normallaşdırmaq üçün vasitəçilik missiyasını öz üzərinə götürə biləcəyini bəyan etməsi o qədər də gözlənilməz deyil. Ancaq Kreml Türkiyə liderinin vasitəçilik təklifindən hələlik yararlanmağa o qədər də həvəsli deyil. Bu, Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskovun Türkiyə liderinin vasitəçilik təklifinə verdiyi reaksiyadan da hiss edilir: “Rusiya Donbas münaqişəsində iştirakçı tərəf deyil. Ona görə də, Ukrayna ilə bu mövzuda müzakirələr problemin həlli yolunun tapılması ilə nəticələnməyəcək”.
Rusiya Türkiyənin vasitəçilk səylərinə niyə müsbət reaksiya vermir?
Politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Rusiyanın verdiyi cavab əslində özləri üçün çox məntiqlidir: “Peskovun cavabını diqqətlə oxuyanda məlum olur ki, Rusiya ümumiyyətlə həmin münaqişədə tərəf olmadığını dilə gətirir. Çünki Moskva Türkiyənin vasitəçiliyi ilə Donbas probleminin müzakirəsinə başlayacağı təqdirdə, münaqişədə tərəf olduğunu rəsmən etiraf etmiş olur. Bu isə ona qətiyyən sərf etmir. Biz Rusiyanın ənənəvi taktikasını bilirik. Bu üsulla Rusiya bir çox keçmiş SSRİ ölkəsini öz nəzarətində saxlaya bilir. Ölkələrin daxilində etnik münaqişə yaradır və separatizmə gizli dəstək verir. Bu amilin üzərindən öz istəklərini həyata keçirir. Biz bunu Moldovada, Gürcüstanda, öz təcrübəmizdə Qarabağda gördük. İndi də Ukrayna ilə bağlı həmin ssenariləri işə salıb, bir neçə separatçı regionu dəstəkləyir. Krım və bu hadisələrə görə Rusiyaya beynəlxalq sanksiyalar tətbiq edilib. Moskva anlayır ki, Ukrayna ilə paritet əsaslarla tərəf kimi masaya otursa, işğalçı olduğunu qəbul edər. Bunun da nəticəsində daha sərt sanksiyalarla üzləşər. Bu səbəbdən də, Kreml rəsmi Kiyevlə Donbas problemindən kənar ikitərəfli münasibətlərin nizamlanmasına üstünlük verməyə çalışır. Moskva eyni zamanda NATO ölkəsi olan Türkiyəni bu prosesə yaxın buraxmır. Çünki Türkiyənin bu səyinin NATO ölkələrinin mandatı əsasında olduğundan ehtiyatlanır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
