Ermənistanın bir dövlət kimi mövcudluğunda müəyyən rol oynayan İranın cəbhədə baş berən məlum hadisələrə münasibəti İrəvanda böyük narahatlıq yaradıb. Bu fonda erməni mediasında İrana yönəlik tənqidlərin də artması müşahidə olunur. Baş verənlərlə bağlı “armenianreport” portalı yazır:“Sərhəddə baş verənlərlə bağlı Ermənistanı həqiqətən məyus edən İran oldu. İran bildirdi ki, burada Azərbaycan əsgərləri şəhid oldu. Tehran həlak olanların yaxınlarına başsağlığı verdi. Yəni rəsmi Tehran bu şəkildə sərhəd döyüşlərinə münasibətini bildirdi, əslində, azərbaycanlıları dəstəklədi. ABŞ və Avropa İttifaqı tərəfindən Ermənistana güclü təzyiq göstərilməsinə baxmayaraq, İrəvan heç vaxt Tehranı rahatsız edə biləcək hərəkətlərə yol vermədi. Bunun qarşılığında nə əldə etdik? Ermənistanla Azərbaycan arasında gərginliyin yaşandığı dönəmdə İranın nankor rejimi dərhal İrəvanla dostluğu unutdu və azərbaycanlılarla dini və tarixi həmrəylik nümayiş etdirməyə tələsdi”.
Bu qeyd edilənlərdən görünür ki, İranın, əslində beynəlxalq hüquq normalarına uyğun olaraq Azərbaycanı dəstəkləməsi Ermənistanda böyük qıcıq yaradıb. Bu fonda Ermənistanda İranla əlaqələrə yenidən baxılmasına dair fikirlər səslənir. Iran isə bu məsələdə Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləməkdə davam edir. Belə ki, sərhəddə məlum hadisələrdən sonra İran Prezidenti Administrasiyasının rəhbəri Mahmud Vaezi ölkəmizin ərazi bütövlüyünü dəstəklədiklərini bildirib:“Ölkələrin, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunması İran İslam Respublikasının regional strategiyası olub və olacaq. Tehran-Bakı münasibətlərinin hərtərəfli inkişafı, gücləndirilməsi və möhkəmləndirilməsi istiqamətində səylərin zəruriliyinə təkid edirik”. İranın xarici işlər naziri Məhəmməd Cavad Zərif də bunu yenidən təsdiq edib. Zərif İranın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməsi ilə bağlı məlum mövqeyini təkrar edərək, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün qorunmasının İranın regional strategiyası olduğunu bildirib. O, münaqişənin həllinin irəlilədilməsi üçün İranın dəstək göstərməyə hər zaman hazır olduğunu deyib. İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Abbas Musəvi isə qeyd edib:“Ermənistan və Azərbaycan arasında olan Dağlıq Qarabağ münaqişəsinə münasibətimiz heç vaxt dəyişməyib. Ölkələrin idarəçiliyinə və ərazi bütövlülüyünə hörmət edilməli, ixtilafların sülh yolu ilə həllinə cəhd olunmalıdır. Düşünürük ki, bu iki ölkə arasında olan ixtilaf sülh yolu ilə həll edilməlidir. İran İslam Respublikası bu problemin həllinə yardım etməyə hər zaman hazırdır və bunu daim bəyan edir".
Iranla yanaşı, Ukrayna da Ermənistanı məyus edən əsas dövlətlərdən biridir. Qeyd edək ki, Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz rayonu istiqamətində iyulun 12-də mövqeləri ələ keçirmək məqsədilə açılan artilleriya atəşlərindən dərin narahatlığını ifadə edən bəyanat yayıb:"Münaqişə tərəflərini vəziyyətin deeskalasiyası və münaqişənin həlli yollarının hamının qəbul etdiyi prinsiplər və beynəlxalq hüquq normaları, o cümlədən 1993-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilmiş 822, 853, 874 və 884 sayı qətnamələri əsasında axtarışın davam etməsi üçün maksimal səy göstərməyə çağırırıq. Ukrayna tərəfi münaqişənin Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət əsasında siyasi yolla həll olunmasının tərəfdarıdır". Bundan sonra Ukraynanın Ermənistandakı səfiri İvan Kuleba Ukrayna tərəfinin yaydığı bəyanatla bağlı Ermənistanın Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Məlumata əsasən, Ukrayna səfiri Ermənistanın Xarici İşlər nazirinin müavini Şavarş Köçəryan tərəfindən qəbul edilib. Nazir müavini səfirə Ukrayna XİN-in Ermənistan-Azərbaycan sərhədində gərginlik barədə bəyanatına Ermənistan XİN-in qiymətləndirilməsini təqdim edib. Bununla bağlı “armenianreport” portalı yazır:“Ukraynanın mövqeyi bu ölkənin Azərbaycanla həmrəy olduğunu göstərir. Bunlar isə Ermənistanın mütəffiqləri olmadığını göstərir”. Portal yazır ki, bu ölkələrlə yanaşı, Türkiyə də baş verənlərə daha sərt mövqe sərgiləyir. Xüsusən də Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Ermənistanın Azərbaycana son hücumlarını kəskin şəkildə qınaması İrəvanda təşvişi artırıb. Ərdoğan isə baş verənlərlə bağlı bildirib:“Vətənini müdafiə edərkən şəhid olan azərbaycanlı qardaşlarımıza Allahdan rəhmət, yaralananlara şəfa diləyirik. Dağlıq Qarabağın işğalından bəri bu bölgədə davam edən gərginliyin Ermənistanın sistemli hücumları nəticəsində müharibəyə çevrilməsindən narahatıq. Sonuncu hücumlar Dağlıq Qarabağda deyil, iki dövlət arasındakı sərhəddə ağır silahlardan istifadə olunmaqla həyata keçirilib. Heç şübhəsiz, bu hücum Ermənistanın əndazəni aşan hərəkətidir. Burada məqsədli bir təxribat var: həm Dağlıq Qarabağ probleminin həllinin qarşısını almaq, həm də yeni bir münaqişə mənbəyi yaratmaq. Türkiyə qədim dostluq bağları və qardaşlıq əlaqələrinin olduğu Azərbaycanın haqq və hüququnun müdafiəsi, torpaqlarına qarşı yönələn təcavüzün qarşısının alınmasında tərəddüd etməyəcək. Öz ölkəsində sosial və epidemiya ilə bağlı problemləri həll edə bilməyən Ermənistanın belə hücumlar etməsi, ilk növbədə, xalqına qarşı hörmətsizlikdir. Bütün imkanlarımızla dost və qardaş Azərbaycanın yanındayıq və yanında olmaqda davam edəcəyik”. Erməni mediası yazır ki, Türkiyə Azərbaycana aktiv yardım göstərməyə hazır olduğunu bildirdiyi bir vaxtda Ermənistana heç kim əl uzatmır.
Tahir TAĞIYEV
