Məlum cəbhə təxribatlarının Ermənistana vurduğu ən böyük zərbələrdən biri düşmənin hərəkətlərinin beynəlxalq miqyasda da qınanması oldu. Dünya mediası bu məsələyə Ermənistanın işğal siyasətinin növbəti təzahürü kimi yanaşaraq, bu ölkənin aqressiv siyasətini ciddi tənqid hədəfinə çevirdi. Eyni zamanda, Ermənistan bir çox ölkələr və təşkilatlar tərəfindən açıq tənqid hədəfinə çevrildi, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə isə çoxsaylı dəstək ifadə olundu.
Bu məsələdə, həmişəki kimi, qardaş Türkiyə ön planda yer aldı. Ankara rəsmiləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü bir daha vurğulamaqla yanaşı, ölkəmizə digər istiqamətlərdə də yardıma hazır olduqlarını bəyan etdilər. Türkiyənin vitse-prezidenti Fuad Oktay ölkəmizlə birlikdə olduqlarını bildirdi. Eyni zamanda Türkiyə-Azərbaycan dostluğunu vurğulayan vitse-prezident bunları qeyd edib:"Dost və qardaş Azərbaycana Ermənistan tərəfindən edilən hücum qəbul oluna bilməz, kəskin şəkildə qınayıram. Şəhid olan azərbaycanlı qardaşlarıma Allahdan rəhmət diləyirəm. Türkiyə və Azərbaycan ətlə dırnaqdır. Hər zaman və hər şərtlə səninləyik, Azərbaycan". Qeyd edək ki, daha əvvəl Türkiyənin xarici işlər naziri Mövlud Çavuşoğlu da sosial şəbəkədəki hesabında Azərbaycanla bağlı paylaşım edib. Çavuşoğlu Azərbaycanın mövqeyinin ədalətli olduğunu, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə, o cümlədən BMT Nizamnaməsi, Helsinki Yekun Aktı, BMT TŞ-nin qətnamələrinə əsaslandığını qeyd edib və Türkiyənin hər zaman Azərbaycanın yanında olduğunu bildirib. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, bu yanaşmadan Ermənistan kifayət qədər narahat bir duruma düşüb.
Region ölkələrindən İran da ərazi bütövlüyü məsələsində Azərbaycanın yanında olduqlarını bildirdi. Bu xüsusda İran Prezidenti Administrasiyasının rəhbəri Mahmud Vaezi ilə Azərbaycan baş nazirinin müavini Şahin Mustafayev arasında telefon danışığı olub. Mahmud Vaezi bildirib:“Ölkələrin, o cümlədən Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunması İran İslam Respublikasının regional strategiyası olub və olacaq. Tehran-Bakı münasibətlərinin hərtərəfli inkişafı, gücləndirilməsi və möhkəmləndirilməsi istiqamətində səylərin zəruriliyinə təkid edirik”. Prezident Administasiyasının rəhbəri iki ölkə əlaqələrinin müxtəlif sahələrdə genişləndirilməsi istiqamətində səylərin zəruriliyinə işarə edərək deyib:“Qonşularla əlaqələrin inkişafi İranın xarici siyasətinin əsas prinsiplərindən hesab olunur və bu sahədə Tehran-Bakı hərtərəfli əməkdaşlıqlarının və münasibətlərinin daha da inkişafına, güclənməsinə, möhkəmlənməsinə hazırıq”. Rusiya isə Ermənistanın atəşkəsi pozmasından qəzəblənib. Bu ölkənin Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında deyilir:“Rusiya Bakı ilə İrəvan arasında əlaqələrdə həm milli dövlət qismində, həm də ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrliyi çərçivəsində öz vasitəçilik missiyasını yerinə yetirməkdə davam edəcək”. Türkiyənin Hacettepe Universitetinin beynəlxalq hüquq üzrə müəllimi, hüquq elmləri doktoru Bahadır Bumin Özarslan isə burada Rusiyanı narazı salan başqa mühüm məqamların olduğunu bildirir:“Ermənistan bu hücumla BMT-nin Nizamnaməsində yer alan və bütün ölkələrin əməl etməli olduğu “ərazi bütövlüyü və siyasi suverenliyə hörmət” prinsipinə qarşı çıxıb. Məlum olduğu kimi, Ermənistan BMT Təhlükəsizlik Şurasının Dağlıq Qarabağla bağlı dörd qətnaməsinə əməl etmir. Bütün bunlar genişlənmiş məkrli erməni siyasətinin son hədəfi olan saxta “Böyük Ermənistan” xülyası məqsədilə həyata keçirilir. Digər bir məqsəd, son vaxtlar münasibətləri xeyli yaxşılaşan Türkiyə və Rusiyanı üz-üzə qoymaq cəhdidir. Türkiyənin bölgədə güclənməsi, eləcə də Liviya, Suriya və İraqda mövcudluğu Ermənistanı ciddi narahat edir və qorxudur. Ermənistanın qanunsuz əməlləri beynəlxalq hüquqa hörmətlə yanaşan Türkiyə və Azərbaycanın səbrini daşırmaqdadır. Lakin təcavüzkar tərəf bunu bilməlidir ki, atəşkəsin şərtlərinə əməl edən Azərbaycan, eyni zamanda ərazi bütövlüyünü təmin etmək və qorumaq hüququna malikdir. Danışıqlar imkanı tükənərsə bu haqdan istifadə oluna bilər”. Ekspert hesab edir ki, Moskva Ermənistan üzündən Türkiyə ilə münasibətlərinin pisləşməsini qəbul edə bilməz və bu da Kremlin İrəvana qarşı qəzəbini artırır.
Özü də ərazi problemi ilə üzləşmiş Ukrayna da Ermənistana qarşı sərt mövqe sərgiləyib. Belə ki, Ukrayna Xarici İşlər Nazirliyi Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində mövqeləri ələ keçirmək məqsədilə açılan artilleriya atəşlərindən dərin narahatlığını ifadə edən bəyanat yayıb. Bəyanatda deyilir:"Münaqişə tərəflərini vəziyyətin deeskalasiyası və münaqişənin həlli yollarını hamının qəbul etdiyi prinsiplər və beynəlxalq hüquq normaları, o cümlədən 1993-cü ildə BMT Təhükəsizlik Şurası tərəfindən qəbul edilmiş 822, 853, 874 və 884 sayı qətnamələri əsasında axtarışın davam etməsi üçün maksimal səy göstərməyə çağırırıq. Ukrayna tərəfi münaqişənin Azərbaycanın beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində Azərbaycan Respublikasının suverenliyi və ərazi bütövlüyünə hörmət əsasında siyasi yolla həll olunmasının tərəfdarıdır" .
Bu arada Demokratiya və İqtisadi İnkişaf naminə Təşkilatı (GUAM) da Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycana qarşı təcavüzünü qınayıb:"GUAM-ın baş katibliyi Ermənistan silahlı qüvvələrinin Azərbaycan-Ermənistan sərhədinin Tovuz istiqaməti boyu etdiyi hücumları pisləyir. Biz yenə də qeyd edirik ki, münaqişələr GUAM regionunun rifahı, stabilliyi və firavanlığına əngəldir". Gürcüstanın xarici işlər naziri David Zalkaliani da məsələ ilə bağlı azərbaycanlı və erməni həmkarları ilə telefon danışığı aparıb. Zalkaliani Azərbaycan-Ermənistan sərhədində baş verən son gərginlikdən və itkilərdən dərin narahatlığını ifadə edib. Nazir qeyd edib ki, tərəflər arasında gərginlik azaldılmalı, hərbi əməliyyatlar dayandırılmalı və barışığa nail olunmalıdır. O, məsələnin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllinin vacibliyini də vurğulayıb. Digər ölkə və təşkilatların yanaşmasında da ərazi bütövlüyü məsələsi ön planda yer alır. Bu isə cəbhə təxribatları fonunda Ermənistanın beynəlxalq birlikdən də sərt zərbə aldığını göstərir.
Ramil QULİYEV
