"Azdrama"da qalmaqallara son verməyin vaxtı çoxdan çatıb, amma...

Tarix: 24.09.2015 / 04:13
Bölmə: Mədəniyyət

Akademik Milli Dram Teatrında nə baş verir? Aylar, həftələrdir ki, bu sual teatr ictimaiyyətini, eləcə də teatrsevərləri, mətbuatı maraqlandırır. Bu teatrın bəzi aktyorları mətbuata çıxaraq teatr rəhbərliyi haqqında tənqidi fikirlər səsləndirir, onun teatr mühitinə yad olduğunu bildirir, "Azdrama"ya şöhrət gətirən tamaşaları repertuardan çıxardığı haqqında iddialar ortaya qoyurlar. Hətta bildirirlər ki, teatrın direktoru İsrafil İsrafilov Akademik Milli Dram Teatrının aparıcı aktyor və aktrisalarına, dövlətin titul, fəxri ad verdiyi sənətkarlarına mənfi münasibət bəsləyir. Bir sözlə, onlar iddia edir ki, teatrda yaradıcılıq mühiti yoxdur və bunun da səbəbkarı direktordur.

O da məlumdur ki, bir qrup aktyor və aktrisa İsrafil İsrafilovun direktor vəzifəsindən uzaqlaşdırılması üçün ölkə başçısına müraciət ünvanlayıb. Mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayev isə tərəflərə bildirib ki, teatrda islahatlar aparılır və bunun qarşısını heç kəs ala bilməz, çünki bu, zəruri məsələdir. Nazir müavini Ədalət Vəliyev isə "Azdrama"da baş verənlərə münasibət bildirərkən deyib ki, İ.İsrafilov vəzifədən uzaqlaşdırılmalı idi, lakin özünü doğrultması üçün ona üç ay vaxt verilib. Teatrın bəzi aktyorları da bunu əldə əsas tutaraq mətbuata açıqlamalar verir, direktor haqqında xoşagəlməz fikirlər bildirirlər. Hətta aralarında səhnəyə çıxmayacaqları barədə bəyanat verənlər də var. Vəziyyət elə bir həddə gəlib çatıb ki, Akademik Milli Dram Teatrının işçiləri iki qrupa bölünüb - direktor tərəfdarları və ona müxalif olanlar.

Ölkənin baş teatrı olan Akademik Milli Dram Teatrı xalqımızın bədii-estetik zövqünün formalaşmasında böyük rol oynayıb. O üzdən burada baş verənlər insanların nəzərindən yayınmır.

"Azdrama"nın əməkdaşları isə, nədənsə, bunu heç nəzərə almır və ağına-bozuna baxmadan açıqlamalar verir, direktoru və onun tərəfini tutanları ittiham edirlər. Aktyoru sevən, onu ayaqda saxlayan, sənətkar edən tamaşaçı alqışıdır. Bəli, tamaşaçı alqışı duymayan aktyor əjdaha da olsa, sənətkar titulu ala bilməz. Aktyor və aktrisaya sənətkar titulunu tamaşaçı verir. "Azdrama" elə bir teatrdır ki, burada səhnəyə qoyulan hər bir tamaşa onun adına layiq olmalı, rol üçün seçilən aktyor və aktrisalar o yükü qaldırmağı bacarmalıdır. Bu teatrın tarixində unudulmaz tamaşalar, yaddaşlardan çıxmayan aktyor, aktrisa oyunu az olmayıb.

Bu teatr həm keçmişdə, həm də hazırda öz sanbalı, dəyəri ilə seçilir. Bunu direktor da, aktyorlar da, tamaşaçılar da yaxşı bilir. Buranın müqəddəs bir məkan olduğu da unudulmamalıdır. Ancaq bəziləri hissə qapılıb teatrın adına ləkə gətirən addımlar atır ki, bu da yaxşı hal deyil...

Bir neçə həftədir ki, "Azdrama"da baş verənləri, ziddiyyətli hadisələri, hissə qapılan sənətkarlarımızın ittihamlarını araşdırıram. Araşdırma nəticəsində əlimə çox maraqlı faktlar keçdi. Əvvəlcə onu qeyd edim ki, "Azdrama"da 20, 25, 30, 35, 40, 50 il çalışan sənətkarlar var. Bu sənətkarlar sözün əsl mənasında milli teatrımızın inkişafına xidmət göstərib, teatrın ağır dövrlərində böyük əksəriyyəti çörəkpuluna möhtac olduğu halda teatrdan bir addım kənara atmayıb. Səhnənin ağır günlərini bu insanlar bütün varlıqları ilə yaşayıb. Sirr deyil ki, bir müddət bu teatrda zəif əsərlər tamaşaya qoyulub, o əsərləri güclü aktyor oyunu baxımlı edib. Bu gün isə vəziyyət başqadır. Dövlətimiz teatr sənətinə xüsusi diqqət yetirir, sənətkarlara da həmçinin. Digər teatrlar kimi, Akademik Milli Dram Teatrı da yenidən qurulub, lazımi avadanlıqlarla təchiz olunub, bir sözlə, teatrda aktyorların işləməsi üçün yüksək səviyyədə şərait yaradılıb. Bundan başqa, teatr əməkdaşlarını pulsuz müayinə və müalicəyə göndərir, burada onlara hər cür imkan yaradılıb ki, bütün bunlar təqdirəlayiq hal kimi qiymətləndirilməlidir.

Bəzi aktyorların daha bir iddiası onunla bağlıdır ki, teatrın repertuarından bir neçə tamaşa çıxarılıb, aktyorlara ürəkləri istəyən rollar verilmir və teatr direktoru "Yuğ" teatrından gəncləri bura cəlb edir ki, bu gənclər də "Azdrama"nın tələblərinə cavab vermir (?). Əslində vəziyyət belədirmi? Bunu da deyim ki, hər kəs özünü haqlı sayır və iddiasının əsaslı olduğunu isbatlamağa çalışır. Bir də "Azdrama"nın bəzi aktyorları iddia edir ki, xalq artistləri Bəsti Cəfərova və Ramiz Novruz İsrafil İsrafilovun tərəfini tutur və həmkarlarının fikirlərinə şərik olmur. Hər iki sənətkar isə haqqın tərəfində olduqlarını bəyan edir. Ramiz müəllim mənimlə söhbətində bildirdi ki, baş verənlər teatrın inkişafına zərbə vurur. O qeyd etdi ki, çağdaş dünya teatr prosesi tamam başqa istiqamət götürüb və onunla ayaqlaşmaq lazımdır, sənətkarlar da imkanlarını bu istiqamətdə səfərbər etməlidir.

Qeyd edim ki, Akademik Milli Dram Teatrında bədii şura fəaliyyət göstərir. Bu bədii şuranın üzvlərindən biri Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin müəllimi, professor, xalq artisti Bəsti Cəfərova, o biri isə dramaturq, aktyor, xalq artisti Ramiz Novruzdur. Bu da teatrda fəaliyyət göstərən bəzi xalq artistlərinin narazılığına səbəb olub. Onlar deyir ki, Bəsti xanım və Ramiz müəllim bədii şuranın üzvüdürsə, demək bu mənfi bir haldır, ancaq başqa xalq artistləri şura üzvü olsalar burada heç bir nöqsan yoxdur və bu obyektiv yanaşmadır. Əslində isə hər iki sənətkarın bədii şura üzvü seçilməsi normaldır və buna mənfi yanaşmaq olmaz. İndi gələk repertuardan çıxarılan tamaşalara: məlumatıma görə, o tamaşaların bir çoxunun repertuardan çıxarılması baş rolları oynayan sənətkarların dünyasını dəyişməsi ilə əlaqədardır. Əldə etdiyim məlumatda bildirilir ki, başqa aktyorlar həmin rollarda özünü doğrulda bilmir. Bir məqamı da qeyd edim ki, aktyorlar bir çox halda deyirlər ki, bu mənim ampluama yad roldur, yaxud mənim ampluama aiddir. Əslində isə, ən gözəl aktyor ampluasız aktyorlardır ki, bütün rolların öhdəsindən gəlməyi bacarır. Bizim teatrda belə aktyorlar çox azdır. Aktyorlarımız inciməsin, öz üzərlərində işləmirlər. 50-60 yaşında aktyor gəlib deyir ki, 20-25, 30 yaşlı gəncin rolunu oynamaq istəyirəm. Axı gözəl sənətkar, sənin heç bir parametrin bu rolla uzlaşmır. Bu da ondan irəli gəlir ki, aktyor işləmir, özünü rollar üçün saxlamır. Əlbəttə, 60-70 yaşında gənc oğlanı oynamaq olar, sənətkarın yaşı yoxdur, amma aktyor, aktrisanın fiziki görünüşü, dinamikliyi, səhnə çevikliyi olmalıdır. Bir neçə il əvvəl "Azdrama"da Azər Paşa Nemətovun quruluşunda "Hamlet" tamaşasına baxdım. İnanın, xalq artisti Fuad Poladovun Hamleti məni valeh etdi. Sanki səhnədəki yaşı 60-dan yuxarı olan aktyor yox, bir gənc idi. Gözəl nümunədir fikrimcə. Əgər səhnədə bu çevikliyin yoxdursa, sürünə-sürünə səhnəyə çıxırsansa, bu iddia nəyə gərəkdir, ay əziz aktyorlar? Məlumatıma görə, bəzi aktyorları, xalq artistlərini teatr direktorundan narazı salan məqamlardan biri də direktorun onların qarşısına məşqlərə, işə, teatra vaxtlı-vaxtında gəlmək tələbi qoymasıdır. Davamiyyətə ciddi fikir verən teatr direktoru aktyorun səhnəyə sərxoş çıxmasının da qarşısını alıb. Teatr direktoru özü dəfələrlə bildirib ki, bu vəzifəyə təyin edilərkən qarşısına teatrda ciddi islahatlar aparması ilə bağlı tələb qoyulub. Direktorun əsas vəzifəsi islahatlar həyata keçirmək, teatrdakı neqativ halların qarşısını almaq, teatrın beynəlxalq əlaqələrini qurmaq və s. olub. İ.İsrafilov mənimlə söhbətində bildirdi ki, burada öz işini görür və teatrın yüksək səviyyədə inkişaf etməsinə səy göstərir, beynəlxalq əlaqələri daha da möhkəmləndirməyə çalışır. Teatrda islahatların baş verdiyini, bunun davam edəcəyini vurğulayan direktorun sözlərinə görə, başqa teatrlar kimi, Akademik Milli Dram Teatrı da ölkənin teatr siyasətini həyata keçirir.

Qeyd edim ki, teatrda yerli rejissorlarda yanaşı, xarici rejissorlar da tamaşa qoyur. Onlar arasında ölkədən kənarda yaşayan azərbaycanlılar da var. Bu rejissorların ərsəyə gətirdiyi tamaşaları da tamaşaçılar maraqla izləyir. Bu yazını yazmaqda məqsəd heç də "Azdrama" rəhbərliyinin tərəfini tutmaq deyil. Məni narahat edən, üzən teatrda illərdən bəri davam edən dedi-qodu, sənətə, teatrın inkişafına zərər vuran amillərdir. Elə aktyor var ki, illərdir rol oynamır, yaddaqalan bir rolu yoxdur, onu biznes, pul qazanmaq maraqlandırır, teatra min dəfələrlə xəyanət edib, amma o da durub danışır. Fikrimcə, teatra kimin direktor olmasından asılı olmayaraq, hər kəs öz işi ilə məşğul olmalıdır. İş o yerə çatıb ki, səhhətinə görə öz ərizəsi ilə roldan uzaqlaşdırılan şəxs bu gün "mənə qarşı haqsızlıq oldu" deyir. Yaxud bir xalq artisti hansısa tamaşada baş rol oynayırsa, başqa bir xalq artisti "mən onun yanında ikinci dərəcəli rolda görünsəm ölərəm" deyir. Bu ziyanlı tendensiya deyilmi, əzizlərim? Bu gün dünya teatrının yönü, istiqaməti yeniliklərə, novatorluğa, modernliyə doğrudur. İndi köhnə zamanda qalıb müasir olduğunu iddia edən çox az teatr var, bu fikirdə olan aktyorların sayı da elə çox deyil. Mən çox istəyirəm ki, bizim aktyorlar sənət nümayiş etdirsin, buna ehtiyac var. Aktyor, aktrisa var ki, artıq tükənib, ancaq etiraf etmir. Öz üzərində işləməyən sənətkar tez bitir. Bitdikdən sonra da başlayır intriqaya, davaya, söz-söhbətə. Tamaşaçını yayındırmaq üçün bundan gözəl vasitə yoxdur. Aktyor var ki, onun iştirakı ilə mono-tamaşa hazırlanması təklif olunub, lakin o bundan imtina edib. Səbəbi isə yalnız özünə məlumdur... Belə faktlar çoxdur.

Teatrın beynəlxalq əlaqələrinə gəldikdə isə, demək olar ki, bu əlaqələr işləkdir və ortada nəticələr, uğurlar var.

Gələn ayın 3-də Böyük Britaniyanın "Qlobus" teatrı ölkəmizdə qonaq olaraq Şekspirin "Hamlet" tamaşasını təqdim edəcək ki, bu da deyilənlərə sübutdur.

İndiyə qədər də teatrın silsilə uğurları olub və bu uğurlarda aktyor və aktrisaların, sənətkarların əməyi böyükdür.

Akademik Milli Dram Teatrı mövsümü bir neçə gündür açıb. Düşünürəm ki, teatrın kollektivi ortaq məxrəcə gəlib illərdən bəri davam edən qalmaqallara son verəcək və tamaşaçıları düşünəcək. Artıq çağdaş dünyada teatr estetikası tamamilə dəyişib, onları başqa məsələlər düşündürür...Dünya teatrlarını prodüserlər, menecerlər idarə edir. Yeri gəlmişkən, "Azdrama"da da prodüser-innovasiya şöbəsi fəaliyyət göstərir. Bizim teatrlar da islahatlar və həmrəylik sayəsində gec-tez bu yolu tutacaq.

Tamaşaçıların gözləntiləri böyükdür. Akademik Milli Dram Teatrının rəhbərliyinin həyata keçirdiyi islahatlara hamı çiyin verməlidir. Çünki bu, ölkənin teatr siyasətinə töhfə vermək deməkdir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 08.10.2026 / 17:49

Susqun fırçanın ölməz fəryadı: Bəhruz Kəngərlinin rəngli irsi...

Tarix: 08.10.2026 / 17:03

Noyabrın 1-dək üzvlük haqqını ödəməyənlər Yazıçılar Birliyindən xaric edəcək - XƏBƏRDARLIQ...

Tarix: 07.10.2026 / 16:58

HAMAM SANDIĞININ İZİ İLƏ: SƏDİDƏN ŞƏKİYƏ, POEZİYADAN MADDİ MƏDƏNİYYƏTƏ

Tarix: 07.10.2026 / 07:03

Ustad aşıq Hüseyn Saraçlının 110 illik yubileyinə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans keçiriləcək

Tarix: 06.10.2026 / 22:01

Nizaminin qəzəli, Xətainin türkcə şeirləri hələ də Ermənistanda əsir saxlanılır...

Tarix: 06.10.2026 / 14:14

Beynəlxalq memarlıq arenasında Azərbaycan memarlığının yeri və rolu: Tarixi irslik və müasir parametrlər...

Tarix: 05.10.2026 / 21:34

Afina ilə Londonun “incəsənət davası” Azərbaycanın da sərvətlərini yada saldı...

Tarix: 03.10.2026 / 15:15

Faiq Ələkbərlinin Türk fəlsəfəsinə həsr olunmuş əsərinə dair düşüncələrim

Tarix: 30.09.2026 / 22:20

Dağlıq ərazilərdə unudulmuş və dağılmış Alban məbədlərinin bərpası gündəmdə...

Tarix: 29.09.2026 / 11:02

Şair-publisist Dəyanət Osmanlının yeni nəşrləri oxuculara təqdim edilib

Tarix: 29.09.2026 / 09:12

Romada “Harmoniya” sənədli filminin təqdimatı olub - FOTO

Tarix: 26.09.2026 / 08:51

Qafqaz Albaniyası memarlığında heraldika və simvoloji nişanlar sistemi

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 08.10.2026 / 18:55

Erməni təcavüzündən hələlik 32 kütləvi məzarlıq qalıb - Xarici dipkorpusun mövqeyi...

Tarix: 08.10.2026 / 18:27

Prezident Əliyevin məntiqi - “Belə nankor qonşusu olanlar daim öz hərbi gücünü artırmalıdır...”

Tarix: 08.10.2026 / 15:19

1000-5000 pensiya alanların artımı nə qədər olacaq?..

Dövlətçilik tarixinə siyasi-ideoloji baxış, milli-mədəni mühitin mühafizəsi...