Səudiyyə Ərəbistan Krallığının Ər-Riyad şəhərində keçirilən UNESCO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin Genişləndirilmiş 45-ci sessiyasında Türkiyənin paytaxtı Ankaradakı Qordion arxeoloji ərazisi “UNESCO-nun Dünya İrs Siyahısına” daxil edilib. Sentyabrın 18-də Qordion siyahıya daxil edilən Türkiyənin 20-ci irs sahəsi olaraq qeydə alınıb.
UNESCO-nun Ümumdünya İrs Konvensiyasında qədim Qordion şəhəri “Dəmir dövründən müstəqil bir krallıq olan Frigiyanın qədim paytaxtının qalıqlarını əhatə edən çoxqatlı qədim yaşayış məskəni” kimi təsvir edilmişdir. UNESCO əlavə edir: “Sahədəki arxeoloji qazıntılar və tədqiqatlar Frigiya mədəniyyətinə və iqtisadiyyatına işıq salan tikinti texnikasını, məkan quruluşlarını, müdafiə strukturlarını və inhumasiya təcrübələrini sənədləşdirən çoxlu qalıqlar aşkar edib.” Qordion: Davamlı Məskunlaşma Yaşayan Nadir Qəsəbə Ankaranın Polatlı rayonunda yerləşən qədim Qordion şəhəri Anadolu torpaqlarında iz qoymuş sivilizasiyaların zəngin qobelenlərinin diqqətəlayiq bir sübutudur. Möhtəşəm ümumbəşəri dəyərləri ilə Anadolu tarixinə işıq tutan şəhər Şərqlə Qərbin mühüm kəsişmə nöqtəsi idi. Qordionun yerindəki məskunlaşma, əraziyə bitişik olan Yassıhöyük kurqanındakı Erkən Tunc dövrünə (təxminən eramızdan əvvəl 2500-cü il) aid dəlillər daşıyır. Qədim şəhərdə və onun ətrafında 4500 ildir fasiləsiz insan məskəninin olması Qordionu dünyada ən uzun fasiləsiz məskunlaşma tarixinə malik nadir ərazilər sırasına daxil edir. Ərazinin müxtəlif sivilizasiyalar üçün cəlbediciliyi bir sıra amillərlə, o cümlədən Anadolunun əhəmiyyətli ticarət yolları boyunca strateji mövqeyi, Sanqarios (indiki Sakarya) çayından əldə edilən bol su təchizatı və kənd təsərrüfatına yararlı geniş münbit torpaqlarla əlaqələndirilə bilər.
Qordionun tarixinə bir baxış Qordion, eramızdan əvvəl 12-ci əsrdə Het İmperiyasının dağılması ilə yüksələn Frigiyanın siyasi və mədəni paytaxtı kimi tanınır. Buna görə də, bu, sivilizasiya haqqında fikir əldə edə bilmək üçün vacib bölgədir. Frigiyalılar Anadolu torpaqlarında indiki Ankara, Afyonkarahisar, Eskişehir və Kütahya vilayətlərini əhatə edən geniş bir bölgədə məskunlaşdılar. Frigiya Vadisi, Frigiya sivilizasiyasının izlərini daşıyan qaya parçaları və qədim xarabalıqları ilə dünyada digər bölgələrdən fərqli olaraq geniş landşaftdır. Frig ziyarətçilər artıq öz tarixi vətənlərinə Frigiyalıların izi ilə gedə bilərlər. Frigiya dövrünün monumental tikililəri Qordionun landşaftında mühüm iz buraxmışdır. Erkən Frigiya qalasının binaları və şəhər hökmdarlarının kurqanları, hətta bu gün də ilkin nəzərdə tutulan effektə malikdir: Frigiya elitasının inanılmaz gücünü və nüfuzunu göstərir. Bu yer bir vaxtlar mifologiyada “qızıl toxunuş”la lənətlənmiş Kral Midasın hakimiyyəti altında olub. Qordiondakı Böyük Tumulus və ya Kral Midasın məzarı üçüncü ən böyük kurqandır və onun içindəki qəbir kamerası dünyanın ən qədim taxta binasıdır. Qordion həm də bir çox qədim tarixçilərin danışdığı Qordi düyünü epizodu ilə birbaşa əlaqələndirilir. Rəvayətə görə, düyünü yalnız Asiyanın gələcək fatehinin açacağına inanırdılar. Odur ki, Qordionu Makedoniyalı İsgəndərin ziyarət etməsi və onu qılıncla kəsməyə cəhd etməsi təsadüfi deyildi. Qordion yaxınlığındakı yaxşı qorunan istehkamlar və monumental tikililər bu gün Frigiyalıların tarixinə inanılmaz bir səyahət təklif etsə də, ərazidəki Qordion Muzeyində qazıntılardan çıxarılmış heyrətamiz parçalar da var. O, hər dövrü xarakterik nümunələrlə təmsil edən xronoloji ekranı nümayiş etdirir. Əsərlər arasında Erkən Dəmir dövrünə aid əl istehsalı saxsı məmulatlar, Erkən Frigiya dövrünə aid dəmir alətlər, qədim saxsı məmulatlar və xaricdən gətirilən mallar var. Bunlarla yanaşı ziyarətçilər Qordionda tapılan möhür və sikkə nümunələrinə də baxa bilərlər.
UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısında Türkiyənin İrsi: 1. Göreme Milli Parkı və Kapadokiyanın Qaya Sahələri 2. Divriği Ulu Məscidi və Xəstəxanası 3. İstanbulun tarixi əraziləri 4. Hattuşa: Xet Paytaxtı 5. Nemrut Dağı 6. Hierapolis-Pamukkale 7. Xanthos-Letoon 8. Safranbolu şəhəri 9. Troya arxeoloji ərazisi 10. Selimiye məscidi və onun ictimai kompleksi 11. Çatalhöyükün neolit dövrü 12. Bursa və Cumalıkızık: Osmanlı İmperatorluğunun Doğuşu 13. Perqamon və onun çoxqatlı mədəni mənzərəsi 14. Diyarbakır qalası və Hevsel bağları mədəni mənzərəsi 15. Efes 16. Ani arxeoloji ərazisi 17. Afrodiziyalar 18. Göbekli Təpə 19. Arslantepe kurqanı 20. Qordion 21. Orta əsrlər Anadolunun Taxta Hipostil Məscidləri
Baki-xeber.com
