Bazar günü günü, 22 noyabr 2026
     

XII əsrdə “İran” var idi? - Nizaminin dilindən uydurulmuş şeirin saxtalığı məlum…

Image


Əvvəllər tez-tez internet resurslarında ermənilərin uydurma əməllərinə rast gəlirdiksə, son illər fars şovinistləri də bu sırada özlərinə yer tutublar. Anti-Azərbaycan, anti-türk təbliğatı aparan hay-fars cütlüyü Azərbaycanın tarixi şəxsiyyətlərini, mədəniyyət nümunələrini, musiqisini, mahnılarını və sairi mənimsəməkdə ad çıxarıb.

Uzun illərdir ki, fars rejimi, panfarsistlər dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiri Nizami Gəncəvini dünyaya “fars şairi” kimi təqdim edirlər. Məlum, Nizami fars şairi deyil, farsca yazdığı qədər ərəbcə də yazıb, türk dilində də divanının olduğu barədə faktlar var. Nizami halal türk şairidir və ötən yazılarımızda qeyd etdiyimiz kimi, dünya alimləri bunu çoxdan təsdiq ediblər.

Hər birimiz hansısa bir mövzu ilə bağlı internetdə axtarış veririk və bəzən qarşımıza çıxan mənzərədən təəccüblənirik. Bu günlərdə Nizami Gəncəvi ilə bağlı axtarış edərkən internet resurslarında qarşımıza Nizamiyə aid olduğu iddia edilən bir şeir çıxdı və guya Nizami Gəncəvi  İran haqqında şeir yazıbmış;

Həme aləm tən əst və İran del
(Bütün dünya bədən, İran ürəkdir)
Nist quyənde zin qiyas xəcel
(Natiq bu bənzətmədən utanmaz)
Çün ke İran del zəmin başəd
(Çünki, İran yerin ürəyi olanda)
Del ze tən be bud yəqin başəd
(Şübhəsiz ki, ürək bədəndən daha üstündür)

Belə bir parça ilə qarşılaşanda ilk düşündüyümüz bu mətnin saxta olması oldu. Qeyd edək bu mətn “Azərbaycan tarixi” feysbuk səhifəsində (3 avqust 2022-ci il) və eyni adlı Teleqram səhifəsində paylaşılıb. İndiyə qədər Nizaminin yaradıcılığını oxuyan bir kimsə, yaxud onun irsini tədqiqa edənlər mütəfəkkirin  İran haqda şeir yazdığını vurğulamayıb.

“Saxta tarixə yox deyək” sloqnanı ilə fəaliyyət göstərən “Azərbaycan tarixi” kanalı foto mətnlə bağlı hər hansı şərh verməyib ki, bunun hansı niyyətlə payladığı məlum olsun. Barı, bu misraların hansı əsərdə “əks olunduğunu” qeyd edəydilər, o da yoxdur...

Məlumdur ki, bu gün Nizaminin “fars şairi” kimi qələmə verilməsi kampaniyasının başında panfarsistlər, fars şovinist düşüncəsinə sahib olalar dayanır. Belə rəy yaratmaq istəyirlər ki, guya Nizami Gəncəvi İran haqda şeir yazıb.

Qeyd edək ki, feysbukda bu paylaşıma istifadəçilərdən biri çox dəqiq rəy yazıb: “Bu, Nizami Gəncəvi yazı stili deyil. Xll əsrdə İran olmayıb. Səfəvilər, Qaçar və Əfsar Türk dövlətləri olub. İndiki İran isə onun ərazisində yerləşib. Xll əsrdə Xorasanın Həmədanin adları hallanır. Amma İran adı dövləti tarixi yazılarda yoxdur. Xl və Xll yüzillikdə Xorasandan Türkiyəyə köç edən şiə türklər Türkiyədə Səlcuqlar hakimiyyəti dövründə şiəliyi ilk yayanlar olub. Amma İran adı yoxdur”.

  • “Gəncəvinin İrana aid şeiri olmayıb, bu mətndəki “İran” sözü saxtadır”

Nizami Gəncəvi ilə bağlı yayılan bu həqiqətə uyğun olmayan məsələyə şərh verən Azərbaycan Yazıçıar Birliyi sədrinin müşaviri, Güney Azərbaycan Komissiyasının sədri Sayman Aruz bildirdi ki, Nizami Gəncəvinin adından saxta mətnin ortaya atılması düzgün deyil: “Bu şeirdə “İran” sözü yoxdur, bunu sonradan düzəldiblər. O vaxt Ərran (Arran) deyilən ərazi olub ki, biz ona Aran deyirik. Bütün tarixi kitablarda “Ərran” kimi qeyd olunub. Ərran sözü ilə soyadlar da vardı. Məsələn, Tağı Ərrani. Onlar hamısı Ərrani soyadını Pəhləvi dövründə İrani etdilər. Məsələ budur ki, bunlar saxtakarlıq edərək “Ərran” sözünü “İranla” əvəzləyiblər. “Çün ke İran del zəmin başəd” – burada İran yox, Ərrandır. Sadəcə olaraq, bunlar tarixi saxtalaşdırmağa vərdişkardırlar. Özünüz yaxşı bilirsiz, bizim elə bir şeyimiz yoxdur ki, onlar onu mənimsəyib özlərinə götürməsinlər. Nizami Gəncəvinin İrana aid şeiri olmayıb, bu mətndəki “İran” sözü saxtadır. Siz təsəvvür edin ki, əgər doğrudan da o vaxtlar İran adında bir ölkə olsaydı onun adı Firdovsinin, Nizaminin, başqa şairlərin yaradıcılığında gedərdi. Firdovsinin qəhrəmanları, yaxud Əhəmənilər və digər sülalələri onlara aid olubsa, niyə onların şahlarının, Firdovsinin qəhrəmanlarının adları 100 il əvvəl uşaqlara qoyulmayıb? Niyə 150 yaşlı bir Daryus, Yazdegerd, Siyavuş yoxdur, nə üçün bu adlarda bir adama rast gəlinmir?  Ona görə yoxdur ki, bunlar hamısı saxtadır, saxtalarlıqdır. Bu saxtalaşdırmalar hamısı son 80-100 ilə təsadüf edir. Sizə deyim ki, 150 yaşında İran adlı ya bir xanım, ya da bir kişi tapa bilməzsən. Amma indi İran adı qoyulur. Bəs niyə 100-150 il bundan qabaq bu ad yox idi, niyə istifadə edilmirdi? Bu məqamlara diqqət çəkmək lazımdır. 300 yaşlı İran adını mənə göstərsinlər. XII əsrdə İran adı yox idi, bunlar hamısı saxtalarlıqdır, təhrifdir, bu mətnə sonradan əlavə edilmiş sözlərdir. Bunlara inanmaq olmaz. Bu hamısı oyundur, hiylədir və tarixi təhrif etməkdir”.

Əli TURABOV



VİDEO

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

“Günəş fəallığı” Xəzər suyuna təsir edən sonuncu amıldir - Rusiyadan gələn izaha cavab...

Putin “nüvə çantası”nı özü ilə Çinə niyə aparmışdı...

Ermənilər Qarabağda Amaras udin-alban abidəsinə kor iddialardan əl çəkmirlər...

SON XƏBƏRLƏR

21.11.2026 / 22:23
Rusiya raketləri Polşada gərginliyi artırdı – NATO hərəkətə keçəcəyini açıqladı...

21.11.2026 / 22:05
Prezident İlham Əliyevin Vyetnama səfəri başa çatıb

21.11.2026 / 21:24
Trampdan İranla bağlı ŞOK PLAN – gələcək Ağ Ev rəhbərlərinin də əl-qolu bağlanacaq...

21.11.2026 / 20:19
Ukrayna ilə bağlı bənd Tramp-Si-Putin bəyanatından son anda çıxarıldı... Finlandiya prezidentindən sensasion iddia...

21.11.2026 / 19:50
Zelenski Krım körpüsünü hədəf göstərdi – “Rusiya müharibənin nə olduğunu hiss etməlidir”

21.11.2026 / 19:23
İran ABŞ F-16-sını vurduğunu iddia edir – Pentaqondan açıqlama gəldi...

21.11.2026 / 19:07
Məleykə Abbaszadənin Nərmin Heydərlini işdən çıxarması ilə bağlı xəbərlərə RƏSMİ REAKSİYA...

21.11.2026 / 18:28
Leyla Əliyeva Hanoy Tiсarət və Turizm Kollecində Bakı guşəsi və Azərbaycan kulinariya zonasının açılışında iştirak edib - FOTO

21.11.2026 / 17:42
Elektron hökumıət inkişafı üzrə Azərbaycanın nəticələrini hər ölkə göstərə bilməz...

21.11.2026 / 17:12
Rusiyada miqrantlara sərt nəzarət başlayır – dekabrın 1-dən hər addımları izlənəcək...

21.11.2026 / 16:27
Britaniyanın Aİ-yə qayıtması gündəmə gəldi – Londondan gözlənilməz açıqlama...

21.11.2026 / 15:35
TRIPP layihəsinə rəsmən start verilir... Paşinyan anons etdi - Ermənistan Azərbaycan və Türkiyənin enerji şəbəkəsinə qoşulur...

21.11.2026 / 15:34
Mehriban Əliyeva və Vyetnamın birinci xanımı Hanoyda İrs Evində olublar - FOTO

21.11.2026 / 15:05
Prezident: "Xüsusilə Vətən müharibəsi dövründə Vyetnamın verdiyi dəstəyə və ədalətli mövqeyinə görə minnətdarıq"

21.11.2026 / 15:02
"Vyetnam bizim üçün dost ölkə və strateji tərəfdaşdır" - Prezident İlham Əliyev

21.11.2026 / 14:59
"Tamamilə əminəm ki, Azərbaycan bundan da böyük inkişafa nail olacaq" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 14:56
"Azərbaycan həm Avropanın, həm də Asiyanın bənzərsiz mədəni irsini daşıyan inci hesab olunur" - To Lam

21.11.2026 / 14:53
Hanoyda Prezident İlham Əliyevin və Birinci xanım Mehriban Əliyevanın şərəfinə rəsmi nahar verilib - FOTO

21.11.2026 / 14:06
Almaniyadan İrəvana mesaj - sülh müqaviləsi üçün Konstitusiya dəyişdirilməlidir

21.11.2026 / 13:43
Trampın İranla müharibə planına maliyyə əngəli – Demokratlar Konqresə ultimatum verdi...

21.11.2026 / 13:25
Saxlanılan şəxsin üzərindən 5 kq-dan çox narkotik çıxdı

21.11.2026 / 13:14
İran təhdidi ABŞ nazirini hərbi bazaya sığınmağa məcbur etdi – Bessentdən Tehrana sərt mesaj...

21.11.2026 / 12:58
DİN narkotikə görə həbs olunan vəkil Orxan Kəngərli və digərləri ilə bağlı görüntülər yaydı - VİDEO

21.11.2026 / 12:31
Beynəlxalq Qalereyada İsrail Səfiri ilə mədəniyyət sahəsində əməkdaşliq müzakirə olunub

21.11.2026 / 12:10
Avtomobil almaq üçün götürdüyü krediti tanışı oğurladı....

21.11.2026 / 11:47
"Biz Azərbaycanı regionda daimi olaraq mühüm strateji tərəfdaş kimi qəbul etmişik" - Vyetnam Prezidenti

21.11.2026 / 11:43
Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri strateji əhəmiyyət daşıyır"

21.11.2026 / 11:28
Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Prezidenti ilə geniş tərkibdə görüşü olub - FOTO

21.11.2026 / 10:14
Müdafiə Nazirliyində NATO nümayəndə heyəti ilə görüş olub

21.11.2026 / 09:36
Rusiya Türkiyənin S-400 sistemlərini üçüncü ölkəyə satması məsələsini müzakirə edir...

21.11.2026 / 09:11
Avtoxuliqanlıq edən daha bir sürücü həbs edildi

21.11.2026 / 08:51
Prezidentlər İlham Əliyev və To Lam Birgə Bəyanat qəbul ediblər, Azərbaycan-Vyetnam sənədləri mübadilə olunub - FOTO

21.11.2026 / 08:44
Prezident İlham Əliyev gürcüstanlı həmkarına başsağlığı verib

21.11.2026 / 08:41
Prezident İlham Əliyevin Hanoyda rəsmi qarşılanma mərasimi olub

20.11.2026 / 23:10
Minlərlə ailənin torpaq probleminin həlli istiqamətində mühüm addım - çıxarış almaq mümkün olacaq...

20.11.2026 / 22:37
İraqda məzhəb savaşı başlanır, işin içində yenə İran var

20.11.2026 / 22:15
Tramp Konqresdə nəzarəti itirməzdən əvvəl hərəkətə keçdi - Ukraynada sülh üçün son tarix açıqlandı...

20.11.2026 / 21:58
BMT-ni bərbad günə qoyanlar onun “köklü islahatına” qərar verdilər...

20.11.2026 / 21:43
Danimarka Rusiya hərbi attaşesini ölkədən qovur, ruslar üçün vizaları da dayandırır – vaxt verildi...

20.11.2026 / 21:35
Britaniya ordusu dron dövrünə hazırlaşır?

20.11.2026 / 21:24
Moskvadan Tallinn və Buxarestə etiraz - hər iki ölkənin diplomatları Rusiya XİN-ə çağırıldı

20.11.2026 / 21:16
Paşinyan “Qərbi Ermənistandan” imtina etdi ki, Bakı da Qərbi Azərbaycandan imtina etsin - Hay ki, hay...

20.11.2026 / 20:58
Qərbi Zəngəzurun tarixi irsinin UNESCO-da mənimsənilməsinə start verildi...

20.11.2026 / 20:41
Tramp Çindəki hadisədən sonra təyyarədaşıyan bir gəmini İranın "qapısından" çəkib apardı...

20.11.2026 / 20:22
Rəsmi Ankara NATO-ya sərt mesaj verdi – Alyans Türkiyəni Yaxın Şərqdə tək qoydu...

20.11.2026 / 20:07
Parlament buraxılır, Konstitusiya dəyişdirilir, müxalifət ləğv edilir - Paşinyan mürəkkəb ssenariyə baş vurdu...

20.11.2026 / 19:49
Azərbaycanda kitabxanalar 26 faiz azalıb, bəzi kəndlərdə onlar fəaliyyətini tamamilə dayandırıb

20.11.2026 / 19:44
Dədə Qorqud epoxasının memarlıq irsi:Nəzəri fikirlər, tarixi baxışlar və məkan semantikası

20.11.2026 / 19:25
Macarıstan Ukrayna siyasətini tam dəyişdi - Madyar Orbanı sildi...

20.11.2026 / 19:25
Vyetnam üçün Avropaya Azərbaycanın üzərindın yol açıldı...

20.11.2026 / 19:10
İŞİD-in “Vilayəti Xorasan” qruplaşmasının iki üzvü Azərbaycana gətirilərək həbs edildi - FOTO

20.11.2026 / 18:57
Moskvadan Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin Dublin görüşünə reaksiya...

20.11.2026 / 18:43
Maşın alan yoxdur, amma qiymətlər sürətlə artır

20.11.2026 / 18:27
Yeni Yalta sammiti alınmadı, amma Rusiya, Çin, ABŞ liderləri istəklərinə nail oldular

20.11.2026 / 18:11
Fransa və Hindistan BTQ-yə açıq savaş açdı - təşkilatın sosial media hesablarına kiberhücumlar başladı...

20.11.2026 / 17:57
Şəmkir xəstəxanasını su basdı - TƏBİB-dən açıqlama...

20.11.2026 / 17:51
İslam yaxın onillikdə dünyanın ən böyük dininə çevriləcək

20.11.2026 / 17:40
İcra başçısının birinci müavini ilə bağlı 2 milyonluq qalmaqal - iş prokurorluğa çıxdı...

20.11.2026 / 17:32
Almaniya və Ukrayna arasında fikir ayrılığı - Avropalı liderlər Moskvaya gedəcəkmi...

20.11.2026 / 17:26
Dünyanın "3 iddialı ağası" Qəzzada on minlərlə müsəlmanın faciəsinə susdu...

20.11.2026 / 17:12
Mehriban Əliyevanın sosial media hesablarında Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşünə dair paylaşım edilib

20.11.2026 / 17:05
Trampdan Ukrayna ilə bağlı mühüm açıqlama - Vaşinqton Kiyevsiz qərar verməyəcək...

20.11.2026 / 16:32
Kolleclərə qəbul qaydaları dəyişir - qiyabi təhsil ləğv edilir...

20.11.2026 / 16:25
Prezident İlham Əliyevin sosial media hesablarında Vyetnama rəsmi səfəri ilə bağlı videoçarx paylaşılıb

20.11.2026 / 16:09
Ermənilər pasportlarda doğulduğu yer kimi "Azərbaycan " yazdırırlar...

20.11.2026 / 16:02
Prezident İlham Əliyevin səfəri Vyetnam mediasının diqqət mərkəzində... - FOTO

20.11.2026 / 15:44
Çin lideri Putini niyə bu qədər soyuq qarşıladı...

20.11.2026 / 15:29
Mehriban Əliyeva Vyetnamın vitse-prezidenti ilə görüşüb - FOTO

20.11.2026 / 15:23
Azərbaycanda boşanmaların sayı artır - hər 100 nikahın 48-i dağılır...

20.11.2026 / 15:20
Bakı–Balakən–Bakı marşrutu üzrə qatarların hərəkəti bərpa olunur

20.11.2026 / 15:09
Rusiyanı Ukraynada yeni işğala ruhlandıran kimdir - ABŞ müdafiə nazirinin yanlışı...

20.11.2026 / 15:08
“Vətəndaşlar referendumda yeni Konstitusiyanın əleyhinə səs verərsə, istefa verməyə hazıram” - Paşinyan

20.11.2026 / 14:50
Badamdarda sürüşmə sahəsində çatlar genişlənib - RƏSMİ AÇIQLAMA...

20.11.2026 / 14:45
Milli Məclisin deputatı Vüqar Rəhimzadə Ordubadda seçiciləri ilə növbəti görüşünü keçirib - FOTO

20.11.2026 / 14:44
Aİ və Böyük Britaniya tələbə mübadiləsi barədə razılığa gəldilər, lakin təhsil haqları dayandırıldı

20.11.2026 / 14:32
Əli Əsədov Kobaxidzeyə başsağlığı verdi

20.11.2026 / 14:24
Krım körpüsü Niderland raketləri ilə vurulmuşdu - Niderland və Avstriyanın Kiyevdəki səfirlikləri bombalandı...

20.11.2026 / 14:12
Əməkdar artist Nigar Şabanova icra hakimiyyətini tənqid etdi

20.11.2026 / 14:08
Polşanın Lublin şəhərində hava hücumu xəbərdarlığı edilib

20.11.2026 / 14:01
Milli Xalça Muzeyində “Ortaq irs: Türk xalçası” mövzusunda beynəlxalq simpozium təşkil olunacaq

20.11.2026 / 13:59
AĞDAMIN MƏDƏNİ YADDAŞI: DAŞLARA HƏKK OLUNMUŞ TARİX VƏ YENİDƏN DİRÇƏLƏN İRS

İnformasiya texnologiyaları Azərbaycanın inkişafında yeni güclü mənbə kimi özünü daha çox təsdiqləyir....

XƏBƏR ARXİVİ