Dünyaca məşhur içki olan türk qəhvəsinin türk mədəniyyətində mühüm yeri var. İçki o qədər önəmlidir ki, 2013-cü ildə YUNESKO 5 dekabr tarixini Ümumdünya Türk Qəhvəsi Günü kimi qeyd edib. Gəlin bu günü isti, köpüklü türk qəhvəsi ilə qeyd edək! Türk qəhvəsinin ənənəvi türk mədəniyyətində xüsusi yeri var. Qəhvənin incə dəmləmə texnikası, aromatik dadı, fərqli köpüklü səthi və təqdimatı türk qonaqpərvərliyinin və mehribanlığının əvəzolunmaz elementidir.
Türk qəhvəsi üçün “Qəhvənin qırx illik xətri var” deyimi bu içkinin Türkiyədəki gündəlik həyatda və dostluqda ayrılmaz rolunun sübutudur. Türk qəhvəsi həm zərif təqdimatları, həm də ətri və məxmər köpüyü ilə qəhvə həvəskarlarını valeh edir. Beyin açan və enerji verən xüsusiyyətləri ilə də tanınan türk qəhvəsi özünəməxsus dadı və ənənəvi dəyərinə görə 2013-cü ildə YUNESKO-nun Qeyri-Maddi Mədəni İrs siyahısına daxil edilib. Türk qəhvəsinin YUNESKO-nun siyahısına daxil olduğu tarix olan dekabrın 5-i “Dünya Türk Qəhvəsi Günü” kimi qeyd olunur.
Unikal dad və çoxəsrlik bişirmə texnikası
Qəhvə Türkiyəyə ilk dəfə Osmanlı Sultanı Qanuni Sultan Süleymanın (1520-1566) dövründə Yəmən vasitəsilə gəlib. XVI əsrin ortalarında İstanbulda ictimai qəhvəxanalar açılmağa başladı və populyarlığı artan bu içki daha geniş kütlələrə çatdırıldı. Türk qəhvəsindən həzz almaq bölgədə və onun hüdudlarından kənarda geniş yayıldıqca, tacirlər qəhvə dənələrini sərhədlərdən keçirməyə başladılar. Beləliklə, güclü dadı və valehedici mərasimi ilə tanınan türk qəhvəsi Avropada qəhvəxanaların sevimlisinə çevrildi. Türk qəhvəsini digər qəhvə növlərindən fərqləndirən ən mühüm xüsusiyyət üyüdülmənin incəliyidir. Qəhvə dənələri toz halına salınır, sonra yavaş-yavaş qaynar suda bişirilir və süfrəyə verilir. Bu üsul şüşənin dibinə çökən bir toz təbəqəsi ilə nəticələnir. Bundan əlavə, dəmləmə üsulunun konsistensiyası türk qəhvəsini digər qəhvə içkilərindən fərqləndirir; Avropa qəhvəsindən fərqli olaraq türk qəhvəsinin hazırlanması əsrlər boyu olduğu kimi qalıb. Türk qəhvəsinin digər unikal xüsusiyyəti təqdimatıdır. Türk qəhvəsi kiçik fincanlarda, bir stəkan su və türk lokumunun müşayiəti ilə verilir. Su damağı təravətləndirir və qəhvə ətirini vurğulayır, şəkər isə dili şirinləşdirir. O, həm də sosial həyatın və adət-ənənələrin tərkib hissəsidir. Türk qəhvəsi Türkiyədə ictimailəşmənin və mədəniyyətin əsas elementlərindən biridir. Məsələn, qəhvə həmişə yeməkdən sonra verilir. Bu, dostlarla söhbətlərin ayrılmaz hissəsidir; ev sahibi əvvəlcə qonaqlardan evdə qonaq olarkən qəhvə içmək istəyib-istəmədiklərini soruşacaq. Bəy evlilik təklifi etmək üçün gəlinin evinə gəldikdə, gəlin namizəd və ailəsi üçün türk qəhvəsi hazırlayır. Rəvayətə görə, gəlin namizədi ilə evlənmək istəməsə, qəhvədə şəkər əvəzinə duz istifadə edərdi. “Qəhvə falçılığı” kimi tanınan üyüdülmüş qəhvə oxumaq ənənəsi də var: Qəhvə içildikdən sonra stəkan boşqabın üstünə tərs qoyulur və torfun yaratdığı formalar şərh edilir. Bu gözəl və fantastik ənənə həm də türk mədəniyyətinin gözəl bir parçasıdır. Türk qəhvəsi hər zaman xüsusi bir hadisəni ehtiva edir və biz bu köpüklü, ətirli içkini 5 dekabr Dünya Türk Qəhvəsi Günündə qeyd etməkdən xoşbəxtik!
SAMİRƏ
