Beş bankla bağlı gərgin vəziyyət yaranıb

Tarix: 21.10.2014 / 03:50
Bölmə: İqtisadiyyat

Cari ilin sonuna getdikcə daha az müddət qaldığı bir vaxtda diqqət mərkəzində yer alan məsələlərdən biri də bankların nizamnamə kapitalı ilə bağlıdır. Xatırladaq ki, 2015-ci il yanvarın 1-dək nizamnamə və məcmu kapitalını indiki ilə müqayisədə 5 dəfə artırıb 50 milyon manata çatdırmayan bank ya bazarı tərk edəcək, ya da digər banka birləşdiriləcək.
Hazırda 8 bankın zərərlə işlədiyini nəzərə alsaq, fəaliyyətini dayandıracaq bankların olması qaçılmaz sayılır. Belə proqnozlaşdırılır ki, heç də bütün kommersiya banklarının Mərkəzi Bankın yeni nizamnamə kapitalına dair tələblərini həyata keçirmək imkanı yoxdur. Bu onunla bağlıdır ki, kommersiya banklarının bir qisminin nizamnamə kapitalı olduqca azdır. Nizamnamə kapitalı az olduğu üçün onların qısa zamanda bu kapitalı ifadə edən məbləği 50 milyona qədər artırması praktiki olaraq mümkün deyil. Aparılan araşdırmalar da göstərir ki, Mərkəzi Bankın nizamnamə kapitalının artırılması ilə bağlı qərarına mövcud bankların hamısı əməl edə bilməyəcək.
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov 5 bankın məcmu kapitalın artırılması tələbinin yerinə yetirilməsi ilə bağlı problemi olduğunu qeyd edir: "Beş bankın birləşdirilməsi və ya statusunun dəyişdirilməsi və ya müflis olması gözlənir. Mərkəzi Bank çalışır ki, banklar müflis olmasın. Çünki bu, bank sektoruna inamı azalda və neqativ təsir göstərə bilər. Bu baxımdan da əsasən onların yerinin və statusunun dəyişdirilməsinə çalışılacaq. Mərkəzi Bank son illər bankların birləşdirilməsi ilə bağlı təşviqedici addımlar atsa da, bu baş tutmayıb. Təəssüf ki, Azərbaycan kommersiya bankları bu məsələdə maraqlı deyil. Bu isə beş bankın bağlanmasına gətirib çıxara bilər. Seçim kommersiya bankları olduğundan, onların müflis olmaması daha məqsədəuyğundur. Nəzərə alsaq ki, Mərkəzi Bankın öhdəliyi dekabrın 31-dən sonra qüvvəyə minir, artıq bu baxımdan bankların çıxış yolu yoxdur".
Xatırladaq ki, bankların ləğv olunması "Banklar Haqqında" Qanunun 58-ci və 59-cu maddələri ilə tənzimlənir. Belə ki, bank lisenziyası, təsisçilərin qərarı ilə bank müflis elan edilərsə, eləcə də Mərkəzi Banka təqdim edilən məlumatlar yanlış olarsa, bank aktivlərinin keyfiyyəti pisləşərsə və ya öhdəliklərinin icra olunmaması təhlükəsi yaranarsa, ümumiyyətlə bank fəaliyyətinin etibarlı qaydada həyata keçirilmədiyi müəyyən edilərsə, Mərkəzi Bank tərəfindən ləğv edilə bilər. Cari ilin sonunda məhz bu istiqamətdə baş bank tərəfindən müvafiq addımların atılması gözlənir. Bu fonda isə ən çox diqqət çəkən məsələlərdən biri kommersiya banklarında əhalinin əmanətlərinin taleyi ilə bağlıdır. Mövcud qaydalara əsasən, əmanətlərinin məbləği 30 min manat olan və illik göstəricisi doqquz faiz və ya daha az olan əmanətlər sığortalanır. Yəni vətəndaşın banklardakı əmanəti 30 min manatdan azdırsa və sığorta faizi fondun müəyyən etdiyi faizə uyğundursa, o zaman heç bir problem olmayacaq. Ən böyük narahatlıq məbləği 30 min manatdan artıq olan və daha yüksək faizlə qoyulan əmanətlərdir.
"Royalbank" təcrübəsi belə əmanətlərlə bağlı narahatlığın əbəs olmadığını göstərir. Qeyd edək ki, bu banka vəsait əmanət edənlərin heç da hamısı pullarını asanlıqla geri ala bilməyib. Xatırladaq ki, "Royalbank" iki il əvvəl AMB tərəfindən ləğv edilib. Həmin vaxt yalnız Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun zəmanəti altına düşən əmanətlər qaytarılıb. Digər əmanətlərin qaytarılması AMB-nin xüsusi olaraq yaratdığı ləğv komissiyasına tapşırılıb. Lakin əmanətçilərin sözlərinə görə, bu da pulların geri qaytarılmasını asanlaşdırmayıb. Onu da bildirək ki, "Royalbank" 1993-cü ildən bank bazarında fəaliyyət göstərirdi. Əsas səhmdarı İran əsilli ABŞ vətəndaşı Əli Cam idi. 2012-ci ilin iyulunda Azərbaycan Mərkəzi Bankı "Royalbank"ın ümumi kapitalın minimum səviyyəsi və adekvatlığı ilə bağlı tələblərə riayət etməməsi, kreditorlar qarşısında öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi, eləcə də Mərkəzi Bankın yazılı göstərişlərinin yerinə yetirilməməsi ilə əlaqədar onun lisenziyasını ləğv edib. Bundan sonra əmanətlərin qaytarılması prosesi heç də asan olmadı və analoji hallar yenidən yaşana bilər. Buna yol verməmək üçün ən yaxşı vasitə isə zəif bankların birləşməsi hesab olunur.
Aparılan tədqiqatlar göstərir ki, banklarda olan əmanətlərin üçdə biri məhz sığortalanmayan əmanətlərdir. Ona görə də bankların birləşdirilməsi baş verərsə, bu zaman əmanətlərin saxlanması daha asan olacaq, vətəndaşın əmanəti müqavilədə olan şərtlərlə başqa bir banka avtomatik olaraq transfer ediləcək. Eyni zamanda, vətəndaş bundan sonra əmanəti götürmək və ya bankda saxlamaqla bağlı sərbəst qərar verə bilər. Bankın statusu dəyişərsə, bank olmayan kredit təşkilatı kimi fəaliyyət göstərərsə, o zaman təbii ki, vətəndaş əmanəti burda saxlaya bilməyəcək. Əmanət geri götürülməlidir. Çünki bank olmayan kredit təşkilatlarında əmanətlərin saxlanmasına qanunvericilikdə icazə verilmir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...