Azərbaycan dünyanın ucuz neft dövrünə hazırlıq görür

Tarix: 13.10.2014 / 11:18
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında neftin qiyməti aşağı düşməkdə davam edir və qiymətlərin yaxın bir neçə ay ərzində daha da ucuzlaşması gözlənir. Xüsusən də Səudiyyə Ərəbistanının Neft Siyasətləri və Strateji Proqnozlar Mərkəzinin rəhbəri Rəşid Abanmın son açıqlamaları hadisələrin məhz bu səpkidə inkişaf edəcəyini göstərir. Rəşid Abanm bir neçə aya Asiya və Şimali Amerikaya satdığı neftin qiymətini 50-60 dollaradək endirəcəklərini deyib.
O, son üç ayda barreli 115 dollardan 92 dollara enən xam neftin qiymətinin yaxın aylarda daha da aşağı düşəcəyini, bunu Rusiya və İrana təzyiq vasitəsi olaraq məqsədli şəkildə etdiklərini vurğulayıb. Rəşid Abanm İranın Səudiyyə Ərəbistanının Asiya bazarlarında nefti ucuz satdığına dair ittihamlarını qəbul etdiklərini deyib: "Şimali Amerikaya ixrac edilən neftin qiymətində də biz endirim etmişik. Neftin qiymətini endirməkdə məqsədimiz müştərilərimizi itirməmək və yeni müştərilər qazanmaqdır. Amma bu qərarımızın arxasında əsasən siyasi səbəblər durur. Gerçək səbəb Rusiya və İrana Suriya məsələsində təzyiq etməkdir. Bundan başqa, İranın nüvə layihəsi də bu qiymət endirimi qərarını reallaşdıran səbəblərdən biridir". Rəşid Abanm onu da deyib ki, onların bu qərarına OPEK heç vaxt təsir edə bilməz: "Çünki OPEK-in qərarları tövsiyə xarakterlidir."
Xatırladaq ki, bu il mayın sonunda ABŞ Prezidenti Barak Obamanın Səudiyyə Ərəbistanına səfərindən sonra müşahidəçilər Rusiyanın ən çox güvəndiyi neft amilinin təsirini azaltmaq üçün Qərbin hərəkətə keçdiyini açıqlamışdı. Neftin qiyməti aşağı düşəcəyi təqdirdə Rusiyanın valyuta ehtiyatlarında kəskin azalma ola bilər ki, bu da sanksiyalar qarşısında olan Rusiyaya ağır zərbədir. Hazırda neft hasilatı ilə məşğul olan bütün ölkələr, o cümlədən Azərbaycan ucuz neft dövrünə hazırlıq görür. Bu ilin 9 ayının yekunları Nazirlər Kabinetində müzakirə olunarkən prezident İlham Əliyev bu məsələyə xüsusi toxunub: "Dövlət büdcəsinin müəyyən hissəsi Neft Fondunun transfertləri hesabına təmin edilir. Neftin qiyməti aşağı düşüb, ona görə hökumət büdcədə neftin qiymətini düzgün müəyyən etməlidir. Azərbaycanda o qədər böyük iqtisadi və maliyyə potensialı yaranıb ki, inanmıram neftin qiymətinin düşməsi bizə ciddi təsir göstərsin. Amma hər halda biz buna hazır olmalıyıq. Çünki dünya iqtisadiyyatı, hələ ki, böhrandan çıxmayıb. Digər amillər var ki, onlar da neftin ucuzlaşmasına təkan verir. Biz bütün bunları nəzərə almalıyıq və investisiya proqramlarımızı buna uyğun şəkildə tutmalıyıq".
ARDNŞ-in prezidenti Rövnəq Abdullayev də bildirir ki, Dövlət Neft Şirkəti neftin qiymətinin dəyişməsini əvvəlcədən proqnozlaşdırır. R.Abdullayev bildirib ki, neftin qiyməti ucuzlaşmaqda davam edərsə, şirkət xərclərinin və kapital qoyuluşlarının azaldılması məsələsinə baxacaq. ARDNŞ 2015-ci il üçün öz büdcəsini proqnozlaşdırarkən neftin qiymətini bu ilin sonundakı qiymətə uyğun götürəcək: "Neftin qiyməti ucuzlaşmaqda davam edərsə, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti xərclərin azaldılması məsələsinə baxacaq. Dövlət Neft Şirkəti öz büdcəsinin proqnozlaşdırılması zamanı neftin qiymətini 2015-ci il üçün bir barrel üzrə 100 dollardan aşağı götürməyi nəzərdə tutub".
Xatırladaq ki, 2015-ci ilin büdcəsi Nazirlər Kabinetinə təqdim edilib. Elə burada da ən çox müzakirə edilən məqam dünya bazarlarında neftin qiyməti düşəcəyi təqdirdə büdcədə neftin barrelinin neçə dollardan götürüləcəyidir. Bununla bağlı ekspert Vüqar Bayramov qeyd edir: "Bizdə olan məlumata görə, 2015-ci ilin dövlət büdcəsi layihəsində neftin barreli 90 dollardan götürülüb. Prezident İlham Əliyevin dünya bazarında neftin qiymətinin dəyişməsinin nəzərə alınması ilə bağlı tapşırığı artıq büdcədə neftin qiymətinə yenidən baxılmasını gündəmə gətirib. Güman ki, Prezidentin tapşırığından sonra büdcədə neftin barrelinin qiymətinə yenidən baxılacaq, büdcə buna uyğun olaraq yenidən hesablanacaq. Dövlət büdcəsində neftin qiyməti önəmlidir. 2013-cü ilin yekunlarına əsasən, dövlət büdcəsinin 75 faizi neft sektorunun payına düşüb. Bu il həmin rəqəmin 65 faizə qədər azaldılması proqnozlaşdırılsa da, neft sektoru büdcədə dominant olaraq qalmaqdadır. Eyni zamanda, Azərbaycanın ixracının 95 faizi neft sektorunun payına düşür. Bu o deməkdir ki, Azərbaycana daxil olan hər 100 dolların 95 dolları neft ixracından gəlir. Neftin dünya bazar qiyməti büdcənin gəlirlərinə uyğun olaraq xərclərinin proqnozlaşdırılması baxımından vacibdir". Ekspertin sözlərinə görə, neftin qiymətinin azalması yalnız iqtisadi xarakter daşımır, bunun siyasi tərəfləri də var: "Bu azalma ilə Amerika Rusiyanı sıxmağa çalışır. Siyasi faktorlar ondan xəbər verir ki, neftin qiymətinin azalması davam edəcək. Əslində, Qərb bu azalmalara zəmin yaradır. Belə ki, neft hasil edən ölkələrin gündəlik hasilatına nəzər yetirsək, Rusiyada gündəlik hasilat 10,19 milyon barrel, ABŞ-ın hasilat həcmi 8,5 milyon barreldir. ABŞ gündəlik neft idxalını 2007-ci illə müqayisədə 8,7 milyon barrel azalda bilər. Praktiki olaraq, dünya bazarındakı struktur 2015-ci ildə neftin qiymətinin azalma tendensiyasının davam edəcəyindən xəbər verir. Bütün bunlar büdcədə öz əksini tapmalıdır. Məqsədəuyğundur ki, büdcə proqnozlaşdırılan zaman pessimist, orta və nikbin ssenaridən istifadə edilsin. Həmin ssenarilər əsasında orta qiymət müəyyən edilsin. Nikbin ssenari neftin dünya bazar qiymətinin 80 dollar, orta ssenari 80-60 dollar, pessimist ssenari 60 dollardan aşağı götürülməsi deməkdir. Mövcud prosesi nəzərə alaraq, büdcədə neftin dünya bazar qiymətinin 70 dollardan nəzərdə tutulmasını təklif edirik. 70 dollar neft sektorundan büdcəyə daxilolmaların azalmasına gətirib çıxaracaq.
Lakin Azərbaycan büdcənin gəlirlər hissəsinin azaldılmasından çəkinməməlidir. Çünki əvvəlki illərdə investisiya məqsədilə büdcədən xeyli vəsait ayrılıb. İnfrastrukturun yeniləşməsi və yenidən qurulması həyata keçirilib. Artıq Azərbaycan bu xərcləri azalda bilər. Digər tərəfdən, büdcənin sosial xərcləri qeyri-neft sektorundan daxilolmalarla eynidir. Yəni büdcə sosial xərclərin həyata keçirilməsi baxımından sığortalanıb. Bu imkan verir ki, büdcədə neftin qiyməti bazarın tendensiyasına uyğun müəyyən edilsin. 2015-ci ildə fərqli situasiya yaranarsa, qiymətin artırılması mümkündür".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...