Bankların dövlət mənafelərinə uyuşmaz istehlak kreditləri qəsdi...

Tarix: 13.10.2014 / 10:27
Bölmə: İqtisadiyyat

Avtomobil kreditləri üçün müəyyən çətinlik yaradılmasına baxmayaraq, Azərbaycanda yenə də istehlak kreditlərinin kəskin artımı müşahidə olunur. Məsələ ondadır ki, 2014-cü ilin yanvar-avqust aylarında ölkə bankları verdikləri istehlak kreditlərinin həcmini keçən ilin uyğun dövrünə nisbətən 27,46 faiz artırıb.
Bu müddət ərzində bankların verdiyi istehlak kreditlərinin ümumi kredit çantasında payı da xeyli artıb. Bu göstərici 2013-cü ilin yanvar-avqust aylarında 38,55 faiz olub. Yəni verilən istehlak kreditləri 5 milyard 572,6 milyon manat təşkil etmişdi. Ancaq 2014-cü ilin yanvar-avqust aylarında bu göstərici 7 milyard 102,9 milyon manata qalxıb və istehlak kreditlərinin ümumi kredit çantasında payı 41 faizə yüksəlib. İstehlak kreditlərinin artım sürəti (27,46%) orta maaşın artım sürətini 4 dəfə üstələyir və nəticədə istehlak kreditləri qaytarılmaz hala gəlir. Təsadüfi deyil ki, mediada krediti verə bilmədiyinə görə ailə başçılarının həyatına qəsd etməsi barədə xəbərlərə tez-tez rast gəlinir. Faktiki olaraq əhali bankların şirnikləndirərək verdiyi kreditləri ödəməkdə çətinlik çəkir. Banklar isə adamları istehlak kreditinə cəlb etmək üçün hər üsuldan istifadə edir. Bəziləri sadəcə şəxsiyyət vəsiqəsinin yığaraq ailə üzvlərinin qeyri-rəsmi gəlirlərini nəzərə almaqla 10 min manata yaxın kredit verir.
Bu sahədə vəziyyət o qədər gərgindir ki, ölkə başçısı İlham Əliyev də məsələyə diqqət yetirib. 2014-cü ilin birinci yarısının yekunları barədə danışan Prezident dövlət büdcəsindən kommersiya banklarına güzəştli şərtlərlə verilən 300 milyon manat barədə danışıb: "Sahibkarlığa Kömək Milli Fondunun xəttilə banklara hər il 300 milyon manat verilir ki, pul qazansınlar. Bəs onlar nə üçün iqtisadiyyatın real sektoruna kreditlər ayırmırlar? Nə üçün daha çox istehlak kreditləri verirlər? Pul qazanmaq üçün. Mən etiraz etmirəm, ancaq dövlətin siyasəti vardır və dövlət özəl bankları dəstəkləyir. Qeyd etdiyim kimi, kreditlər verir, şərait yaradır ki, pul qazansınlar. Onlar da öz məsuliyyətini dərk etməlidirlər. Dövlət siyasətini, xüsusilə ölkəmizin inkişafı ilə bağlı olan siyasəti görərək kənarda durmaq nə dərəcədə mümkündür?! Əgər belədirsə, dövlət o banklara niyə kömək göstərməlidir?! Ona görə burada çox ciddi islahatlar aparılmalıdır".
Ümumilikdə sözügedən məsələ necə tənzimlənməlidir?
İqtisadçı-ekspert Rəşad Həsənov hesab edir ki, MB kommersiya bankına vəsait ayırırkən şərt qoya bilər ki, pul istehlak istiqamətində xərclənməsin: "Digər vasitələrdən də istifadə etmək olar. MB yaranmış vəziyyətin qarşısını almağa cəhd göstərir. 2014-cü ilin əvvəlindən başlayaraq istehlak kreditləri ilə bağlı müəyyən tədbirlər həyata keçirib. Buna baxmayaraq, daxili bazarda nağd vəsaitə tələbat kifayət qədər çoxdur və bu, kredit asılılığı yaradıb. İnsanlar bir borcunu bağlamaq üçün başqa bankdan borc götürür. Bəzən nisbətən az faizli kredit borcunu bağlamaq üçün yüksək faizli borc götürürlər. İndi insanlar leqal, qeyri-leqal, müxtəlif yollarla bu vəsaitləri əldə etməyə çalışır. Nəticədə həm problemli kreditlərin, həm də istehlak kreditlərinin həcmi artır".
R.Həsənovun fikrincə, istehlak kreditlərində gəlirlilik yüksək olduğuna görə banklar bu növ məhsula üstünlük verir: "İstehlak kreditlərinin artması o deməkdir ki, bu məhsullar investisiya xarakteri daşımır, əsas vəsaitlərə yönəldilmir. Yəni bu kreditlər gəlir vermədiyi üçün qaytarılmasında da problemlər yaşanır. Ona görə də problemli kreditlərin tərkibində istehlak kreditləri üstünlük təşkil edir. MB bütün variantlarda problemin qarşısını almağa çalışsa da, həll edə bilmir. Hətta məsələ ölkə başçısı səviyyəsində belə qaldırıldı. Ancaq burada bankları da nəzərə almaq lazımdır. Onlar məcburdur ki, öz mənafelərini qorumaq çərçivəsində kredit siyasəti həyata keçirsin. Bankların maliyyəsi geniş deyil ki, diversifikasiya olunmuş siyasət həyata keçirsin. Eyni zamanda, bizim maliyyə təşkilatlarının gəlir mənbəyinin əsasını kredit faizləri təşkil edirdi. Bu sektorda digər xidmətlər zəif olduğundan, əsas yükü istehlak kreditlərinə veriblər. MB məhdudiyyətlər qoyandan sonra insanlar lombardlara axın etməyə başlayıb".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...