Banklarımız avrodan niyə qaçır?

Tarix: 10.10.2014 / 02:57
Bölmə: İqtisadiyyat

ABŞ hökumətinin uçot dərəcəsi ilə bağlı atdığı son addımlar hələ də dolların bahalaşması ilə müşayiət olunmaqdadır. Bu fonda isə avro ilə bağlı çox maraqlı proseslər özünü göstərir. Belə ki, dünya ölkələrinin bir çoxunda mərkəzi banklar mənfi faiz dərəcələrinin təsiri ilə valyuta ehtiyatlarında saxladıqları avronun miqdarını azaldıb.
Beynəlxalq Valyuta Fondunun məlumatlarına görə, mərkəzi banklar cari ilin 2-ci rübdə avro ehtiyatlarını son 2 ilin ən böyük nisbətində azaldıblar. Maliyyə analitikləri mərkəzi bankların bu dövrdə 40 milyard dollara bərabər avroda yerləşdirilmiş aktivləri satdığını bildirir. Hazırda dünya üzrə mərkəzi banklar 12 trilyon dollarlıq valyuta ehtiyatlarının 24%-ni, yəni təxminən 3 trilyon dollarını avroda saxlayır. Halbuki, valyuta ehtiyatlarında avronun payı 2009-da 28% idi. İndi isə bu rəqəm 4 faiz azalıb. Ekspertlər mərkəzi bankların avro satışını artırması fonunda bu göstəricinin daha da artacağını proqnozlaşdırır.
"Nomura Holdings Inc." maliyyə şirkəti bildirir ki, avro dollar qarşısında növbəti 6 ayda 5%-dən çox ucuzlaşacaq. Ekspertlər bunu Avropa iqtisadiyyatının tənəzzülü kimi qiymətləndirir. Avropa ölkələrinin iqtisadiyyatında yaşanan ciddi problemlər, külli miqdarda dövlət borcunun yaranması bu ölkələrin bank sisteminə və iqtisadi artımına ciddi təsir göstərib. Bu isə avronun kursunun sürətlə enməsinə şərait yaradır. Ekspertlər hesab edir ki, bu gedişlə investorlar avrodan imtina etməyə başlayacaq. Bu da dünya bazarında dolların daha da bahalaşmasına gətirib çıxaracaq. Hazırda ölkəmizdə də rubl və avro ucuzlaşır, dollar isə bahalaşır.
Beləliklə, avronun ucuzlaşmasının hələ bir müddət davam edəcəyini proqnozlaşdıran ekspertlər bunun dünya ölkələrinə, o cümlədən Azərbaycana da təsirsiz ötüşməyəcəyini vurğulayır. Artıq ötən illərin təcrübəsi göstərir ki, avronun məzənnəsinin aşağı düşməsi Azərbaycana Avropa Birliyindən gətirilən məhsulların həcminin artmasına səbəb ola bilər. Çünki avronun məzənnəsinin azalması avro ilə istehsal olunan məhsulların qiymətinin aşağı düşməsinə imkan verir. Həmin məhsulların qiyməti aşağı düşdüyü üçün onların ixrac qabiliyyətinin artması qaçılmaz olur. Lakin bu fonda Azərbaycan qeyri-neft məhsullarının Avropa bazarlarında rəqabət aparma imkanları müəyyən qədər çətinləşir.
Ekspertlərin fikrincə, bu səbəbdən avronun milli valyutamıza nisbətən dəyərdən düşməsi ilk növbədə xarici ticarət dövriyyəsinə təsir edəcək. Yəni avronun ucuzlaşması Avropa dövlətlərinə satılan məhsulların azalmasına gətirib çıxarmaqla yanaşı, həm də ixrac əməliyyatlarında əldə olunan real gəlirin həcmini azalda bilər. Neft gəlirlərinin bir hissəsinin məhz avroda saxlanması da ziyanın olacağından xəbər verir. Düzdür, dolların avroya nisbətən bahalaşması itkiləri kompensasiya edir. Belə ki, dolların məzənnəsinin möhkəmlənməsi birmənalı olaraq Azərbaycana imkan verir ki, valyuta rezervlərinin artmasına nail ola bilsin. Bu mənada qarşıdakı dövr ərzində dollar ilə saxlanan dövlət rezervlərinin həcmində artımlar müşahidə ediləcək. Dövlət rezevrlərinin həcminin artırılması baxımından ABŞ dollarının dünya bazarında möhkəmlənməsi də Azərbaycan üçün əlverişlidir. Bilindiyi kimi, Azərbaycan neft ixrac edən ölkədir və neftini ABŞ dolları ilə satır. Hazırda da ixracatın böyük hissəsini neft məhsulları təşkil edir. Odur ki, dollarla satılan neft məhsullarının və dollarla ifadə olunan ixracatın həcminin artması baxımından dolların məzənnəsinin möhkəmlənməsi arzuolunandır. Beləliklə, Azərbaycan birmənalı şəkildə dolların dünya bazarında mövqeyinin möhkəmlənməsindən böyük gəlir əldə edəcək. Ancaq avro ilə bağlı bunu demək olmaz.
Hazırda ölkədə avroya tələbatın aşağı düşdüyü müşahidə olunur. Valyutadəyişmə məntəqələrində hazırda avro alanlardan çox bu valyutanı satmaq istəyənlərin olduğu bildirilir. Digər tərəfdən, avronun ucuzlaşmasının banklara da təsiri qaçılmaz sayılır. Belə ki, Azərbaycan bankları arasında xarici kapitallı və Avropa banklarının kapitallarından təşkil olunanlar ucuzlaşmadan zərər çəkəcək. Hələlik, avronun qiymətdən düşməsinə baxmayaraq, ölkəmizə Avropadan idxal olunan məhsulların qiymətində dəyişiklik müşahidə edilmir.
Bu isə süni amillərlə izah olunur. Beləliklə də, Avropanın vahid valyutası ilin sonuna kimi ABŞ dollarına nisbətdə ucuzlaşmaqda davam edəcək. Bəzi proqnozlar isə Avropada maliyyə böhranının baş verəcəyini istisna etmir. Elə indinin özündə də bəzi avrozona ölkələrində vəziyyətin pisləşməsi vahid valyutanın məzənnəsinə təsir edir. Belə vəziyyətdə investorların avroya marağının azalması və risqlərin artması avronun kursunun düşməsinə səbəb olur.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...