Kiçik və orta sahibkarlıq işgüzar fəaliyyət növü olaraq, hazırda dünyada çox geniş yayılıb. Bu fəaliyyət növünün geniş yayılması onun bir sıra üstün cəhətləri ilə əlaqədardır. Belə ki, kiçik və orta sahibkarlığın iqtisadiyyatda mühüm rollarından biri məhz rəqabət mühitini yaratmaq və onu gücləndirməkdən ibarətdir. Bu müəssisələr iqtisadiyyatda məşğulluğun artırılması və ya yeni iş yerlərinin açılmasına imkan yaradır. Bundan başqa, əhalinin tələbatına daha həssas olduğu üçün, bazar dəyişikliklərinə daha çevik və cəld şəkildə reaksiya verə bilirlər.
Kiçik və orta sahibkarlıq bir çox inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə iqtisadiyyatın aparıcı qüvvələrindən biridir. Xarici təcrübə ilə müqayisədə Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlıq müəssisələri nisbətən yeni sahədir. Yəni elə də çox inkişaf etməyib. Ölkədə fəaliyyət göstərən müəssisələrin böyük hissəsi kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri olsalar da, bu sektorun iqtisadiyyatda və məşğulluqdakı payı aşağıdır.
Məlumata görə, Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlıq iqtisadiyyatda cəmi 4 faiz, məşğulluqda isə 7 faiz paya malikdir. Müqayisə üçün qeyd edək ki, dünya iqtisadiyyatında bununla bağlı orta göstəricilər 50-60 faizin arasında dəyişir. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı üçün bir sıra sistemli tədbirlər görülür, bu sahədə çalışan sahibkarlara güzəştli kreditlər verilir, o zaman ölkə iqtisadiyyatında kiçik və orta sahibkarlıq niyə aşağı çəkiyə malikdir?
Rəsul Cahangirli: “Banklar yüksək faizlərlə kredit verdikləri üçün...”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən ekspert Rəsul Cahangirli bunu bir sıra faktorlarla əlaqələndirdi: “Bunun başlıca səbəbi onunla bağlıdır ki, Azərbaycan iqtisadiyyatında neft və qaz sektoru hələlik üstün çəkiyə malikdir. Nəzərə almaq lazımdır ki, ölkənin ixrac gəlirlərinin 90 faizi neft və qaz satışından formalaşır. İqtisadiyyatda neft sektorunun payı azaldıqca, kiçik və orta sahibkarlığın da payı artacaq. Reallıq ondan ibarətdir ki, kiçik və orta sahibkarlıq ölkə iqtisadiyyatında hələ ciddi çəkiyə malik deyil. Kiçik və orta sahibkarların kredit resurslarına çıxış imkanları geniş deyil. Banklar yüksək faizlərlə kredit verdikləri üçün, sahibkarlar əlverişli şərtlərlə kredit alıb iqtisadiyyatın inkişafında fəal rol oynaya bilmirlər. Bu və digər səbəblər üzündən belə vəziyyət yaranıb. Ancaq ölkə iqtisadiyyatının inkişafı, aparılan islahatlar və qeyri- neft sektorunun inkişafı ilə bağlı görülən işlər qarşıdakı illərdə bu sahədə mövcud olan hazırkı nisbətin dəyişəcəyindən xəbər verir. Çünki artıq neçə ildir ölkə iqtisadiyyatının diversifikasiya olunması ilə bağlı işlər görülür. Bütün bunlar nəticə verəcək. Sadəcə, buna zaman lazımdır”.
Vidadi ORDAHALLI
