“Azəri”, “Çıraq” yataqlarının və “Günəşli” yatağının dərinsulu hissəsinin (AÇG) işlənməsi üzrə Rəhbər Komitə (SOCAR, BP, “Chevron”, INPEX, “Equinor”, “ExxonMobil”, TPAO, ITOCHU və “ONGC Videsh”) Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda nəhəng AÇG yatağının işlənməsinin növbəti mərhələsi olan “Mərkəzi-Şərqi Azəri” (MŞA) layihəsini təsdiqləyib.
BP-dən verilən məlumata görə, 6 milyard dollarlıq layihəyə yeni dəniz platforması və gündəlik 100 min barrel neft hasilatını təmin edəcək qurğular daxildir. Platformanın istismar müddəti ərzində 300 milyon barrel neftin hasil olunması proqnozlaşdırılır. İlk hasilatın başlaması 2023-cü ildə gözlənir.
Bu, 2017-ci ildə AÇG üzrə Hasilatın Pay Bölgüsü sazişinin (HPBS) 2049-cu ilə qədər uzadılmasından sonra ilk böyük investisiya qərarıdır. 1994-cü ildə birinci AÇG HPBS-nin imzalanmasından ötən 25 il ərizndə AÇG sahəsinin işlənməsinə, ümumilikdə, 36 milyard dollardan çox investisiya qoyulub.
Layihə üzrə tikinti işlərinə bu il başlanacaq. 2022-ci ilin ortalarına qədər davam edəcək tikinti prosesində yerli işçi resurslarından istifadə olunacaq. İnşaat işlərinin pik dövründə 8000 işçinin cəlb olunacağı gözlənir.
Hər halda, belə böyük bir layihəyə xarici investorların maraq göstərməsi iqtisadi ilə yanaşı, həm də siyasi və təhlükəsizlik faktorları ilə bağlıdır. Stabilliyə, hakimiyyətin dayanıqlı olmasına inam olmayan ölkələrlə bağlı heç vaxt belə layihələr reallaşdırıla bilməz. Ən azı, investorların buna marağı və güvəni olmaz. Bu baxımdan maraqlıdır, “Mərkəzi-Şərqi Azəri” layihəsinin imzalanmasını dünyanın Azərbaycandakı hakimiyyətin və mövcud sabitliyin uzun müddət olacağına inamının göstəricisi saymaq olarmı?
İlham Şaban: “Ümumilikdə, 43 milyard dollar investisiya qoyuluşu nəzərdə tutulursa, onda burada hakimiyyətin uzunömürlüyünə inam faktoru əsas götürülür”
Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bunu 2017-ci ilin 14 sentyabrında imzalanan müqavilənin davamı saymaq olar: “Həmin vaxt “Azəri-Çıraq-Günəşli”nin 2049-cu ilə qədər uzadılması barədə yeni müqavilə imzalandı. Bakıda imzalanan “Mərkəzi-Şərqi Azəri” layihəsinin sanksiyalaşdırılması məhz həmin layihənin gerçəkləşdirilməsi yönündə atılan ən böyük addımdır. Yeni bir platforma tikiləcək. Həmin platformada 2022-ci ilin sonundan başlayaraq gündəlik 3 min barrel neft hasil ediləcək. Nəzərə alsaq ki, indiki layihənin qiyməti 6 milyarddır, amma 2017-2049-cu illərdə “Azəri-Çıraq-Günəşli”yə, ümumilikdə, 43 milyard dollar investisiya qoyuluşu nəzərdə tutulursa, onda burda hakimiyyətin uzunömürlüyünə inam faktoru əsas götürülür. Bundan nəticə çıxaran investorlar Azərbaycan iqtisadiyyatında olacaq stabilliyə inanaraq belə mühüm addımı atırlar”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
