Çin 2013-cü ildə Avrasiya ölkələri arasında infrastrukturun yaradılması və qarşılıqlı əlaqələrin qurulmasına yönələn “Bir kəmər, bir yol” adlı yeni iqtisadi inkişaf strategiyası elan edib. Daha əvvəl mövcud olmuş layihələri birləşdirən strategiya yerüstü və dəniz nəqliyyatı infrastrukturunun inkişafı vasitəsilə iqtisadiyyatın qloballaşdırılması və inteqrasiya proseslərinin gücləndirilməsi ideyalarına əsaslanır.
Strategiya iki əsas inkişaf istiqamətini nəzərdə tutur. Bunlar “İpək Yolu İqtisadi Kəməri” və “Dəniz İpək Yolu”dur. Burada söhbət malların Şərqdən Qərbə güzəştli şərtlərlə birbaşa daşınması üçün ticarət dəhlizinin yaradılmasından gedir.
Azərbaycan Çinin irəli sürdüyü “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünə Qafqaz regionunda dəstək verən ilk ölkə olub. Bu baxımdan “Bir kəmər, bir yol” strategiyasının həyata keçirilməsində Azərbaycan logistika mərkəzi, qovşaq və körpü rolunu oynayır. Bu layihənin həyata keçirilməsi dünya mal dövriyyəsində inqilab edə bilər.
Bu arada, Prezident İlham Əliyev Çinin “Sinxua” agentliyinə müsahibəsində bildirib ki, Azərbaycan Çinin “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsünü tam dəstəkləyir. Onun fikrincə, iki ölkə arasında nəqliyyat sahəsində əməkdaşlıq üçün çox yaxşı perspektivlər var: “Mənim 2015-ci ildə Çinə səfərim zamanı bir çox mühüm sənədlər imzalanmışdır. Bunların sırasında iki ölkə arasında imzalanmış “İpək Yolu İqtisadi Kəməri”nin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu da var idi. Biz dəmir yolu infrastrukturumuzun müasirləşdirilməsinə sərmayə yatırırıq. Ötən ilin may ayında biz Xəzər dənizində 15 milyon ton yükaşırma qabiliyyətinə malik yeni beynəlxalq liman istifadəyə verdik. Ehtiyac olduğu təqdirdə onun imkanları 25 milyon tona qədər artırıla bilər. Asiya və Avropanı birləşdirən Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti Çindən Avropaya və geriyə yük daşımaları üçün ən qısa nəqliyyat marşrutudur”.
Dövlət başçısı onu da qeyd edib ki, “Bir kəmər, bir yol” təşəbbüsü ölkələr və regionlar arasında iqtisadi əməkdaşlığı inkişaf etdirə, sabitlik və təhlükəsizliyin bərqərar olmasına mühüm töhfə verə bilər.
Bütün bunlardan çıxış edərək Çin “Bir kəmər, bir yol” layihəsində Azərbaycanın roluna niyə bu qədər önəm verir? Ekspertlər bunu necə şərh edirlər?
Azər Allahverənov: “Çin istəyir ki, yükləri qısa və təhlükəsiz yolla Avropaya çatdırsın”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən nəqliyyat sahəsi üzrə ekspert Azər Allahverənov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, Çin istəyir yükləri qısa və təhlükəsiz yolla Avropaya çatdırsın. Mövcud alternativlər arasında Azərbaycan daha məqbuldur. Yəni Azərbaycan üzərindən daşınmalar həmin tələblərə cavab verir. Bu səbəbdən Azərbaycan Çinin maraq dairəsinə daxildir və “Bir kəmər, bir yol” layihəsində ölkəmizə xüsusi önəm verir. Çünki Azərbaycan beynəlxalq yükdaşımalarda kifayət qədər açar rola malik olan bir bölgədə yerləşir. Çin də bunun fərqindədir. Yol həm qısadır, həm də təhlükəsiz və zəmanətlidir. Təbii ki, Çin şirkətləri məhz bu parametrlərə cavab verən yükdaşıma dəhlizlərindən istifadə etməkdə maraqlıdırlar. Bu səbəbdən də Azərbaycana xüsusi diqqət yetirilir. Son günlər ərzində Çin şirkətlərini təmsil edən şəxslərin Azərbaycana səfərləri olur. İşgüzar müstəvidə görüşlər keçirilir. Artıq reallıq bundan ibarətdir. O üzdən, Çin məhz Azərbaycan vasitəsilə yüklərin daşınmasında maraqlıdır. Sadəcə olaraq daşınma ilə bağlı bəzi texniki məsələlər ortaya çıxır və müzakirə predmeti də onlar olur. Başqa bir tərəfdən, Avropanın özü də Çin istiqamətində yüklərin daşınmasında Azərbaycana önəm verir. Bu da maraqların üst-üstə düşməsinə gətirib çıxarır. Bu baxımdan, Azərbaycanın önəmi əhəmiyyətli dərəcədə artır. Ona görə də “Bir kəmər, bir yol” layihəsində Azərbaycana verilən önəmin kökündə bu kimi faktorlar dayanır”.
Vidadi ORDAHALLI
