Avtomobil kreditləri yeni qlobal böhrana səbəb olacaq

Tarix: 03.10.2014 / 04:06
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya iqtisadiyyatında mövcud durumu analiz edən ekspertlərin getdikcə daha böyük əksəriyyəti beynəlxalq miqyasda yeni böhran dalğasının başlana biləcəyinə dair xəbərdarlıqla çıxış etməkdədir. Bu dəfə isə belə böhrana səbəb ola biləcək daha bir məsələyə diqqət çəkilir. Söhbət avtomobil kreditlərindən gedir. Mütəxəssislər, xüsusilə ABŞ-da artan avtomobil kreditlərinin qarşıdakı dövrdə yeni bir böhrana səbəb ola biləcəyini qeyd edir.
İndi ABŞ-ın özündə də 2008-ci ildə partlayan və bütün dünyada iqtisadi durğunluq yaradan risqli ipoteka kreditlərindən sonra yeni böhranın avtomobil kreditlərindən yarana biləcəyi etiraf olunur. Qeyd edək ki, risqli avtomobil kreditləri, avtomobillər təminat göstərilərək alınan kreditlərdir. Mütəxəssislər ABŞ-da böyük sayda insanın bu kreditlərə yönəlməsindən narahatlıq keçirir.
"400 Capital Credit Opportunities" adlı maliyyə fondunu idarə edən Kris Hentemann bununla bağlı bildirir":Kredit standartlarınızı aşağı saldığınız zaman əlinizdəki istiqraz ya "partlayar", ya da çökər. Buna görə, biz bu işdən çıxmağa qərar verdik". Hentemann 2008-də baş verən ipoteka krediti böhranı əsnasında "Bank of America"da işlədiyini və belə meyllərin nəticələrinə yaxından bələd olduğunu qeyd edib. Xatırladaq ki, 2008-ci ildə ABŞ-da evlərin təminat göstərilərək alındığı ipoteka kreditlərində böhran yaşanmışdı və çox adam aldığı kreditləri geri ödəyə bilmədiyi üçün evini itirmişdi. Mütəxəssislər avtomobil kreditlərinin də eyni vəziyyəti yarada biləcəyini bildirir. İstisna deyil ki, bu səbəbdən hökumət avtomobil kreditləri ilə bağlı siyasətin sərtləşməsinə rəvac versin.
Yeri gəlmişkən xatırladaq ki, Azərbaycanda artıq avtomobil kreditləri ilə bağlı şərtlər sərtləşdirilib. Xatırladaq ki, Mərkəzi Bank ölkənin kommersiya banklarına iş yerindən arayış təqdim etmədən vətəndaşlara nağd pul krediti verilməsini, eləcə də kredit xəttinin açılmasını qadağan edib. Bu isə səbəbsiz deyil. Bank mütəxəssisləri deyir ki, son illər salonlardan kreditlə götürülən avtomobillərə görə ödənişlərdə ciddi problemlər yaranıb. Buna görə də Mərkəzi Bank avtomobillərin əsasən nağd şəkildə satılmasını və yaxud lizinq yolu ilə əldə edilməsini stimullaşdırmaq qərarına gəlib. Buna qədər isə verilən istehlak kreditlərinin yarıdan çoxu məhz avtomobillərin alınması ilə bağlı olub. Kredit verən bankların yanaşması ondan ibarət idi ki, vətəndaş krediti qaytara bilməsə, bank avtomobili sataraq dəymiş ziyanı örtəcək. Banklar bu səbəbdən də kredit verərkən avtomobilləri nisbətən aşağı qiymətlə dəyərləndirirdi. Eyni zamanda ilkin ödəniş tələb edirdilər. Bank avtomobilin adətən 85 faizinə kredit verirdi. Lakin sonradan yaranan vəziyyət bu sahə üzrə problemli kreditlərin miqdarının durmadan artdığını göstərdi. Elə bu səbəbdən də avtokerditlərin verilməsi qaydası sərtləşdirildi. İndiki halda avtomobillərin kerditlə satış qaydalarının sərtləşdirilməsi maşını satışını aşağı salıb, lakin bu istiqamətdə problemli kreditlərin də miqdarını azaldıb. Lizinlə satış isə hələ də geniş yayılmayıb. Əsas səbəb isə odur ki, Vergilər Nazirliyi avtomobil lizinq xidmətlərinin göstərilməsinə məhdudiyyətlər tətbiq edib. Artıq qərara əsasən, VÖEN-i olmayan fiziki şəxslərə lizinq yolu ilə avtomobil verilmir. Yəni maşın almaq istəyən şəxslər öncə VÖEN açdırmalı və orada gəlirləri barədə bəyannamə təqdim etməlidir. Belə məhdudiyyətlərin tətbiqi də əslində problemli kreditlərin azalmasına və eyni zamanda kredit istifadəçilərinin mövcud kreditlərinin geri dönüş prosesinin səmərələşdirilməsinə xidmət edir.
Burada bir məqam da onunla bağlıdır ki, bankların, sığorta şirkətlərinin hesabat verdiyi bir qurum var, amma lizinq şirkətləri vergi hesabatlarından başqa heç bir quruma hesabat vermir. Ekspertlər dəfələrlə bu sahədəki qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsini tələb edib. Bu mənada Vergilər Nazirliyinin qərarı müsbət sayılır və onun bazara təsir ciddi etməyəcəyi vurğulanır. Ümumiyyətlə, indiki halda lizinqin bazarda payı azdır. Məsələnin maraqlı tərəfi isə odur ki, avtokerditlərə məhdudiyyətlərin tətbiqindən sonra ekspertlər hesab edirdi ki, bu, qiymətlərin enməsinə səbəb olacaq. Çünki kredit bazara əlavə pul vəsaiti gətirdiyindən, qiymətlərin bahalaşmasına səbəb olur. Lakin bazarda bu ucuzlaşma müşahidə olunmur. Avtomobil kreditlərinə görə böhran başlayarsa, bu, dünyada, o cümlədən Azərbaycanda maşınların ucuzlaşması ilə xarakterizə ediləcək. Hər halda, ötən illərin təcrübəsi də bunu sübut edir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...