Qızılın ucuzlaşması Azərbaycanı daha çox zərərə salmağa başlayır

Tarix: 02.10.2014 / 03:41
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya bazarlarında aparılan son əməliyyatlar zamanı qızılın unsiyasının qiyməti 1205 dollara qədər geriləyərək doqquz ayın ən aşağı səviyyəsinə düşüb. Artıq heç bir şübhə yoxdur ki, qızıl qiymətlərinin kritik səviyyə olaraq göstərilən 1200 dollardan da aşağı düşməsi qaçılmazdır. Qızılın belə sürətlə dəyərdən düşməsinə isə dolların bahalaşması və Çindən alış istiqamətində heç bir addım atılmaması təsir göstərir.
Valyuta bazarında dolların sürətlə bahalaşması, ekspertlərə görə, qızılın hələ müəyyən müddət dəyərdən düşməsinə gətirib çıxaracaq. Dolların bahalaşmasına ən böyük səbəb kimi isə Amerika Mərkəzi Bankının (FED) borclanma xərclərinin artacağı istiqamətindəki proqnozları göstərilir. Belə ki, FED-in son komitə toplantısında bankın rəhbəri Жanet Yellənil ABŞ-da faiz nisbətlərinin uzun müddət sıfıra yaxın qalacağını açıqlayıb. Bu uzaqgörənlik dollara olan tələbi artırarkən, qızılın, yəni ənənəvi olaraq ən etibarlı bilinən sərmayə vasitəsinin cazibəsinin zəifləməsinə gətirib çıxarıb. Analitiklər vəziyyəti belə izah edir: Son dövrlərdəki dəyər itkisinin iki səbəbi var. Bunlardan birincisi Rusiya və Ukrayna arasındakı barış planı ilə azalan gərginlikdir. Digər səbəb isə FED-in önümüzdəki il faiz nisbətlərinin yüksələcəyi istiqamətində proqnozlarından qaynaqlanan dolların dəyər qazanmasıdır. FED faiz nisbətlərini artırmağı təxirə salsa, qızıl yenidən canlana bilər. Lakin bu gözlənilmir və belə gedişlə qızılın 1000 dollardan da aşağı düşməsi gözləniləndir.
Analitiklərin fikrincə, dolların yüksəlməsinin başlıca səbəbi ABŞ iqtisadiyyatında bərpa prosesinin sürətlə getməsi, neftin ucuzlaşmasıdır. Artıq cari ilin ikinci yarısında bu dövlətdə ümumi daxili məhsulun artımı 4,2 faizdən 4,6 faizə qədər böyüyüb. Amerika rəsmilərinin ötən həftənin sonunda iqtisadiyyatın artım tempi ilə bağlı bu açıqlaması dollar indekslərinin bahalaşmasına gətirib çıxarıb. Analitiklər deyir ki, ilk dəfədir sözügedən valyutanın məzənnəsi 6 ay ərzində yalnız yüksəlmə tendensiyası tutub.
Amerikalı analitiklər düşünür ki, ABŞ valyutasının dəyərinin artması, qızılın və avronun düşməsi investorların Amerika bazarına inamının yüksəlməsi ilə bağlıdır. Belə ki, investorlar tərəfindən ABŞ səhmlərinə və qiymətli kağızlarına tələbat çoxalıb. Dolların qalxması həm də inflyasiyanın qarşısını alır və səhm bazarlarında Amerikanı lider dövlətə çevirir. Lakin bu şəraitdə qızılın dəyərdən düşməsi digər ölkələrə, o cümlədən Azərbaycana təsir edir. Məlumdur ki, qızılın dünya bazar qiyməti Azərbaycanın dövlət rezervlərinin dəyəri baxımından əhəmiyyətlidir. Belə ki, Dövlət Neft Fondu 30 ton qızıl alıb. İndi isə Neft Fondunun aldığı qızılın qiymətinin aşağı düşməsi səbəbindən dövlət rezervlərinin dəyərində nisbi azalmalar müşahidə edilir. Bundan başqa, Azərbaycanda qızıl, mis və gümüş istehsalçısı "Anglo Asian Mining plc" şirkəti də qızılın ucuzlaşmasından zərər edir. Belə ki, "Anglo Asian Mining plc" birinci yarım ildə unsiyası 1297 ABŞ dollarından 23545 unsiya qızıl satıb. Satış qiyməti 2013-cü ilin birinci rübü ilə müqayisədə 264 dollar aşağı olub. Birinci yarımildə "Anglo Asian Mining plc"nin cəmi gəlirləri 32,7 milyon dollar, xərcləri isə 33,5 milyon manat təşkil edib. Şirkət birinci yarımili 0,8 milyon dollarlıq əməliyyat zərəri ilə başa vurub, halbuki, şirkət ötən ilin eyni dövründə 9,3 milyon dollar əməliyyat mənfəəti əldə etmişdi. "Anglo Asian Mining plc"nin vergidən əvvəlki zərəri isə 7,5 milyon dollar təşkil edib. Qeyd edək ki, Londonda qeydiyyatdan keçmiş "Anglo Asian Mining plc" şirkəti Azərbaycanda qızıl, gümüş və misin kəşfiyyatı və istehsalı ilə məşğul olan şirkətdir. Azərbaycan hökuməti və "Anglo Asian Mining plc" şirkəti birgə Azərbaycan Beynəlxalq Mədən Əməliyyat Şirkətini yaradıblar. Şirkətin səhmlərinin 51%-i Azərbaycan hökumətinə, 49%-i isə "Anglo Asian Mining plc" şirkətinə məxsusdur. Lakin hazırda qızılın dəyərdən düşməsi, qeyd olunanlardan göründüyü kimi, şirkətə və onun əsas səhmdarı olan Azərbaycana zərər edir.
Qızılı ucuzlaşdıran ABŞ dolları isə neftin də qiymətini sürətlə aşağı salır. Artıq London birjasında "Brent" markalı neftin qiyməti indiyə qədər proqnozlaşdırılmayan səviyyədə kəskin ucuzlaşıb. Belə ki, neftin 1 barreli 94 dollar 48 sentə qədər aşağı enib. Qeyd edək ki, son 17 ayda hələ belə minimal qiymətlər qeydə alınmayıb. Mütəxəssislər neftin sürətlə ucuzlaşmasını ilk növbədə ABŞ-da şist neft hasilatının artması, daha sonra ABŞ və tərəfdaşlarının İŞİD-ə endirdiyi hava zərbələri nəticəsində onların Yaxın Şərqdəki neft infrastrukturu və mədənlərinə bundan sonra bir daha zərər yetirə bilməyəcəkləri kimi pozitiv informasiyaların yayılması, həmçinin Avropada və Çində iqtisadi göstəricilərin aşağı düşməsi ilə izah edir. Lakin ən əsası, dolların bahalaşması buna təsir edir ki, bu vəziyyətdə Azərbaycanın da neftdən gələn gəlirləri azalır.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...