Bankların "qiymətləndirmə fırıldağına" son qoyulacaq

Tarix: 30.09.2014 / 02:47
Bölmə: İqtisadiyyat

Banklardan kredit götürülərkən girov kimi qoyulan əmlakın qiymətləndirilməsində ədalətsizliyə yol verildiyi heç kimə sirr deyil. Məhz bunun nəticəsidir ki, müştəri girov qoyduğu əmlakın müqabilində bir sıra hallarda istədiyi həcmdə krediti ala bilmir. Əksər hallarda banklar girovun real dəyərinin yarısı həcmində kredit ayırmağa razılıq verir və girovun real dəyərini hər zaman aşağı göstərir.
Yəni banklar belə məsələlərdə çox vaxt öz maraqlarından çıxış edir. Problemi yaradan səbəb ondadır ki, qiymətləndirməni bank ekspertləri özləri aparır və qeyd olunduğu kimi, onlar girovu real dəyərindən çox aşağı qiymətləndirir.
Bununla banklar qanunvericilik aktlarını da pozmuş olur. Xatırladaq ki, ölkəmizdə 1998-ci ildən etibarən "Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında" qanun qüvvədədir. Bu qanuna əsasən, ölkədə qiymətləndirmə işini yalnız müstəqil qiymətləndirici təşkilatlar aparmalıdır. Burada məqsəd əhalinin əmlakının qiymətləndirilməsinin düzgün, heç bir bankın marağını müdafiə etmədən aparılmasıdır. Lakin real vəziyyət bunun əksini göstərir. Azərbaycanda fəaliyyət göstərən əksər kommersiya bankları girov kimi qəbul olunan əmlakı real dəyərindən xeyli aşağı qiymətləndirir. Bu hal, xüsusən özünü daşınmaz əmlakla bağlı göstərir. Belə vəziyyətdən vətəndaşlar da narazı qalır. Məhz bu şəraitdə bankların "qiymətləndirmə fırıldağına" son qoymaq üçün yeni layihəyə start verilir.
Belə ki, məlumatlara əsasən, Əmlak Məsələləri Dövlət Komitəsi (ƏMDK) Sumqayıtda daşınmaz əmlakların kütləvi qiymətləndirilməsinə dair pilot layihə həyata keçirir. Yeni qiymətləndirmə üsulu əvvəlkindən fərqlənəcək və burada mənzilə aid olan ən xırda detallar da nəzərə alınacaq. Mənzilin standart göstəricilərindən başqa, burada binanın tikilmə tarixi, mənzildən açılan mənzərə, mansard və ya zirzəminin olması, zirzəminin sulu və ya quru olması, çardaq örtüyü də əksini tapacaq. Məsələ ilə bağlı "Daşınmaz Əmlak" jurnalı hətta bildirir ki, ilk dəfə olaraq mənzillərin qiymətləndirilməsində onun məktəb, bağça və tibb məntəqəsinə yaxınlığı, yoldan məsafəsi, yolun vəziyyəti, binanın ətrafındakı abadlıq, hətta mənzilin qanuni və ya özbaşına istifadəsi kimi məsələlər nəzərə alınacaq. Bu üsula əsasən, şəhərlərin ərazisi bir neçə qiymət zonasına bölünəcək. Mütəxəssislər bildirir ki, Bakıda 1000-dən çox belə zona ola bilər.
Yeni üsulda mənzillərin qiymətinə təsir edən amillərdən biri də binanın nə vaxt tikilməsidir. Daşınmaz əmlakın kütləvi qiymətləndirilməsi Azərbaycan hökumətinin Dünya Bankı ilə birgə həyata keçirdiyi "Daşınmaz əmlakın qeydiyyatı layihəsi" çərçivəsində həyata keçirilir. Yeni üsulun tətbiqi nəticəsində qısa müddət ərzində çoxlu sayda əmlakın avtomatik şəkildə qiymətləndirilməsi mümkün olacaq. Bu, digər məsələlərlə yanaşı, ölkədə əmlakın daha ədalətli qiymətləndirilməsinə imkan verəcək. Yeni üsulda mənzillərin qiymətinə təsir edən amillərdən biri də binanın nə vaxt tikilməsidir. Əslində bu amil həmişə nəzərə alınıb, amma yeni metodda bu təsir riyazi metodlarla qiymətləndirilib. Göstəricilərə görə, ən bahalı mənzillər 55-60-cı illərdə inşa olunan binalardadır. Bura əsasən "stalinka" binalar aiddir. Sonrakı yerləri 30-cu illərdə inşa edilmiş "arxitektur" binalar, eləcə də 60-70-ci illərdə inşa edilmiş "xruşşovka" binaları tutur.
Bu üsulun adi vətəndaşlar və biznes strukturları üçün faydaları olacaq. Məsələn, əmlak alınıb-satılanda, girov kimi ipotekaya qoyulanda onun təxmini bazar qiyməti əvvəlcədən məlum olacaq. Ən əsası isə, belə vəziyyətdə banklar istədiyi şərtləri diqtə edə bilməyəcək.
Bununla yanaşı, ekspertlər hesab edir ki, "Qiymətləndirmə fəaliyyəti haqqında" Qanunun adının dəyişdirilməsi vacibdir. Çünki bu qanun artıq müasir dövrün tələblərinə cavab vermir. Onu da bildirək ki, yaranmış vəziyyət qiymətləndirmə fəaliyyətində müxtəlif problemlərə səbəb olmaqla yanaşı, əmlakın düzgün qiymətləndirilməsinə, əmlak vergisinin düzgün hesablanıb tutulmasına mane olur və büdcə gəlirlərinə təsir edir. Xatırladaq ki, Azərbaycanda əmlakın qiymətləndirilməsi üçün Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi müvafiq standart qəbul etsə də, onun tətbiqi məcburi xarakter daşımır. Buna görə də, kommersiya bankları standartlara uyğun işləyən qiymətləndirmə təşkilatları ilə əməkdaşlıq etməkdənsə, daha çox özlərinə sərf edən və şərtlərini rahatlıqla diqtə etdikləri müxtəlif fiziki şəxslərin xidmətindən istifadə edir. Lakin yeni qiymətləndirmə üsulu geniş tətbiq edildikdən sonra vəziyyət tamamilə dəyişəcək.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...