Belarus, söz verdiyi kimi, Rusiyadan neft idxalını azaltmaq məqsədilə başqa bazarlarda axtarışlarını davam etdirir. "APA-Economics" "Moskosvki komsomolets" qəzetinə istinadən xəbər verir ki, ilk olaraq rəsmi Minsk İrandan 600 min barel neft almağa qərar verib.
Başqa sözlə, diversifikasiya göz önündədir. Lakin nəql və gömrük rüsumlarını nəzərə alsaq, diversifikasiya Belarusa 25-30% baha başa gələcək. Rusiyadan idxal tam dayandırıldığı halda isə Belarusun neftə çəkdiyi xərc 1,7 mlrd. dollaradək artacaq. Qeyd edək ki, hazırda bu rəqəm 840 mln. dollardır.
A. Lukaşenko əbəs yerə İranı neft-qaz sektorunda tərəfdaş seçməyib. Bildiyimiz kimi, hasilatın azaldılması ilə bağlı Vyanada razılaşma imzalayan OPEC İran üçün istisna edib. Belə ki, qonşu ölkə hasilatı Qərbi ona qarşı yürütdüyü sanksiyalaradək olan səviyyəyə çatdıracaq. Belarus da bundan istifadə etdi. "Finam" investisiya şirkətinin analitiki Aleksey Kalaçyov deyir ki, hasilatı imkanları ilə yanaşı, İranın neft ehtiyatları da kifayət qədərdir. "İran təklif etdiyi qiymət Rusiya tərəfindən təklif olunandan ciddi fərqlənməyəcək", - deyə o bildirib.
Məlum səbəblərdən Rusiya Belarusa neft ixracını 4,5 mln. tondan 4 mln. tonadək azaldıb. İran Milli Neft Şirkəti isə Belarusa 600 min barel, yəni 80 min ton neft ixrac edəcək. Fərq göz qarşısındadır.
Rəsmi Minsk isə axtarışlarını davam etdirir. Belarus il ərzində Rusiyadan 21 mln. ton neft idxal edir, özü isə 1,5 mln. ton hasil edir. Bununla yanaşı, ölkə ərazisində neft istehlakı 6 mln. ton səviyyəsindədir. Başqa sözlə, Rusiyadan idxal olunan neftin qalan hissəsi MDB ölkələrinə təkrar ixrac olunur.
"Alpari" şirkətinin analitik departamentinin direktor müavini Natalya Milçakova qeyd edir ki, Belarus artıq nefti yalnız Rusiyadan deyil, Venesueladan da alır. Düzdür, Venesuela nefti Belarusa ikiqat baha başa gəlir: "Təxminən eyni bahalıqda İrandan idxal olunan neft başa gələcək. Bildiyimiz kimi, Belarus Azərbaycanla da neft alışına dair danışıqlar aparır. Bu ölkədən idxal da ikiqat baha başa gələcək. Beləliklə, Belarus il ərzində neft idxalına 840 mln. dollar deyil, 1,7 mlrd. dollar xərcləyəcək".
"Sberbank CIB"-in analitiki Valeri Nesterov isə TASS agentliyinə açıqlamasında bildirib ki, Belarus Rusiya neftinə alternativ tapa bilməyəcək.
Analitikin sözlərinə görə, İran nefti Rusiyadan nəql olunan "qara qızıl"ı nə iqtisadi, nə də keyfiyyət baxımından əvəzləyə bilməz: "Təbii ki, il baxışdan İran maraqlı tərəfdaşdır - onlar Vyanada OPEC üzvləri və kartelə daxil olmayan ölkələr tərəfindən əldə olunan razılaşmaya əsasən neft hasilatını artıra bilər. Lakin onların dempinq imkanları o qədər də böyük deyil. Belə ki, onların satışlarını spot qiymətlərinə uyğun şəkildə həyata keçirir".
V.Nesterov qeyd edib ki, İran neftinə tətbiq olunan endirim 2-4 dollar ətrafında dəyişə bilər: "Bundan artığını onlar edə bilməz".
Analitik əlavə edib ki, iqtisadi baxımdan Belarus üçün Rusiya neftindən yaxşı variant yoxdur. "Belarus Rusiya neftini rüsumsuz alır. Alınan neft emal olunur və başqa ölkələrə ixrac olunur. İxracdan əldə olunan neft Belarusun dövlət büdcəsində əhəmiyyətlə paya malikdir", - deyə o bildirib.
Qeyd edək ki, 2016-cı ildə Belarus Azərbaycandan 560 min ton neft alıb. Lakin "Reuters" agentliyinin məlumatına əsasən, cari ilin yanvarında SOCAR ixracı dayandırıb.
Analitik qeyd edir ki, Azərbaycan nefti Belarusda fəaliyyət göstərən neft emalı zavodları üçün daimi xammal rolunu oynaya bilməz. Səbəblərə gəlincə, V.Nesterov deyir ki, Azərbaycanın bu qədər artıq nefti yoxdur: "Azərbaycanda hasilat azalır. 2020-ci ilədək hasilatın bir neçə faiz azalacaq. Azərbaycan çətinliklə Bakı-Tbilisi-Ceyhan kəmərini doldurur. Azərbaycan neftinin keyfiyyəti yüksəkdir, lakin onlar endirim edəsi deyil".
