Rusiya digər ölkələrlə neft məhsullarının mümkün idxalı barədə danışıqlar aparır. Bunu Rusiya prezidentinin mətbuat katibi Dmitri Peskov bəyan edib. O bildirib ki, tərəflər münasib qiymətlər barədə razılığa gələrsə, Moskva xaricdən yanacaq idxal etməyə hazırdır.
Kreml rəsmisi danışıqların məhz hansı ölkələrlə aparıldığını dəqiqləşdirməyib: "Təmaslar davam edir. Münasib qiymətlərlə bağlı razılıq əldə olunarsa, bu proses baş tutacaq. Bu, bazarı sabitləşdirmək yolunda növbəti addım olacaq və yaranmış ajiotajlı tələbatı aşağı salmağa yönəlib". Bundan öncə "Reuters" agentliyi Rusiyanın təxminən 50 min ton "Aİ-92" markalı benzin tədarükü ilə bağlı Qazaxıstana müraciət etdiyini xəbər vermişdi. O zaman Astana danışıqlar faktını rəsmən təkzib etmiş, Qazaxıstanın energetika naziri Yerlan Akkenjenov Moskvadan rəsmi sorğu daxil olmadığını bildirmişdi. Agentliyin məlumatına görə, Rusiyada benzin istehsalı ötən illə müqayisədə təxminən dörddə bir qədər azalıb. Rusiya rəsmiləri idxalla yanaşı, yanacaq ixracına məhdudiyyət qoyulması və neft emalı zavodları üçün subsidiyaların artırılması variantlarını da nəzərdən keçirirlər. Moskva artıq daxili bazar üçün benzin və dizelin keyfiyyət tələblərini yumşaldıb, həmçinin yanacağın dəniz yolu ilə çatdırılması imkanlarını araşdırır. Qazaxıstanda yanacaq istehsalının həcmi Rusiyadan xeyli az olduğu üçün ekspertlər bu tədarükün vəziyyəti köklü şəkildə dəyişəcəyinə şübhə ilə yanaşırlar. Qazaxıstan tərəfdən potensial tədarükçü kimi Rusiyanın "TANEKO" zavodunun xammalı ilə işləyən "Kondensat" şirkəti çıxış edə bilər.
Mənbələrdən birinə görə, sövdələşmə barter yolu ilə ola bilər. İyulda həm daxili tələbat artacaq, həm də Rusiya ixracı azalacaq ki, bu da Qazaxıstanda aviasiya yanacağı ehtiyatlarının azalmasına gətirib çıxaracaq. Buna görə də Astana benzini Rusiya aviayanacağı ilə dəyişməkdə maraqlıdır. İstisna deyil ki, Rusiya yanacaq üçün Azərbaycana da üz tutacaq. Ukrayna dronlarının neft emalı zavodlarına hücumları fonunda Rusiyada kəskin yanacaq qıtlığı yaranıb. Tədarükdəki fasilələr və ajiotaj səbəbindən Omsk, İrkutsk, Voronej, Saratov, Vladimir vilayətlərində və ilhaq edilmiş Krımda yanacaq satışına limitlər tətbiq olunur. Omskda bir maşına maksimum 40 litr benzin verilir, Voronejdə isə "Lukoil" şəbəkəsində bu rəqəm cəmi 30 litrdir. Krımda isə Kerç boğazındakı logistika qovşağına endirilən zərbədən sonra benzin satışı tamamilə dayandırılıb.
Federal Antiinhisar Xidməti "möhtəkirliyin qarşısını almaq məqsədilə" onlayn platformalarda da yanacaq satışını qadağan edib. Problemlər yavaş-yavaş Sibirə də təsir etməyə başlayır. Kemerovoda kiçik Forus şəbəkəsinə aid yanacaqdoldurma məntəqələrindən biri adambaşı 20 litr benzin limiti tətbiq edib. Yay mövsümündə daxili tələbatın minimum həddi sutkada 110 min ton olduğu halda, istehsal 90 min tona düşüb. Qubernatorlar regionlarda yanacaq bölgüsünün "əl ilə idarə" rejiminə keçdiyini deyirlər. Oksford Enerji Araşdırmaları İnstitutunun eksperti Andreas Economou hesab edir ki, hələlik bütün ölkə miqyasında yanacaq qıtlığından danışmaq tezdir. Lakin Ukrayna dronlarının neft emalı infrastrukturuna vurduğu zərbələrin nəticələri benzin istehsalına dair məlumatlarda nəzərə çarpır. Ekspertin fikrincə, problemlər hələlik yanacağın ayrı-ayrı növləri və müəyyən regionlar ətrafında cəmləşib, Rusiya isə itkilərin bir hissəsini ehtiyatlar, ixracın məhdudlaşdırılması və tədarükün yenidən bölüşdürülməsi hesabına hələ də kompensasiya edə bilir. Bununla belə, Economou xəbərdarlıq edir ki, daxili bazar üçün risklər artmaqda davam edir və vəziyyəti idarə etmək getdikcə daha da çətinləşir. Rusiyalı ekspert Kirill Radionov baş verənləri yanacaq bazarında 2023-cü ildən bəri yaşanan ən ağır böhran adlandırır.
RAMİL
