Akif Nəsirli: “Neft dövrü tam bitmir, amma əvvəlki kimi "sonsuz qazanc mənbəyi" dövrü zəifləyir”
Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Neft İxrac Edən Ölkələr Təşkilatından çıxmaq qərarı üç il əvvəl qəbul edilmişdi və dünyanın karbohidrogen dövrünün sonuna yaxınlaşdığına dair inanca əsaslanır. Reuters bu barədə BƏƏ prezidentinin baş müşaviri Ənvər Qarqaşa istinadən məlumat yayıb.
Bu proqnozlar o deməkdir ki, ölkənin neft gəlirlərini mümkün qədər maksimum dərəcədə artırması lazımdır.
BƏƏ-nin OPEC-dən çıxması, əsasən, təşkilatın istehsal kvotalarının ölkənin neft sənayesini faktiki tutumundan xeyli aşağı səviyyədə saxlaması ilə bağlı idi.
İranın Hörmüz boğazını effektiv şəkildə bağlaması səbəbindən bu qərarın yaxın gələcəkdə bazara təsir göstərməsi ehtimalı azdır, lakin neft axını normal vəziyyətə qayıtdıqdan sonra OPEC-in tədarük üzərində nəzarətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər.
“Biz özümüzü karbohidrogen dövrünün bir növ sonuna yaxınlaşdığımızı görürük. Və nəticədə, əgər istehsal edə və gəlir əldə edə bilsək və bu gəliri digər sənaye sahələrinə investisiya qoymaq üçün istifadə edə bilsək, məhz bunu etməliyik", - deyə Qarqaş bildirir.
BƏƏ-nin istehsal gücü gündə 4,85 milyon bareldir. Ölkə 2027-ci ilə qədər bunu 5 milyon barelə çatdırmağı planlaşdırır. OPEC-dən çıxmazdan dərhal əvvəl onun istehsal hədəfi gündə 3,5 milyon barelə yaxınlaşmışdı.
ADNOC-un baş direktoru Sultan Əl-Cabir bildirib ki, BƏƏ enerji bazarlarında məsuliyyətli və sabitləşdirici qüvvə olaraq qalmağa davam edəcək.
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri 1 may 2026-cı ildə OPEC və OPEC+ təşkilatlarından çıxdı.
Bundan əlavə, BƏƏ tankerlərdəki mövqe təyinetmə sistemlərini söndürməklə gizlicə Hörmüz boğazından neft daşıyır.
Hörmüz boğazından keçərək əlavə həcmlərin ixracı üçün nəzərdə tutulmuş BƏƏ-nin yeni Qərb-Şərq boru kəməri təxminən 50% tamamlanıb və 2027-ci ildə fəaliyyətə başlaması planlaşdırılır.
Ərəb Əmirliklərinin prezidentinin baş müşaviri Qarqaş deyir ki, tezliklə neft dövrü bitəcək və biz mümkün qədır çox neft satıb pul toplamalıyıq ki, sənayemizi quraq. Ərəb Əmirliklərinin də elə buna görə OPEK-dən çıxdığını deyir.
Neft dövrü doğurdan bitir?
Qeyd edək ki, Ərəb Əmirlikləri sutkada 5,85 milyon barel neft hasil edir.
Liberal İqtisadçılar Birliyinin sədri, iqtisadçı ekspert Akif Nəsirlinin fikrincə, bu çox ağıllı düşüncə tərzidir və hər bir neft ölkəsi bu düşüncəyə malik olmalıdır. “Lakin neft dövrü tam bitmir, amma əvvəlki kimi "sonsuz qazanc mənbəyi" dövrü zəifləyir. Dünyada elektrik maşınları artır, günəş və külək enerjisi ucuzlaşır, Avropa və Çin karbon emissiyasını azaltmağa çalışır. Məsələn, Almaniya 2 il əvvəl ölkədə istehsal edilən elektrik enerjisinin cəmi 10%-ini alternativ və bərpa olunan mənbələrdən əldə edirdisə, indi bu göstərici 70%-ə yaxınlaşıb. Buna görə də Körfəz ölkələri anlayır ki, gələcəkdə neftə tələbat indiki qədər sürətlə artmaya bilər.
BƏƏ də elə buna görə illərdir neftdən gələn pulla turizm, logistika, maliyyə, texnologiya və sənaye qurur. Dubay artıq neftlə yox, əsasən xidmət və ticarətlə yaşayır. Qarqaşın dediyi fikir də elə budur: neftdən gəlir hələ var ikən onu başqa sahələrə çevirmək lazımdır.
Amma yaxın 20-30 ildə neft gəlirlərı birdən-birə yox olmayacaq. Təyyarələr, yük daşımaları, kimya sənayesi, plastik istehsalı hələ uzun müddət neftdən asılı qalacaq. Sadəcə olaraq "yaşıl enerji"yə keçidin sürətlənməsi nəticəsində bir neçə ildən sonra neft gəlirlərində əvvəlki kimi sürətli və daimli artım olmayacaq”.
OPEK məsələsinə gəlincə, A.Nəsirlinin sözlərinə görə, BƏƏ OPEK-dən çıxmayıb, hələ də üzvdür. “Amma onlar hasilatı artırmaq və iqtisadiyyatı şaxələndirmək istəyirlər. Bunun üçün daha çox neft ixrac edib, daha çox qazanmaq istəyirlər. Hazırda gündə təxminən 5 milyondan barel çox hasil edirlər və imkan olduqca bazardan maksimum gəlir götürməyə çalışırlar. BƏƏ-nin OPEC-də kvotası gündəlik 3,5 milyon bareldir. Hədəf bu həcmi 5 milyon barelə çatdırmaqdır. Bunun üçün onlara azı 3-4 il vaxt lazımdır. Həmin dövrdə isə neft bazarı sönməyə başlayacaq. Yəni BƏƏ-nin neft strategiyasında nəticə yönümlü elə bir ciddi dəyişiklik gözləmirəm - əvvəlki strategiya davam etdiriləcək. Çünki hökumət zatən Qarqaşın bəyan etdiyi məntiqlə çalışır”-deyə ekspert vurğuladı.
İradə SARIYEVA
