Məlum olduğu kimi, bir neçə gün əvvəl prezident İlham Əliyevin Gürcüstanın baş naziri İrakli Kobaxidze ilə görüşü olub. Görüşdə ölkələrimiz arasında mehriban qonşuluq və dostluğa əsaslanan münasibətlərin bir çox istiqamət üzrə dinamik inkişafına toxunulub, ikitərəfli gündəliyimizin çox geniş olduğu qeyd edilib. Siyasi, iqtisadi-ticari, enerji, nəqliyyat, logistika, sərmayələr və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün böyük potensialın olduğu bildirilib. Müxtəlif səviyyələrdə qarşılıqlı səfərlərin əlaqələrin möhkəmlənməsində rolu vurğulanıb.
Bu fonda prezident İlham Əliyevin və İrakli Kobaxidzenin iştirakı ilə Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Gürcüstan Hökuməti arasında təbii qazın Gürcüstana təchizatı barədə Saziş, Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Gürcüstan Hökuməti arasında Gürcüstana elektrik enerjisinin təchizatı və elektrik enerjisinin Gürcüstan ərazisi vasitəsilə tranziti barədə Saziş və “Bakı–Tiflis–Qars” yeni dəmir yolu xətti layihəsinin həyata keçirilməsi çərçivəsində Marabda–Türkiyə Respublikası sərhədinə qədər (Kartsaxi) dəmir yolu sahəsinin reabilitasiyası, rekonstruksiyası, inşası üzrə Koordinasiya Şurasının 41-ci iclasının Protokolu imzalanıb. İrakli Kobaxidze bildirib ki, Azərbaycanda imzalanan müqavilələr misilsiz əhəmiyyətə malikdir. Bütün bu müqavilələr ölkəmizin iqtisadi inkişafı, enerji təhlükəsizliyi və tranzit funksiyamızın gücləndirilməsi üçün fundamental əhəmiyyətə malikdir: “Əslində nəticələr göstərir ki, ölkəmizin Orta Dəhlizdəki rolu daim artır, bütövlükdə Orta Dəhlizin rolu da artır. 2020-ci ildən bəri Orta Dəhlizdə yük dövriyyəsi 7 dəfə artıb. Əlbəttə ki, biz bundan maksimum dərəcədə istifadə etməliyik və istifadə edirik. Bu baxımdan, Azərbaycanda imzaladığımız müqavilələr misli görünməmiş əhəmiyyətə malikdir. Müxtəlif istiqamətlərdə müqavilələr imzalanıb və bunların hamısı tranzit funksiyamızın inkişafı ilə bağlıdır. Bu, çox faydalı müqavilələrin imzalandığı qaz idxalı və qaz tranziti ilə bağlıdır. Ən əsası, biz uyğun qiymətlər, müvafiq həcmlər əldə etdik ki, bu da ölkəmizin enerji təhlükəsizliyi üçün son dərəcə vacibdir və biz Azərbaycan tərəfinə təşəkkür etməliyik. Bunlar iki hökumət arasında standart danışıqlar deyildi. Bu bizə bütün məsələlər üzrə çox düzgün razılaşma verən dostlar arasında dialoq idi”. Qaz idxalı və tranzit məsələlərinə toxunan hökumət başçısı deyib: “Bu, elektrik enerjisinin idxalı və tranzitinə, eləcə də son 3 ildə dayandırılmış Bakı-Tiflis-Supsa boru kəmərinə aiddir. Ölkə ildə on milyonlarla lari məbləğində potensial gəlir itirirdi. Bu boru kəmərinin fəaliyyəti bərpa olunacaq və bunun üçün də yaxşı şərait var. Təbii qazın alışı üzrə Azərbaycanla 20 illik müqavilənin müddəti başa çatırdı. Amma Azərbaycan tərəfi ilə aparılan səmərəli danışıqlar nəticəsində müqavilənin müddəti daha 20 il uzadıldı”. İrakli Kobaxidze bu razılaşmaya görə Azərbaycan tərəfinə bir daha minnətdarlıq edib. Baş verənlərə nəzər salan “Kaspiyskiy Vestnik” nəşri yazır: “Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev Gürcüstanın BAŞ naziri Kobaxidzeni qəbul etdi. Tərəflər ikitərəfli əməkdaşlıq məsələlərini müzakirə etdilər və siyasi, iqtisadi, ticarət, enerji, nəqliyyat, logistika və investisiya sahələrində əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün əhəmiyyətli potensialın olduğunu qeyd etdilər. Tərəflər Gürcüstana təbii qazın tədarükü, eləcə də elektrik enerjisinin tədarükü və onun Gürcüstan ərazisindən tranziti ilə bağlı saziş imzalayıb. Bundan əlavə, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu layihəsi çərçivəsində Marabda-Kartsaxi dəmir yolu hissəsinin bərpası, yenidən qurulması və tikintisi üzrə işlərin davam etdirilməsini nəzərdə tutan Koordinasiya Şurasının 41-ci iclasının Protokolu imzalanınb.
Gürcüstanın İqtisadiyyat və Davamlı İnkişaf Nazirliyinin məlumatına görə, enerji sektorunda hərtərəfli sazişlər paketi iki ölkə hökumətləri arasında bir neçə ay davam edən uğurlu danışıqların nəticəsidir və Gürcüstanın enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsi və regional enerji dəhlizinin inkişafı üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir: "Qeyd etmək lazımdır ki, 2003-cü ildə imzalanmış Azərbaycandan əlavə qazın alınması ilə bağlı müqavilənin müddəti başa çatıb. Buna görə də, yeni bir müqavilənin imzalanması və onun 20 il müddətinə uzadılması Cənubi Qafqaz Qaz Boru Kəməri layihəsi çərçivəsində strateji əməkdaşlıq üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb edir". Gürcüstan hökuməti başçısının sözlərinə görə, boru kəməri işə düşəndən sonra Gürcüstan illik on milyonlarla lari gəlir əldə edə biləcək. Qeyd etmək lazımdır ki, Cənubi Qafqaz Qaz Boru Kəməri 2006-cı ildə fəaliyyətə başlayandan bəri Tiflis Bakıdan əlavə yarım milyard kubmetr təbii qazı güzəştli qiymətə alır. Mövcud ildə 500 milyon kubmetr endirim 2026-cı ilin sonunda bitir. Xatırladaq ki, Cənubi Qafqaz Qaz Boru Kəməri layihəsi üzrə müqavilə çərçivəsində güzəştli qiymətlərlə qaz almaqla yanaşı, Gürcüstan vurulan qazın 5%-ni almaq hüququna da malikdir. Bu, Azərbaycandan Türkiyəyə və oradan Gürcüstandan keçməklə Avropaya boru kəməri ilə nəql edilən təbii qaza aiddir. Bu seçim 2068-ci ilə qədər qüvvədə qalır. Bu boru kəməri Cənub Qaz Dəhlizinə məxsusdur. Hazırda Cənub Qaz Dəhlizinin səhmlərinin 49%-i birbaşa Azərbaycan hökumətinə, qalan 51%-i isə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətinə (SOCAR) məxsusdur. Bununla belə, Azərbaycan hökumətinin Cənub Qaz Dəhlizindəki azlıq payını 2026-cı ilin sonuna qədər satması planlaşdırılır. Onu Milli Neft Şirkətinin (ADNOC) törəmə müəssisəsi olan BƏƏ-də yerləşən XRG investisiya fondu alır. Həmçinin, Bakı-Supsa neft kəmərinin Gürcüstan hissəsi üçün yeni əməliyyat müqaviləsi imzalanmışdır. Bu müqavilə Mərkəzi Asiyadan Gürcüstan vasitəsilə Avropaya neft tranzitinin bərpasını təmin edəcək və ölkəmizin dövlət büdcəsinə daxilolmaları əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq. Xüsusilə diqqətəlayiqdir ki, ikitərəfli koordinasiya şurasının protokolu imzalanıb və ona əsasən, yeni Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu hissəsinin tam istismara verilməsi nəzərdə tutulub. Sənədi Gürcüstanın iqtisadiyyat və davamlı inkişaf naziri Mariam Kvrivişvili və Azərbaycanın rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat naziri Rəşad Nəbiyev imzalayıb. Tərəflərin qərarı ilə, altı illik fasilədən sonra Tiflis ilə Bakı arasında gündəlik sərnişin dəmir yolu xidməti bu ilin 26 may tarixində bərpa olunacaq. Agentlik bildirib ki, Gürcüstan və Azərbaycan arasında enerji sektorunda imzalanan hərtərəfli sazişlər paketi ölkələr arasında iqtisadi əlaqələri daha da dərinləşdirəcək və Gürcüstanın enerji təhlükəsizliyini gücləndirəcək tarixi əhəmiyyətə malik bir sazişdir”.
Ramil QULİYEV
