2021-ci ilin yanvar-avqust aylarında Azərbaycan əhalisinin nominal gəlirləri 37 milyard 170,4 milyon manat və ya hər nəfərə orta hesabla 3712,3 manat təşkil edib.
Ümumilikdə, bütün icbari və könüllü ödənişlər edildikdən sonra əhalinin sərəncamında 33 milyard 336,1 milyon manatlıq vəsait qalıb. 2021-ci ilin yanvar-iyul aylarında isə ölkə iqtisadiyyatında muzdla çalışan işçilərin orta aylıq nominal əməkhaqqı 2020-ci ilin müvafiq dövrünə nisbətən 1,8 faiz artaraq 728,5 manat təşkil edib.
Əməkhaqqı neft-qaz sektorunda 3207,5 manat, qeyri neft-qaz sektorunda 678,1 manat təşkil edib. Dövlət müəssisələrində çalışan işçilərin əməkhaqları 646,2 manat, özəl müəssisələrdə isə 827,8 manat olub.
Diqqəti çəkən məqam neft-qaz sektorunda çalışanlarla qeyri-neft sektorunda işləyənlərin əməkhaqlarının bu qədər kəskin fərqlənməsidir. Çünki arada dəfələrlə fərq var. Halbuki, Azərbaycan neçə illərdir qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsini əsas prioritet elan edib. Ancaq biz görürük ki, yenə də neft sektorunda çalışanların məvacibləri qeyri-neft sektorunda işləyənlərlə müqayisədə qat-qat yüksəkdir.
Bütün hallarda, ölkənin neft və qeyri-neft sektorlarında bu qədər əməkhaqqı fərqi ədalətlidirmi?
“Neft sektoru ilə müqayisədə qeyri-neft sektorunda əməkhaqqının 5 dəfə aşağı olması bir paradoksdur”
Məsələyə münasibət bildirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifovun fikrincə, belə kəskin fərq ədalətli deyil: “Təbii ki, neft sektoru ilə müqayisədə qeyri-neft sektorunda əməkhaqqının 5 dəfə aşağı olması bir paradoksdur. Düzdür, məlum olduğu kimi, neft sektorunda gəlirlər yüksəkdir. Neft satışından ölkəyə böyük həcmdə valyuta daxil olur. Ancaq bu o demək deyil ki, məvaciblər arasında bu dərəcədə kəskin fərq və uyğunsuzluq olmalıdır. O baxımdan hesab edirəm ki, bu normal hal deyil. Bu nəyin hesabına baş verir? İlk növbədə SOCAR-da yüksək əməkhaqları hesabına baş verir. Ümumən, sözügedən şirkətdə işləyənlərin sayı on minlərlədir. Elə işçilər var ki, 3500-4000 manat məvacib alır ki, bu çox böyük rəqəmdir. Bu fərqin aradan qaldırılması və bunların arasında balans yaratmaqla bağlı düşünmək lazımdır. Müəyyən tədbirlər görülməlidir ki, bu uyğunsuzluq aradan qalxsın. Bundan ötrü ilk növbədə qeyry-neft sektorunun sürətli inkişafına, orada rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına nail olmaq lazımdır. Neft sektorundan əldə olunan gəlirlərin əsas hissəsini qeyri-neft sektorunun inkişafına yönəltmək lazımdır. Yalnız bütün bunlardan sonra qeyri-neft sektoru neft sektoru ilə ayaqlaşa bilər”.
Professor onu da qeyd etdi ki, real sektorun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı islahatlar dərinləşdirilməlididir.
Vidadi ORDAHALLI
