Bu ilin ilk 8 ayında Azərbaycan 1 milyard 580 milyon dollarlıq qeyri-neft məhsulları ixrac edib. Bu, əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 37.1 faiz çoxdur. Burada diqqəti çəkən məqam odur ki, qeyri-neft ixracatının strukturunda Rusiya və Türkiyə aparıcı mövqeyini qoruyub saxlasa da, İsveçrə və ABŞ kimi inkişaf etmiş ölkələr də Azərbaycanın neftdən kənar sektorundan məhsul alan ilk beşliyə daxil olublar. İlk dəfədir belə bir hal baş verir.
Qeyri-neft ixracatımızın 1/3-i Rusiyanın, təxminən 30 faizi isə Türkiyənin payına düşür. Bu da təbiidir. Ona görə ki, hər iki ölkə coğrafi baxımdan Azərbaycanla həmsərhəddir. Rusiya Azərbaycanda istehsal olunan məhsulların realizə olunması üçün böyük bazardır. Xüsusən də aqrar məhsullar üçün. Təsadüfü deyil ki, mövsümlə bağlı olaraq Rusiyaya ixrac edilən kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmi artıb. Türkiyəyə gəldikdə isə, bu ölkə Azərbaycanla daha yaxındır. Qardaş ölkənin böyük sənaye və digər potensialı var. Ümumilikdə, iki ölkə arasındakı mövcud ticarət dövriyyəsi 4.5 milyard dollardır. Yaxın illərdə bunun 3 dəfə artırılması nəzərdə tutulur.
Maraqlı olan məqam İsveçrə və Birləşmiş Ştatlar kimi ölkələrin Azərbaycandan qeyri-neft məhsulları idxalına maraq göstərməsidir. Özü də bu ölkələrin ilk beşlikdə yer alması diqqəti daha çox cəlb edir.
Maraqlıdır, bu cür müsbət tendensiya nəyin sayəsində mümkün olub?
“Qeyri-neft məhsullarının rəqabət qabiliyyətinin artması buna Avropa və ABŞ-da marağın yaranmasına səbəb olub”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən ekspert Rəsul Cahangirli bunu bir sıra faktorlarla əlaqələndirdi: “Məsələ ondadır ki, 2014-cü ilin ortalarından başlayaraq neft kəskin ucuzlaşmağa başladı. Bu, Azərbaycanda qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsini qaçılmaz zərurətə çevirdi. Ona görə də 2015-ci ildən başlayaraq qeyri-neft sektorunun inkişaf etdirilməsi ilə bağlı bir sıra yol xəritələri hazırlandı. Ötən illər ərzində yavaş-yavaş ixrac məhsullarının strukturu dəyişdirilir. Qeyri-neft məhsullarının istehsalı və ixracı genişləndirilir. Təsadüfü deyil ki, son beş ildə bu sahədə artım var. 2016-cı ildə 1 milyard 237 milyon dollar olan qeyri-neft ixracatı 2017-ci ildə 1 milyard 538 milyon dollar, 2018-ci ildə 1 milyard 689 milyon, 2019-cu ildə 1 milyard 954 milyon dollar, 2020-ci ildə isə 1 milyard 900 milyon dollar olub. Pandemiya olmasaydı ixrac daha böyük olardı. Çox güman ki, bu ilin axırında Azərbaycanın qeyri-neft ixracı 2 milyard dolları ötəcək. İstehsal olunan qeyri-neft məhsullarının rəqabət qabiliyyətinin artması, buna Avropa və ABŞ-da marağın yaranmasına səbəb olub. O səbəbdən sözügedən ölkələr həmin məhsulları Azərbaycandan idxal edirlər”.
Ekspert hesab edir ki, daha çox alıcı tapmaq üçün məhsulun keyfiyyəti hər dəfə artırılmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
