Bu il avqustun 1-nə Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 937,5 milyon manat təşkil edib. Bu göstərici iyulda əvvəlki aya nisbətən 2,5% artıb, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə isə 11,8% azalıb.
Məlumat üçün bildirək ki, avqustun 1-nə vaxtı keçmiş kreditlərin 712,3 mln. manatı manatla olan kreditlərin, 225,2 mln. manatı isə xarici valyutada olan kreditlərin payına düşüb. Beləliklə, iyulun sonunda milli valyutada olan vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 2020-ci ilin aprel ayından bəri ən yüksək həddə çatıb. Manatla kreditlərdə problemli kreditlərin həcmi illik müqayisədə 7,1%, ilin əvvəlindən isə 8,9% artıb. Təkcə iyulda bu göstərici 2,6% artıb. Avqustun 1-nə manatla verilən kreditlərin 6,3%-i problemli olub ki, bu da ilin əvvəli ilə müqayisədə 0,1 faiz bəndi çox olsa da, illik müqayisədə 0,4 faiz bəndi azdır. Manatla verilən vaxtı keçmiş kreditlərin əsas hissəsini (86,7%) uzunmüddətli kreditlər təşkil edir.
Maraqlıdır, milli valyutada olan vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi nə səbəbdən artıb?
“İstehlak və biznes kreditlərinin aylıq ödənişlərinin geri qaytarılmasında problemlər yaşanır”
Iqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli bildirdi ki, manatla olan problemli kreditlərin həcminin artması gözləniləndir: “Məlumdur ki, ötən ildən etibarən başlayan sərt karantin rejiminin tətbiqi belə bir problemin yaranmasına əsas yaradırdı. Hətta o zamanlar Mərkəzi Banka və hökumətə müraciət edilmişdi ki, vaxtı keçmiş kreditlərin həcminin artması gözlənilir. Pandemiya ilə əlaqədar olaraq dünyanın bir çox ölkələrində kredit siyasətinə yenidən baxıldı. Biznes və istehlak kreditləri ilə bağlı təşviqedici addımlar həyata keçirildi. Görülən işlərin nəticəsində problemli kreditlərin həlli ilə bağlı mühum işlər görüldü. Təəssüf ki, ölkəmizdə bu istiqamətdə hər hansı bir iş həyata keçirilmədi. Məlumdur ki, ötən il ümumi daxili məhsul 4,3 faiz azalıb. Ancaq cari ilin ilk rübündə sabitləşmə baş verdi. Bəllidir ki, karantinlə bağlı yumşalmaların tətbiq edilməsi iqtisadi aktivliyin qeydə alınmasına səbəb oldu. Təəssüf ki, dövriyyə hələ də aşağıdır”.
Həmsöhbətmizin sözlərinə görə, istehlak və biznes kreditlərinin aylıq ödənişlərinin geri qaytarılmasında problemlər yaşanır: “Hesab edirəm ki, ilin sonuna qədər problemli kreditlərin həcmi daha da artacaq. Problemin həll olunması üçün dövlət tərəfindən müəyyən işlər görülməlidir. Nəzərə almaq lazımdır ki, problemli kreditlərin həcminin kəskin artması maliyyə sektoruna böyük təhdiddir. Açıqlanan rəsmi rəqəmlərə əsasən, vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi ümumi kredit portfelinin 6-7 faizini təşkil edir. Məlumat üçün bildirim ki, dünyada qəbul olunmuş qaydalara əsasən, problemli kreditlər ümumi kredit portfelinin 3 faizini keçməməlidir. Biz artıq həmin normanı 2 dəfədən də çox keçmişik. Vəziyyət bu cür davam edərsə, bu, bank-maliyyə sektorunda çox ciddi problemlərə yol açacaq. Bu da iqtisadi göstəricilərə mənfi təsir edəcək. Vəziyyətin daha da pisləşməməsi üçün aidiyyəti qurumlar bir araya gəlib, müəyyən işlər görməlidir”.
Günel CƏLİLOVA
