Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) üzvləri arasında xüsusi borclanma hüququnun (SDR) bölüşdürülməsi ilə bağlı razılaşma qüvvəyə minib.
Razılaşma çərçivəsində Valyuta Fondunun üzvü olan ölkələrə 456 milyard SDR və ya 650 milyard dollar ayrılıb. Bu vəsaitin 275 milyard dolları inkişaf etməkdə olan ölkələrə ayrılıb. O cümlədən, Valyuta Fondu Gürcüstan və MDB ölkələrinə 25 milyard dollar, Rusiyaya isə 17,5 milyard dollar ayırıb. Bu bölüşdürmə zamanı Azərbaycana 531 milyon dollarlıq SDR ayrılıb. Gürcüstan 285 milyon dollar, Ermənistan isə 175 milyon dollar vəsait alacaq. MDB ölkələrindən ən az vəsait Ermənistana ayrılıb. Ukraynaya - 2,7 milyard, Qazaxıstan - 1,5 milyard dollar ayrılıb.
Valyuta Fondunun direktoru Kristalina Georqieva bu ödənişləri “böhran dövründə dünya iqtisadiyyatına vurulan vaksin” adlandırıb. Gözlənilir ki, vəsaitlərin ayrılması beynəlxalq ehtiyatların likvidliyini artıracaq və ölkələrə pandemiyadan sonra böhrandan çıxmağa kömək edəcək.
Qeyd edək ki, xüsusi borclanma hüququ (SDR) Valyuta Fondunun ödəmə hesablaşmaları üçün süni yaradılmış ödəmə vasitəsidir. SDR-in fiziki variantı yoxdur, onun məzənnəsi isə hər gün dollar, avro, ien, funt sterlinq və yuanın məzənnələri əsasında formalaşır. Hazırda dünyada dövriyyədə 204 milyard SDR var ki, bu da 290 milyard dollara bərabərdir. Valyuta Fondunun sonuncu qərarından sonra isə SDR-in ümumi həcmi 660 milyarda çatacaq.
Görünən odur ki, pandemiyanın nəticələrini aradan qaldırmaq üçün ən az vəsait Ermənistana ayrılıb.
Maraqlıdır, ekspertlər bunun səbəbini nə ilə izah edir?
“...beynəlxalq maliyyə qurumları bu ölkəyə böyük həcmdə kredit verməkdə maraqlı deyil”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov bunun səbəbini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Vəsaitin həcmi bir sıra parametrlərə görə dəyişir. Ölkənin əhalisi, iqtisadi potensialı, ödəmə səviyəsi, xarici borcun həcmi və digər məsələlər nəzərə alınır. BVF Ermənistana ona görə az vəsait ayırıb ki, əhalisi digər ölkələrlə müqayisədə azdır, iqtisadi potensialı aşağı səviyyədədir. Ermənistanın ödəmə qabiliyyəti aşağı, xarici borcu isə çox böyükdür. Ölkənin xarici borcu 8 milyard dollardan çoxdur. O üzdən, beynəlxalq maliyyə qurumları Ermənistana böyük həcmdə kredit verməkdə maraqlı deyil. Çünki bilirlər ki, Ermənistanın bu vəsaitləri geri qaytarmaq imkanı olmayacaq. Bu səbəbdən BVF Ermənistana 175 milyon ayırmaqla kigfayətlənib. Azərbaycana ona görə 531 milyon dollar ayırılıb ki, ölkəmizin ödəmə qabiliyyəti yüksəkdir, iqtisadi imkanları böyükdür. İndiyə qədər Azərbaycanın götürdüyü kreditlərin geri qaytarılmasında ciddi problemlər olmayıb. Azərbaycanın 50 milyard dollardan çox valyuta ehtiyatları var”.
Ekspert hesab edir ki, bütün bu amillər nəzərə alınaraq kredit verilir.
Vidadi ORDAHALLI
