Son illər dəbə minən onlayn alış-veriş ölkəmizdə də geniş yayılıb. İnsanlar İnternet üzərindən müxtəlif xarici şirkətlərə, ticarət mərkəzlərinə sifariş verir, sifarişə uyğun malın pulunu ödəyir, yerli daşıma, çatdırma şirkətləri isə sifarişləri sahibinə çatdırırlar.
Xeyli müddətdir ki, İnternet üzərindən alış-veriş edənlərin xeyli bir hissəsi, demək olar ki, əksəriyyəti şikayətçidir. Bir qisim insanlar deyir ki, bir malın sifarişini verib pulunu ödəyirlər, amma tamam başqa mal təhvil alırlar. Daşıma şirkətləri onlara deyir ki, buna biz məsuliyyət daşımırıq, bu, malı satan şirkətin günahıdır. Xarici şirkət isə deyir ki, sifarişi tam qaydasında göndərik. Hətta bir nəfər İnternet üzərindən Koreya istehsalı olan avtomobil alıb, onu istifadə edəndə görüb ki, maşında bəzi vacib detallar çatışmır, halbuki, həmin avtomobil tamam başqa cür reklam edilirmiş.
Göründüyü kimi, onlayn alış-veriş sahəsində insanlarımız arasında kifayət qədər aldananlar var.
Şikayətçilər deyir ki, üzləşdikləri problemlə bağlı İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti də çox zaman şikayətlərə baxmır, yaxud da “araşdırırıq” cavabını verirlər. Hətta bəzi müştərilər deyir ki, daşıma şirkətlərinin sifarişçinin fakturalı mallarını belə itirirlər. Bu məsələyə də əncam çəkilmir.
“Təəssüf ki, bu halın qarşısının alınması böyük problemə çevirilib...”
“Azad İstehlakçılar” Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov “Bakı-Xəbər” ə bildirdi ki, onlayn ticarət sahəsində istehlakçıların hüquqları çox kobud şəkildə pozulur. O qeyd etdi ki, tez-tez onlayn alış-veriş edənlərin şikayətləri ilə rastlaşır, lakin əksər vaxtlarda onların problemlərini həll etmək mümkün olmur: “Hamı bilməlidir ki, klassik ticarətlə İnternet üzərindən aparılan onlayn ticarət bir-biri ilə ciddi rəqabətdədir. Get-gedə insanlar tənbəlləşdikcə onlayn, yaxud məsafədən ticarət onların həyatında üstünlük təşkil edir. Onlayn ticarətə, alış-verişə maraq artdıqca istehlakçı hüquqların pozulması halları da onunla paralel gedir. Amma təəssüf ki, bu halın qarşısının alınması böyük problemə çevirilib... Bütün dünyada onlayn alış-veriş sahəsində istehlakçı hüquqlarının pozulması geniş yayılıb. Azərbaycanda da bu problem az qala hər gün yaşanır, insanlarımız kütləvi olaraq onlayn ticarətdə aldadılır”.
Onlayn alış-veriş sahəsində aldadılan, ziyan çəkən, problemlə üzləşən istehlakçılardan vaxtaşırı şikayətlər aldıqlarını deyən E.Hüseynov hesab edir ki, şirkətlər istehlakçıların ziyanına işləyir: “Elektron ticarət zamanı insanların tələbatına uyğun olmayan malların göndərilməsi, malların ünvanlarına çatdırılmasında, poçt daşımalarında kifayət qədər problemlər var ki, bu barədə istehlakçılar daim şikayət edirlər. Mallar sınırsa, əzilirsə, yararsız hala düşürsə şirkətlər bunu istehlakçının üzərinə yıxır. Baxmayaraq ki, on il bundan əvvəl Elektron Ticarət Haqqında qanun qəbul edilib. Bu qanunda, ənənəvi ticrətdən fərqli olaraq, istehlakçının malı qaytarmaq və dəyişdirmək hüququ 5 gün göstərilib. Əlbəttə, biz bununla razı deyilik. Azərbaycanda da istehlakçı hüquqlarının pozulmasında ciddi məsələlərdən biri istehlakçı hüquqlarını qoruyan qanunların və bu qanunların icrasını yerinə yetirən dövlət qurumlarının zəif fəaliyyətidir. Biz buna etiraz edirik və dövlət qurumlarını üzlərini istehlakçılara çevirməyə çağırırıq. İstehlakçıların hüquqları pozulur. İstehlakçıların hüquqlarının qorunması haqqında qanun 1995-ci ildə qəbul olunub, indiyə qədər bir neçə dəfə dəyişdirilib, amma bütün dəyişikliklər istehlakçının zərərinə gedib. Yəni Azərbaycanda bu problemlərin mövcudluğuna səbəb qanunların zəif olması, aidiyyəti dövlət qurumlarının effektiv işləməməsi, üstəlik də dövlətin biznes üçün yaratdığı gözəl mühitdən şirkətlərin sui-isitifadə etməsidir”.
İradə SARIYEVA
