Azərbaycan Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) yaydığı məlumatda deyilir ki, 2020-ci ilin avqust ayı ərzində fond tərəfindən valyuta hərraclarında 478 milyon ABŞ dolları məbləğində vəsait satılıb. Bildirilir ki, avqustda valyuta satışında iyul ayı ilə müqayisədə 7,3 faiz azalma qeydə alınıb. Belə ki, 2020-ci ilin iyul ayı ərzində ARDNF tərəfindən 515,5 mln. dollar məbləğində vəsait satılıb. Bu ilin yanvar-avqust aylarında ARDNF tərəfindən 5 003,7 mln. dollar məbləğində vəsait satılıb ki, bu da illik ifadədə 28,5 faiz çoxdur.
Heç şübhəsiz ki, bu ilin mart ayında Mərkəzi Bankın kommersiya banklarına valyuta satışı ilə bağlı verdiyi tapşırıqlar da dollar satışına təsirsiz ötüşməyib. Belə ki, sözügedən sənədə görə, banklar bir müştəriyə 15 min manat ekvivalentindən (8823 dollardan) yüksək məbləğdə dollar satmamalıdırlar. Digər bir məhdudiyyətə görə, 500 dollardan yuxarı mübadilə zamanı müştəri haqqında xüsusi forma doldurulur.
Onu da qeyd edək ki, son zamanlar Azərbaycanda dolların bahalaşmasına dair iddialar dolaşır. Maraqlıdır, Azərbaycanda dollar hansı həddə qədər bahalaşa bilər? Danılmaz faktdır ki, manat uzun müddətdir sabitliyini qoruyub saxlayır. Hazırkı şəraitdə dolların məzənnəsinin yüksəlməsi ehtimalı varmı?
Ruslan Atakişiyev: “Dövlət mövcud olan məzənnəni stabil saxlamaq marağındadır, çünki…”
İqtisadçı-ekspert Ruslan Atakişiyev bildirdi ki, bu gün milli valyutamızın dollara qarşı məzənnəsi tənzimlənən kursdur. Onun sözlərinə görə, Azərbaycan manatının dollar qarşısında həqiqi dəyərinin nə qədər olduğunu bilmirik: “Bunu bilmək üçün üzən məzənnəyə keçməliyik. Bu gün yenə də devalvasiya təhlükəsi qalmaqdadır. Təbii ki, beynəlxalq geoiqtisadi proseslərdən asılı olaraq, təzyiq gah artır, gah da azalır. 2015-ci ildə 2 devalvasiya olandan sonra belə qəbul olundu ki, Azərbaycanın milli valyutası üzən məzənnəyə keçsin. Lakin 2016-cı ilin əvvəlində baş verən sosial-iqtisadi proseslər manatın üzən yox, tənzimlənən məzənnəyə keçməsinə şərait yaratdı. 2020-ci ilin martından gördük ki, Azərbaycan manatına devalvasiya təhlükəsi yaransa da, Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının satışa çıxarılması nəticəsində əhali həmin valyutaları aldı. Bununla da devalvasiya baş vermədi və mövcud olan formalaşmış məzənnə qaldı”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, Azərbaycanın iqtisadi inkişaf konsepsiyasına baxanda görürük ki, dövlət mövcud olan məzənnəni stabil saxlamaq marağındadır: “Çünki dəyişən məzənnə sahibkarlıq və investisiya mühitinə təsir göstərir, sahibkarların risqini artırır. Ona görə də dövlət sahibkarlığın inkişafı üçün həm investorlar, həm də iş adamlarında etimadlı mühit formalaşdırmağa çalışır. Etimadlı mühitin də əsas amillərindən biri milli valyutanın stabil məzənnəsinin qorunub saxlanmasıdır. Ona görə də iqtisadi baxımdan təhlükələr olsa da, dövlət məzənnənin tənzimlənmə siyasəti nəticəsində dolların bahalaşmasına getməyəcək”.
Samir Əliyev: “…bu ilin avqust ayında son 3 ildə ən aşağı həddə dollar satılıb”
İqtisadçı-ekspert Samir Əliyev isə bildirdi ki, ötən ilin avqust ayında Dövlət Neft Fondu tərəfindən valyuta satışı bu ilin avqust ayı ilə müqayisədə az qala iki dəfə çox olub: “Yəni keçən il dollar satışı 815 milyondan bir qədər çox olub. Təbii ki, az satışın səbəbi dollara olan tələbatın azalmasıdır. Azalma dedikdə bu o demək deyil ki, camaatın tələbatı azdır. Sadəcə olaraq, Mərkəzi Bankın atdığı bir sıra addımlar nəticəsində inzibatı olaraq dollara tələbat azalıb. Bundan başqa, bildiyiniz kimi, hazırda əsasən dərman preparatları və ərzaq məhsulları üzrə idxala yaşıl işıq yandırılıb. Digər sahələrdə isə bir sıra məhdudiyyətlər var. Məhz bu amil də dollara olan tələbatı azaldır. Digər tərəfdən, məlumdur ki, vətəndaşlar dollar aldıqda onun qeydiyyatı aparılır, il ərzində limit qoyulub və 20 min manatdan artıq dollar almağa qoymurlar. Yəni bu da vətəndaşların dollar almasını məhdudlaşdırır. Bir qayda olaraq, ölkədə yay aylarında dollara tələbat artır. Bunun da səbəbi turizmlə bağlıdır. Yəni vətəndaşlar yay aylarında turist qismində xarici ölkələrə gedirlər və bu zaman özlərilə dollar aparırlar. Hazırda bu, demək olar ki, yoxdur, minimuma enib. Odur ki, qeyd etdiyim səbəblərə görə dollara tələbat azalıb. Hətta bu ilin avqust ayında son 3 ildə ən aşağı həddə dollar satılıb”.
Günel CƏLİLOVA
