Pandemiya böhranı banklar vasitəsilə verilən kreditlərin həcmini azaltdı, lakin bu prosesin ipoteka kreditləşməsinə, demək olar ki, heç bir təsiri olmadı. Ölkədəki iqtisadi və sosial aktivliyin ümumi azalması ilə müşayiət olunan məhdudlaşdırıcı tədbirlərin həyata keçirildiyi aylar ərzində əhalinin ipotekaya marağı nəinki azalmadı, hətta artmağa başladı.
Azərbaycan İpoteka və Kredit Zəmanət Fondunun (İKZF) məlumatına görə, bu ilin yanvar-iyul aylarında banklar ipoteka kredit portfelini 5,9% - 1 milyard 900,3 milyon manata qədər və ya ümumi kredit portfelinin 13,4%-nə qədər artırıblar. Həmçinin, iyul ayında verilən ipoteka kreditləri portfeli 38,2 milyon manat artıb ki, bu tendensiya avqust ayında da davam edib.
Onu da qeyd edək ki, bu il sentyabrın 1-nə olan məlumata görə, Azərbaycanda dövlət xətti ilə verilən ipoteka kreditlərinin həcmi avqustun əvvəli ilə müqayisədə 25.549.000 manat və ya 1.7% artaraq, 1.548.301.000 manat təşkil edib. Eyni zamanda, keçən ay dövlət xətti ilə verilən ipoteka kreditlərinin sayı 29.776-dan 30.158-ə qədər, yəni 382 ədəd artıb. Fond ayrıca zəmanət və subsidiyaların verildiyi kreditlərin həcmini də açıqlayıb. Bu göstərici 11.820 min manat və ya 12.9% artaraq 103.161 min manat təşkil edib.
Maraqlıdır, pandemiya dövründə ipoteka kreditlərinə marağın artmasının səbəbi nə ilə bağıdır?
Elnur Fərzəliyev: “Ev alışı üçün uzunmüddətli kredit tələbini diktə edən məhz güzəştli və sosial ipotekanın olmasıdır”
Daşınmaz əmlak eksperti Elnur Fərzəliyev bildirdi ki, ev alışı üçün uzunmüddətli kredit tələbini diktə edən məhz güzəştli və sosial ipotekanın olmasıdır: “Bunun səbəbi kommersiya ipotekası şərtləridir. Axı məlumdur ki, bank ipoteka paketləri ümumi standartlara görə maaşı 1000 manatdan yuxarı olan vətəndaşlar üçün əlverişlidir. Bu səbəbdən ipoteka kreditləşməsinin dəyərinin azaldılmasının mümkün yolları barədə müzakirələr uzun illərdir davam edir”.
Həmsöhbətimiz onu da əlavə etdi ki, “daxili kredit” deyilən kreditlə şirkətlərdən mənzil alan insanlar aylardır davam edən ağır karantin şəraitində gəlirlərini itiriblər və borclarını ödəməkdə çətinlik çəkirlər.
Vüqar Bayramov: “...belə mənzillərə tələbat yüksəkdir”
İqtisadçı-ekspert, millət vəkili Vüqar Bayramov bildirdi ki, büdcədən ayrılan vəsait hesabına sosial mənzillər tikilib bazara təqdim olunub. Belə mənzillərə tələbat yüksəkdir: “Bu layihələr aztəminatlı vətəndaşlarımızın mənzillə təminatına ciddi bir dəstək kimi qiymətləndirilməlidir. Hazırda bazarda tələbin azalması müşahidə olunur ki, bu, birbaşa pandemiya ilə bağlıdır. Kreditlə mənzil alanların bir çoxu onu kirayə verərək gəlir əldə etməyə çalışırdılar. Pandemiya dövründə ölkəyə gələn əcnəbilərin, rayonlardan Bakıya gələnlərin sayının kəskin azalması kirayə mənzillərə tələbi azaldıb və bazara mənfi təsir göstərib. Təəssüf ki, buna rəğmən, kəskin qiymət azalmalarını müşahidə etmirik. Təbii ki, qiymət artımı da gözlənilmir. Bir sıra seqmentlərdə hətta daha yüksək qiymətlər təklif olunur. Bazarda tələb bir müddət aşağı olacaqsa, o zaman qiymətlərin nisbətən enəcəyini gözləmək olar”.
Günel CƏLİLOVA
