Məlum olduğu kimi, pandemiya səbəbindən bir sıra ölkələrdə mərkəzi bankların ehtiyatları azalır. Belə ki, iqtisadi fəallığın aşağı düşməsi səbəbindən mərkəzi banklarda toplanan vəsaitlər zəruri məqsədlərə xərclənir. Çünki mövcud vəziyyət onları bu addımları atmağa məcbur edir. Maraqlıdır ki, son aylar karantin rejimi nisbətən yumşalsa da, iqtisadi fəallıq bir qədər artsa da, bu, dünya ölkələrində mərkəzi bankların valyuta ehtiyatlarının azalmasını dayandıra bilməyib. Ehtiyatlar azalmaqda davam edir.
Ancaq həmin ölkələrdən fərqli olaraq, Azərbaycanda bunun əksi müşahidə edilir. Yəni pandemiyanın istər kəskin olduğu, istərsə də nisbətən yumşaldığı dövrdə ehtiyatlar azalmayıb, artıb və bu proses davam edir. Belə ki, avqust ayında Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları 6 milyard 483 milyon 900 min dollar təşkil edib. İyulla müqayisədə təkcə avqust ayında ehtiyatlar 15 milyon 200 min dollar artıb. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatları ilin əvvəlinə nisbətən 225,9 milyon dollar və yaxud 3,6 faiz çox, son 1 ildə isə 479,6 milyon dollar və yaxud da 8 faiz artıb.
Maraqlıdır, pandemiya şəraitində Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının artması nə deməkdir? Azərbaycan buna necə nail olub?
“Gəlirlərin azaldığı bir vaxtda maliyyə ehtiyatlarının qorunması hər ölkənin hünəri deyil”
Məsələyə münasibət bildirən iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru Firdovsi Şahbazov bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun başlıca səbəbi ondan ibarətdir ki, pandemiya digər ölkələrlə müqayisədə Azərbaycana güclü mənfi təsir göstərə bilməyib. Dövlət səviyyəsində həyata keçirilən qabaqlayıcı tədbirlər, qəbul olunan sosial paketlər ehtiyatlarımızı qorumağa kömək edib. Bununla yanaşı, düzgün idarəçilik, maliyyə rezervlərini qorumaq üçün düşünülmüş siyasətin aparılması buna gətirib çıxarıb. Çünki biz bu məsələdə hökumətin son dərəcə ehtiyatlı siyasət aparmasını görürük. Yəni, bəzi ölkələr kimi, necə gəldi ehtiyatlardan istifadə edilmir. Ehtiyatlardan maksimum qənaətlə istifadə edilir. Gəlirlərin azaldığı bir vaxtda maliyyə ehtiyatlarının qorunması hər ölkənin hünəri deyil. Görünən odur ki, Azərbaycan bunu bacardı. Nəyin hesabına? Düşünülmüş maliyyə idarəçiliyi hesabına, ehtiyatlardan səmərəli və qənaətlə istifadə etmək hesabına. Digər tərəfdən, risqlər artdığına görə investorların maliyyə vəsaitlərinə tələbi azalıb. Hazırkı vaxtda harasa sərmayə qoymağı risqli hesab edirlər. Fikrimcə, bu amilin də maliyyə vəsaitlərinin qorunmasında özünəməxsus rolu var. Ehtiyatların artması həm də bununla bağlıdır. Hesab edirəm ki, kompleks tədbirlərin nəticəsində Mərkəzi Bankın ehtiyatları azalmayıb, əksinə, artıb”.
İqtisadçının fikrincə, bütün bunlar postpandemiya dövründə Azərbaycanın xeyrinə işləyəcək.
Vidadi ORDAHALLI
