ABŞ prezidenti Donald Tramp İranla iki həftəlik atəşkəs razılaşması və qarşıdan gələn danışıqlar fonunda Yaxın Şərqdə “qızıl dövrün” başlaya biləcəyini bildirib. Tramp bu barədə “Truth Social” platformasında paylaşım edib: “Dünya sülhü üçün əla gündür! İran da bunu istəyir — onlar kifayət qədər gördülər! Digərləri də belədir. ABŞ Hörmüz boğazındakı vəziyyətin sabitləşməsinə kömək edəcək. Çoxlu müsbət addımlar atılacaq, böyük iqtisadi imkanlar yaranacaq. İran yenidənqurma prosesinə başlaya bilər. Bu, Yaxın Şərq üçün qızıl dövr ola bilər!”.
ABŞ prezidenti qeyd edib: “Biz İrandan 10 bəndlik təklif aldıq və bunu danışıqlar üçün işlək əsas hesab edirik. ABŞ ilə İran arasında demək olar ki, bütün mübahisəli məsələlər artıq razılaşdırılıb”. O bildirib ki, Vaşinqton hər şeyin yaxşı getməsini təmin etmək üçün prosesdə iştirak edəcək və bu ssenarinin reallaşacağına əmin olduğunu vurğulayıb. Xatırladaq ki, Tramp daha əvvəl təqdim etdiyi təkliflər əsasında Tehranla danışıqlara hazır olduğunu bildirmiş, həmçinin İranın Hörmüz boğazını tam, dərhal və təhlükəsiz şəkildə açacağı təqdirdə mümkün zərbələri iki həftə müddətinə dayandıracağını açıqlamışdı. Qeyd edək ki, ABŞ və İran arasında danışıqların ilk mərhələsinin aprelin 10-da Pakistanın paytaxtı İslamabadda keçirilməsi gözlənilir. Bu durumda Donald Tramp İranla bağlı digər açıqlaması ilə diqqət çəkib. O, ABŞ və İran arasında əldə olunan iki həftəlik atəşkəs razılaşmasından sonra ölkəsinin “tam və qəti qələbə” qazandığını bildirib. Tramp “Agence France Presse” agentliyinə müsahibəsində qeyd edib ki, razılaşmaya əsasən İranın zənginləşdirilmiş uranı mükəmməl şəkildə qorunacaq: “Yoxsa razılaşmazdım”.
O, razılaşma pozulacağı təqdirdə İranın mülki obyektlərinə zərbələr endirilməsi ilə bağlı əvvəlki təhdidlərinə qayıdıb-qayıtmayacağı ilə bağlı suala “Görməli olacaqsınız” deməklə kifayətlənib. Bu durumda İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurası ölkənin ABŞ üzərində qələbəsini elan edən bəyanat yayıb. Orada qeyd olunub ki, Vaşinqton Tehranın on maddəlik təklifini qəbul etməyə məcbur olub. Yerli medianın məlumatına görə, İran təcavüzkarlıq prinsipinin qəbul edilməsini, Hörmüz boğazına nəzarətin davam etdirilməsini, öz ərazisində uran zənginləşdirilməsinin qəbul edilməsini və bütün ilkin və ikinci dərəcəli sanksiyaların ləğvini tələb edib. Yerli televiziyanın məlumatına görə, Vaşinqton həmçinin Tehrana kompensasiya ödənilməsi bəndini qəbul edib. ABŞ həmçinin bütün Amerika hərbi qüvvələrini regiondan çıxarmağa və bütün cəbhələrdə, xüsusən də Livandakı İslam müqavimətinə qarşı hərbi əməliyyatları dayandırmağa razı olacaq. İran Hörmüz boğazından təhlükəsiz keçidin iki həftə ərzində mümkün olacağına söz verib. İsrail İranla atəşkəs razılaşmasına qoşulub. ABŞ administrasiyasının yüksək vəzifəli rəsmisinin sözlərinə görə, İsrail hakimiyyəti danışıqlar müddətində İslam Respublikasına qarşı bombardmanı dayandırmağa razılaşıb. Lakin bundan sonra “Times of Israel” qəzeti təhlükəsizlik rəsmisinə istinadən İsrail Müdafiə Qüvvələrinin İrana zərbələr endirməyə davam etdiyini bildirib. Xüsusilə, İsrail Hərbi Hava Qüvvələri respublikaya hücum edir. İrandan raket atışları da qeydə alınıb.
Samirə SƏFƏROVA
