Məlum olduğu kimi, ölkəmizdə ilk dəfə olaraq Bakı Təşəbbüs Qrupunun təşkilatçılığı ilə Hindistan hökumətinin etnik azlıqlara qarşı repressiv siyasətinə həsr edilmiş “Hindistanda siqhlərə və digər milli azlıqlara qarşı irqçilik və zorakılıq: mövcud reallıqlar” adlı beynəlxalq konfrans keçirilib. Burada səslənən fikirlər bir daha etnik azlıqlarla bağlı problemlərin davam etdiyini, bunun Hindistanda dəhşətli xarakter aldığını göstərir.
Xatırladaq ki, siqhizm XV əsrdə yaranıb və doktrinasında kasta mənsubiyyətindən, cinsiyyətindən və dilindən asılı olmayaraq bütün insanlar arasında tam bərabərliyi təbliğ edir. Bu səbəbdən siqhizm ənənəvi hindu kasta sistemini qəti şəkildə rədd edir. Hindistanda siqh icmasının sayı təxminən 25 milyondan artıqdır və onlar əsasən Pəncab ştatında, Hindistanın əsas kənd təsərrüfatı bölgəsində məskunlaşıblar. Qeyri-hökumət təşkilatları və müstəqil ekspertlər tərəfindən beynəlxalq təşkilatlara təqdim edilmiş hesabatlarda bildirilir ki, Hindistan hüquq-mühafizə orqanlarının həyata keçirdiyi silahlı basqınlar və repressiv siyasət nəticəsində yalnız 1984-cü ildə 8 min –17 min siqh qətlə yetirilib, 50 mindən çox siqh üzvü isə Hindistan hökumətinin təqiblərindən qaçaraq xarici ölkələrə mühacirət edib. 1980–1990-cı illərdə Pəncabda siqh icmasının minlərlə üzvü oğurlanıb və ya qaçırılıb, eyni zamanda, məhkəmə prosesi olmadan qondarma ittihamlarla qətlə yetirilib. Hazırda hüquqlarını tələb edən siqh fəallar “separatizm” və ya “casusluq” ittihamları ilə həbs edilir, Pəncabda polis reydləri isə artmaqda davam edir. Xaricdə yaşayan siqh fəallara qarşı terror aktları təşkil olunub və Kanada ilə ABŞ rəsmi qurumları bu aktların törədilməsində Hindistan xüsusi xidmət orqanlarını ittiham ediblər.
Qeyd edək ki, qaçan siqh icmasının üzvlərinin böyük əksəriyyəti hazırda Kanada, Böyük Britaniya, ABŞ və Avstraliyada məskunlaşıblar və Hindistanda bu gün də davam edən siyasi repressiyalara qarşı ədalət tələb edirlər. Siqh icması Hindistan hökumətindən 1984-cü il antisiqh qırğınlarının rəsmi olaraq soyqırımı kimi tanınmasını, yeni müstəqil istintaq komissiyasının yaradılmasını, soyqırımı təşkilatçılarının məhkəmə qarşısına çıxarılmasını və 1980–1990-cı illərdə Pəncabda minlərlə yoxa çıxmış şəxsin taleyinin aydınlaşdırılmasını tələb edir. Onlar, həmçinin qanunsuz həbs edilmiş siqh fəalların azadlığa buraxılmasını və onlara siyasi məhbus statusunun verilməsini, Pəncabın muxtariyyətinin genişləndirilməsini və idarəetmədə mərkəzi hökumətin müdaxiləsinin qadağan olunmasını istəyirlər. Bundan əlavə, xaricdəki siqh fəallara qarşı transmilli repressiyaların, o cümlədən sui-qəsd və təhdidlərin dayandırılmasını, beynəlxalq araşdırmalara icazə verilməsini, həmçinin Hindistan hökumətinin 1984-cü il qırğınları üçün rəsmi üzr istəməsini və qurbanlara kompensasiya ödənilməsini tələb edirlər. Pəncab hökumətinin insan hüquqları və azlıqların işləri üzrə naziri Rameş Singh Arora bakıdakı tədbirdə bildirib ki, Delhidə çox sayda siqh ailəsi qətlə yetirilib, sui-qəsdlər həyata keçirilib. Rameş Singh Arora bildirib ki, ziqhlərə qarşı zorakılıq halları onları ciddi şəkildə narahat edir: "Təkcə Delhidə çox sayda ziqh ailəsi qətlə yetirilib, sui-qəsdlər həyata keçirilib, evlər əvvəlcədən müəyyənləşdirilib və polis əməkdaşları onları zorakılıqdan qorumaq əvəzinə vəhşilikləri izləyib. Bu gün ayrı-seçkilik müxtəlif formalarda davam edir. Bu gün bəzi yazılarda açıq şəkildə zihizmin hinduizmin bir hissəsi olduğu iddia edilir və bu da tamamilə ədalətsizdir. Zikhizmin özünəməxsus kimliyi var və tamamilə müstəqil, azad irqli bir dindir". Nazir həmçinin vurğulayıb ki, Pakistanda ziqhlərə yanaşma tamamilə fərqli və müsbətdir: "Rəsmi İslamabad ədalətə, azadlığa, insan ləyaqətinə və sosial ədalətə qəti şəkildə inanır. Pakistanın bizimlə bağlı nikah aktı var, ancaq Hindistanda yaşayan zikh ailələrinin özlərinə məxsus nikah aktı yoxdur. Onlar hər dəfə hindu nikah aktı üzrə qeydiyyatdan keçməyə məcbur qalırlar. Dünyada ziqh nikah aktının tətbiqinə icazə verən yeganə ölkə Pakistandır. Hər il Hindistandan və qlobal diaspordan minlərlə ziqh zəvvar Pakistana gələrək yoxsullara yardım edir və xeyriyyəçiliklə məşğul olurlar". Ziqh Federasiyasının sədri Bual Moninder Ziqh isə bildirir ki, Hindistanda – özünü "dünyanın ən böyük demokratiyası" kimi təqdim edən bir ölkədə xristian, müsəlman, dalit, ziqh və digər icmaların nümayəndələri daimi qeyri-müəyyənlik və öz gələcəkləri üçün narahatlıq mühitində yaşayırlar. Onun sözlərinə görə, Hindistanda onilliklər boyu insan hüquqları ciddi şəkildə pozulur, o cümlədən özbaşına həbslər, məhkəməsiz edamlar, nifrət zəminində icmalararası toqquşmalar, insanların itkin düşməsi, həmçinin qadın və uşaqlara qarşı zorakılıq halları qeydə alınır. Ziqh Federasiyasının icraçı direktoru Sidhu Dabindercit Singh bildirir ki, əhalinin 2 %-dən azını təşkil etmələrinə baxmayaraq, ziqhlər Hindistanın müstəqilliyi uğrunda mübarizədə mühüm rol oynayıblar. 1947-ci il hadisələri barəsində danışarkən S.Singh vurğulayıb ki, Pəncabın bölünməsi ziqhlər üçün faciəyə çevrildi: "Milyonlarla insan evlərini tərk etməyə məcbur oldu, yüz minlərlə insan öldü və ya zorakılığa məruz qaldı". Federasiyasının icraçı direktoru bildirib ki, ziqhlər 1950-ci ildə qəbul edilmiş Hindistan Konstitusiyasını heç vaxt qəbul etməyiblər, çünki bu konstitusiya ziqhizmi ayrıca din kimi tanımır. Onun sözlərinə görə, Hindistanın sonrakı hökumətlərinin heç biri bu boşluğu aradan qaldırmayıb.
Samirə SƏFƏROVA
