Xalid Kərimli: “Kredit faizlərinin aşağı düşməsi tam olaraq Mərkəzi Bankın faizlərindən asılı deyil”
Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini yenə endirdi. Qurumun İdarə Heyətinin qərarı ilə faiz dəhlizinin bütün parametrləri 0.25 faiz bəndi azaldılıb. Uçot dərəcəsi 6.5, faiz dəhlizinin aşağı həddi 5.5, yuxarı həddi isə 7.5 faiz səviyyəsinə endirilib.
Mərkəzi Bankın qərarında deyilir ki, qərar qəbul edilərkən faktiki, proqnozlaşdırılan inflyasiyanın hədəf intervalı (4±2%) ilə uyğunluğu, qlobal iqtisadi aktivlik, beynəlxalq maliyyə bazarlarındakı mövcud vəziyyət, daxili makroiqtisadi şəraitdə müşahidə olunan əsas meyllər, eləcə də pul siyasəti qərarlarının maliyyə bazarları və real sektora ötürücülüyü əsas götürülüb.
Əslində uçot dərəcəsi aşağı salınanda bu, kredit faizlərinin aşağı düşməsinə gətirib çıxarmalıdır. Məlum olduğu kimi, Azərbaycanda MB-nin qərarı buna gətirib çıxarmır. Əgər bu qərar kredit faizlərinə, inflyasiyaya təsir göstərmirsə, o zaman uçot dərəcəsinin endirilməsinin mənası nədir?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən iqtisadçı-ekspert Xalid Kərimlinin fikrimcə, Mərkəzi Bankın faiz dərəcəsini cüzi aşağı salması, bu, kredit faizlərinə təsirdən çox bir mesajdır: “Bu, o deməkdir ki, pul siyasətinin sərtləşdirilməsi gözlənilmir. Faiz dəhlizinin aşağı həddinin 5.5 olması o deməkdir ki, kimin artıq pulu varsa MB-də 5.5 faiz gəlirliyi ilə saxlaya bilər. Mümkündür ki, pulu bu faizlə MB-yə verməkdənsə, kreditləşməyə yönəldəcəklər. Yəni banklar əllərindəki artıq pulu qısa müddətli 5.5 faizlə MB-ın notlarına, sənədlərinə yatırım edə bilərlər. Yuxarı həddin 7.5 faiz səviyyəsində olması o deməkdir ki, banklar MB-dən 7.5 faizə qədər borc götürə bilər. Pulu çatmayan, likvidit problemi olan banklar üçün bu, bir az xərcin aşağı salınmasıdır. Ancaq ümumi şəkildə götürdükdə MB-nin qərarı simvolik xarakterlidir. MB-nin bəyanatından onu görmək olur ki, inflyasiya zəifləyir və bu da onların gözləntilərinə uyğundur. Ona görə də tədricən faiz dərəcələrini aşağı salırlar. Ancaq bu, daha çox mesaj xarakterlidir. Onu da qeyd edim ki, kredit faizlərinin aşağı düşməsi tam olaraq MB-nin faizlərindən asılı deyil. Bu, əmanət faizlərindən, risk səviyyəsindən, bankların xərclərindən, marja gözləntisindən asılıdır. Problem odur ki, əmanət faizlərinin yüksək olması, kredit faizlərinin aşağı düşməsinə imkan vermir. Bankların maliyyələşməsində daha çox əmanətlər rol oynayır. Əlavə olaraq onu da qeyd edim ki, uçot dərəcəsinin transmissiya təsiri aşağıdır. Həmçinin banklarda vətəndaşlara məxsus dollar çoxdur. Banklardakı depozitin 28 faizi dollardır. Yəni bu, hissələrə təsir edə bilmir. Yalnız bank bazarına, banklararası kreditlərə təsir göstərir. Kreditlərə də təsiri var, amma çox azdır”.
Vidadi ORDAHALLI
