Əli Orucov: “ABŞ nə qədər güclü dövlət olsa da müttəfiqlərin dəstəyi olmadan hədəflərinə çata bilməz”
ABŞ Prezidenti Donald Tramp son günlər bir sıra ölkə liderləri ilə telefon danışığı aparıb. Tramp Böyük Britaniya, Küveyt və Türkiyə liderləri ilə telefonla danışıb. Bu barədə Ağ Evin mətbuat katibi Kerolayn Livitt öz “X” hesabında məlumat verib.
Açıqlamaya görə, ABŞ prezidenti, eyni zamanda, NATO-nun baş katibi Mark Rutte ilə də telefon əlaqəsi saxlayıb. Danışıqların detalları barədə əlavə məlumat verilməyib.
Maraqlıdır, Tramp sözügedən ölkələrin liderlər ilə danışmağı niyə zəruri bilib?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən AMİP funksioneri Əli Orucov baki-xeber.com-a açıqlamasında Trampın bu addımını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Hər üç dövlət Birləşmiş Ştatlar üçün xüsusi önəmə malikdir. Əvvəla, Böyük Britaniya ABŞ-ın bir nömrəli müttəfiqidir. Bu kimi bir sıra məsələlərdə İngiltərə hər zaman ABŞ-ı dəstəkləyib. Məsələn, 2003-cü ildə Birləşmiş Ştatlar İraqa hücum edəndə Almaniya ilə Fransa buna qarşı idi. Ancaq o zaman Böyük Britaniya bilavasitə ABŞ-ın yanında yer aldı. Bu dəfə isə situasiya bir qədər fərqlidir. Böyük Britaniya ABŞ-ın İranı vurmasını dəstəkləmədi. Hətta Kipr adasında yerləşən bazasını belə bu məqsədlə ABŞ-ın ixtiyarına vermədi. Londonla Vaşinqton arasında yaranan bu soyuqluq Rusiyanın Ukraynada apardığı işğalçı müharibəyə Trampın etinasız münasibət göstərməsi və Zelenskini güzəştə getməyə çağırması ilə əlaqədardır. Düzdür, Böyük Britaniya Avropa İttifaqının üzvü deyil. Ancaq məsələ ondadır ki, London Avropanın təhlükəsizliyi məsələsində Aİ ilə eyni mövqedən çıxış edir. Tramp İrana hücum ərəfəsində Britaniya liderinə zəng vurmaqla bir növ Londonun mövqeyini yumuşaltmağa çalışıb. Danışıqların məzmunu barədə açıqlama verilməsə də, təxminim bu yöndədir. ABŞ nə qədər güclü dövlət olsa da müttəfiqlərin dəstəyi olmadan qarşısına qoyduğu hədəflərə çata bilməz. Bölgədə digər regional güc Türkiyədir. Türkiyə ordusuna görə NATO blokunda ikinci dövlətdir. Türkiyə olmadan bölgədə dayanıqlı sülhü təmin etmək mümkün deyil. O da məlumdur ki, rəsmi Ankara birmənalı olaraq müharibəyə qarşıdır. Ona görə ki, müharibənin yaratdığı fəsadlar bütün bölgə ölkələrinin, o cümlədən Türkiyənin zərərinədir. Türkiyə hələ də Suriyada yaşanan vətəndaş müharibəsinin fəsadlarına məruz qalır. Bunun nə demək olduğunu yaxşı bilir. Çox güman ki, Tramp Ərdoğanla telefon danışığında hansısa məsələlərlə bağlı Türkiyədən yardım istəyib. Görünür Vaşinqton Ankaranı əmin edib ki, İrana endirilən hava zərbələri quru əməliyyatlarına keçməyəcək. O cümlədən, zərbələrin region ölkələri üçün qaçqın axını yaratmayacağı barədə hansısa vədlər verilib. Küveytə gəldikdə isə, orada ABŞ-ın hərbi bazası mövcuddur. Hər halda bu ölkə ilə danışıqlarda həmin bazalardan istifadə gündəmdə olub”.
Vidadi ORDAHALLI
