Vüqar Bayramov: “Təsirlərə gəldikdə bu, özünü İrandan idxalın azalmasında göstərə bilər”
Bu gün Yaxın Şərqdə ABŞ, İsrail və İran arasında artan hərbi gərginlik qlobal iqtisadiyyat üçün ciddi risklər yaradır. Mümkün müharibə ssenarisi enerji bazarlarında kəskin dalğalanmalara, inflyasiyanın sürətlənməsinə və ərzaq məhsullarının bahalaşmasına səbəb ola bilər.
O da məlumdur ki, Azərbaycan İranla uzun sərhədə malik qonşu ölkələrdir. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi böyük olmasa da, hər halda bu gün İranda baş verənlər Azərbaycanla olan iqtisadi əlaqələrə təsirsiz ötüşməyəcək.
O baxımdan maraqlıdır, İranda gedən müharibənin Azərbaycan iqtisadiyyatına hansısa təsirləri ola bilərmi? Olarsa, bunun təzahürləri hansı formada özünü göstərə bilər? Bu, iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinə necə təsir göstərəcək?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən millət vəkili Vüqar Bayramov baki-xeber.com-a açıqlamasında bununla bağlı bir sıra məqamlara toxundu: “Azərbaycanla İran arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə əvvəlki ilə nisbətən cüzi dəyişərək 644 milyon dollara olub. 2024-cü ildə bu göstərici 647 milyon dollar idi. Rəqəmlər ölkələr arasındakı ticarət əlaqələrinin kiçik göstəricilərlə ifadə olunmadığını göstərsə də, dövriyyənin strukturu fərqli təəssürat yaradır. Belə ki, ticarət dövriyyəsinin əhəmiyyətli hissəsi İrandan idxaldır. 2025-ci ildə 644 milyon dollarlıq dövriyyənin 624 milyonu İrandan idxal hesabına formalaşıb. Yəni, ümumi ticarət dövriyyəsinin cəmi 3 faizi Azərbaycanın İrana ixracıdır. Azərbaycanın İrana ixracatı cəmi 20 milyon dollar olub. Bu isə o deməkdir ki, ötən il İranla ticarətdə 604 milyon dollarlıq mənfi saldomuz yaranıb. Deməli, İranla ticarət əlaqələrimizdə illər üzrə mənfi saldomuz var. Yəni, İran Azərbaycanla ticarət əlaqələrindən daha çox qazanır. Bu isə o deməkdir ki, İranla ticarət əlaqələrində texniki çətinliklər davam etsə bunun Azərbaycan ixracatına hər hansı xüsusi təsiri olmayacaq. İllər üzrə statistik təhlillər göstərir ki, iki ölkə arasındakı ticarətdə İran idxalı dominant olub. Azərbaycanın ümumi ixracatında İranın payı hətta tam rəqəmlərlə belə ifadə olunmur. İxrac ölkəyə valyuta, idxal isə ölkədən valyuta aparır. Təsirlərə gəldikdə isə, bu özünü İrandan idxalın azalmasında göstərə bilər. Azərbaycana İrandan tikinti materialları, kənd təsərrüfatı məhsulları, eləcə də quru meyvələr, yüngül sənaye məhsulları, xüsusən də məişətdə istifadə edilən sənaye məhsulları idxal edilir”.
Millət vəkili deyir ki, əgər İranın ixrac imkanları daha uzun müddət məhdudlaşarsa o zaman cənub qonşumuzda istehsal edilən bir sıra məhsulların gətirilməsində çətinlik yarana bilər: “İrandan ərzaq məhsulları ilə müqayisədə daha böyük məbləğlərdə sənaye və tikinti məhsulları idxal edilir. Təbii ki, idxal edilən məhsulların qiyməti müqayisəli şəkildə nisbətən aşağı olan mallardır. Bu baxımdan, xüsusən də ərzaq məhsulları üzrə idxalların daha qısa zamanda diversifikasiyasına ehtiyac var. Bütün bunlarla yanaşı, İrandan idxal azalacağı halda onun Azərbaycanın istehlak bazarındakı tarazlığa da xüsusi təsiri olmayacaq. Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin cəmi 1.3 faizi İranın payına düşür. 2025-ci ildə illik idxalımızın 2.6 faizi İranın hesabına formalaşıb”.
Vidadi ORDAHALLI
