Fuad İbrahimov: “Bu iki məsələni dolayı yolla uyğunlaşdırmaq mümkündür”
Rusiya Qazaxıstan neftinin “Drujba” neft kəmərinin şimal qolu vasitəsilə Almaniyaya tranzitini dayandırıb. Moskva Qazaxıstan və Almaniyaya “Drujba” vasitəsilə qazax neftinin tədarükünün mayın 1-dən dayandırılacağına dair “neft ixracı düzəlişi” barədə bildiriş göndərib. Qazaxıstan da gələn ildən etibarən Rusiyadan elektrik enerjisi alışından tamamilə imtina etməyi planlaşdırır.
Bu barədə Qazaxıstanın energetika nazirinin müavini Sunqat Yesimxanov açıqlama verib.
Onun sözlərinə görə, əgər cari ilin sonunda və gələn ilin əvvəlində bütün planlaşdırılan energetika obyektləri istismara verilərsə, ölkə özünün elektrik enerjisinə olan ehtiyacını tam təmin edəcək və idxala ehtiyac qalmayacaq.
Sunqat Yesimxanov son 3 il ərzində Rusiyadan elektrik enerjisi idxalının azalan xətt üzrə inkişaf etdiyini də diqqətə çatdırıb.
Rusiya Qazaxıstan neftinin öz ərazisindən Qərbə nəqlini dayandırdı. Ardınca da xəbər yayıldı ki, Qazaxıstan 2027-ci ilin 1 yanvarına kimi Rusiyadan elektrik enerjisi alışını dayandıracaq.
Belə ehtimal etmək olarmı ki, Rusiya Qazaxıstan neftinin öz ərazisindən Qərbə nəqlini dayandırdığı üçün Qazaxıstan da Rusiyanın elektrik enerjisini almaqdan imtina edib? Belə bir fərziyyə düşünmək olarmı?
İqtisadçı ekspert Fuad İbrahimov baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu gün Qazaxıstanla Rusiya arasında baş verənləri, Rusiyanın Qazaxıstan neftinin öz ərazisindən Qərbə nəqlini dayandırması iləQazaxıstanın gələn ildən etibarən Rusiyadan elektrik enerjisi alışından tamamilə imtina etməyi planlaşdırması arasında əlaqə ehtimalı çox azdır. “Ümumiyyətlə, bəlkə də dolayı yolla əlaqəsi var. Nəzərə almaq lazımdır ki, indiki vəziyyətdə Belarusu çıxmaq şərtilə MDB məkanında olan bütün ölkələr imkan daxilində Rusiyaya inteqrasiyadan uzaqlaşırlar. Hər hansı bir əlaqə problem yaradır. Bu baxımdan, nəyisə Rusiyasız etmək mümkündürsə bu daha prioritet sayılır. Bu məsələ var. Bu iki məsələni dolayı yolla uyğunlaşdırmaq mümkündür. Çünki Rusiya varlığından nə qədər kənar qalırıqsa bir o qədər də başımız salamat qalır. Bu hər kəsə aiddir. O ki, qaldı elektrik enerjisi ilə bağlı məsələyə, Qazaxıstan son zamanlar elektrik enerjisinin təhlükəsizliyi, yəni təminatı baxımından kifayət qədər işlər görür, köhnə elektrik stansiyalarında modernləşdirilmə aparılır, yenidən istismara verilir. Bununla yanaşı perspektivdə atom elekrik stansiyasının tikintisi nəzərdə tutulub. Maraqlı tərəf ondadır ki, bu elektrik stansiyalarının təmir-bərpa işlərində baxmayaraq ki, Rusiya tərəf daha ucuz peerspektivliklər təklif edir, amma Qazaxıstan daha çox Sinqapur modelinin imkanlarından istifadə edir, onların təcrübəsindən yararlanır. Bu faktlar var.
Amma ümumilikdə isə əgər biz detallı rəqəmsal olaraq bu məsələyə baxsaq 2024-cü ildə Qazaxıstanda 2,1 milyard kilovat saat defisit var idisə bu 2025-ci ildə azalıb 1, 5 milyard olub. Bu gün də bu məsələ ilə bağlı energetika naziri tərəfindən açıqlama verilib və bu fikir də oradan gəlib. 2027-ci ildə əgər elektrik enerjisinin təminatı buna imkan versə bu halda Rusiyanın elektrik enerjisindən artıq imtina olunacaq”.
F.İbrahimovun fikrincə, bir məqamı da nəzərə almaq lazımdır ki, Qazaxıstan Rusiyadan alınan elektrik enerjisinin bir qismini də Qırğızıstana ötürür. “Əlbəttə, bu da onunla bağlıdır ki, Qazaxıstan artıq daxili imkanları hesabına özünü təmin etdiyi üçün artıq Rusiyanın elektrik enerjisindən imtina edəcək. Amma ümumilikdə biz iki məsələni əlaqələndirərək o fəlsəfəni rəhbər tuta bilərik ki, bütün ölkələr imkan daxilində istənilən bir fəaliyyət növününü Rusiyasız həyəta keçirməyə daha çox üstünlük verir”-deyə F.İbrahimov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
