ABŞ və İsrailin İranla müharibəsinin başlamasından 4 gün keçir.
Müharibənin ilk anında İranın ali dini lideri Seyid Əli Xamenei öldürüldü. Lakin İranda rejim hələ də mövcudluğunu saxlayır.
Bugünkü vəziyyət prosesin ABŞ-İsrail ittifaqının istədiyi kimi getdiyini deməyə əsasar verir?
Siyasi şərhçi Aydın Quliyev Musavat.com-a bildirib ki, gedişat ABŞ və İsrailin öncədən planlaşdırdığına uyğun deyil:
“Hiss olunurdu ki, müharibədən əvvəl İranın daxilində baş qaldırmış müxalifət dalğasına verilən dəstəyin davamı olaraq hərbi əməliyyatlar həyata keçiriləcək. Əməliyyatdan öncə ABŞ və İsrail İran xalqına mesaj verdi, etirazçıları dəstəklədi. Plan belə idi ki, hərbi zərbələr endirildikdən və Xamenei öldürüləndən sonra xalq küçələrə töküləcək və rejimi devirəcək. Xameneinin dərhal öldürülməsi məhz buna hesablanmışdı. Amma Xameneinin öldürülməsi İranda xalq etirazlarını, hərəkatı sanki söndürdü. Xameneinin xatirəsi üçün ayağa qalxan insan o qədər böyük oldu ki, bu dalğanın qarşısında dini rejimə müxalif olan qüvvələr küçə hərəkatlarından çəkindilər. Məncə, bu vəziyyəti hesablamamışdılar".
A.Quliyev deyib ki, rejim sanki özünü toparlaya bildi:
"Bu da İrandakı rejimin ABŞ-nin indiyə qədər yıxdığı Səddam Hüseyn rejimindən, Tunis, Misir, Liviya, Suriya rejimlərindən xeyli dərəcədə fərqli olduğunu göstərir”.
Ekspert onu da qeyd edib ki, adını çəkdiyi rejimlər fərdi, ailə-klan, tayfa diktaturası olduqları halda, İrandakı rejim daha çox ideoloji diktaturadır: “Bu, siyasi ideologiya yox, dini ideologiya üzərində qurulmuş diktatura olduğu üçün belə rejimlərin çökməsi asanlıqla, liderin öldürülməsi ilə baş vermir. İran rejimi bir nəfər tərəfindən yaradılsa da, onun dini ideologiya üzərində qurulması artıq milyonlarla insanların onun ətrafında birləşməsini şərtləndirib. Ona görə də Xameneinin ölümü ilə İrandakı rejimin dərhal çöküşünü gözləyənlər yanıldılar”.
A.Quliyev hesab edir ki, İranda indiki rejimin yeni bir mərhələsi də başlaya bilər:
“Rejimin dəyişməsi İsrailin və ABŞ-nin əsas hədəfidir. Əgər rejimi dəyişə bilməsələr, bunun müttəfiqlər üçün ziyanlı nəticələri olacaq. Ona görə ki, dəyişməyən rejim nəticələr çıxararaq daha da möhkəmlənmək, güclənmək xəttini götürəcək. Ancaq fikrimcə, rejimi dəyişmək üçün ABŞ-İsrail birliyi bu dəfə nəyin bahasına olur-olsun bütün addımları atacaq və hətta uzun müddət tələb etsə belə, hərbi əməliyyatları davam etdirməkdən çəkinməyəcəklər. Bu ssenari isə bütün bölgəni xaos vəziyyətinə gətirib çıxara bilər. Rejimin tez zamanda yıxılmaması gətirib bu cür ağır senarilərin reallaşmasına çıxara bilər”.
Etibar Seyidağa, Musavat.com
