Bəzən dünya elə bir yerə gəlib çıxır ki, insanlar ölüm xəbərlərinə belə tərəf seçərək reaksiya verirlər. Kimisi yas tutur, kimisi sevinir, kimisi isə bir anda müqəddəsləşdirir. Mən isə dayanıb düşünürəm: biz nə vaxt ölçünü itirdik?
... Əli Xameneini əlbəttə ki, dini lider idi. O, teokratik sistemdə həm dini, həm də siyasi səlahiyyətlərə sahib bir rəhbər idi və milyonlarla insan onu inanc rəhbəri kimi qəbul edirdi. Amma dini status daşımaq bir insanı avtomatik olaraq tarixi-mənəvi simvolla eyni səviyyəyə qaldırmır.
Bəziləri onu İmam Hüseyn ilə müqayisə edəndə məsələ məhz burada qırılır. Çünki İmam Hüseyn hakimiyyətin zirvəsində dayanan biri deyildi. O, mövcud gücə qarşı çıxan, nəticəni bildiyi halda geri çəkilməyən bir əxlaqi mövqenin simvolu idi. Onun hekayəsi siyasi strategiya deyil, mənəvi dirəniş hekayəsidir.
Xameneyini isə sistemin içində və ən yuxarı pilləsində dayanan lider idi. O, qərar verən tərəfdə idi. Dövlət strukturları, siyasi mexanizmlər, ordu və hakimiyyət onun rəhbərliyi altında idi. Bu iki fərqli tarixi və mənəvi konteksti eyniləşdirmək nə tarixə, nə də inanca ədalətlidir.
Fərq buradadır: – Biri gücə qarşı dirəniş simvoludur, digəri güc strukturunun başında dayanmış lider. – Biri tarixi-mənəvi faciənin obrazıdır, digəri müasir siyasi proseslərin aktiv iştirakçısı. – Biri azlıqla prinsip uğrunda ayaqda qaldı, digəri hakimiyyət məsuliyyəti daşıdı.
Bu müqayisə mənə görə doğru deyil. Amma eyni zamanda bir insanın ölümünə sevinmək də doğru deyil. Ölüm alqış mövzusu deyil. Ölüm qarşısında insan bir anlıq dayanmalı, susmalı, düşünməlidir.
... Mənim ən böyük narahatlığım isə liderlərin adından daha böyük bir həqiqətdir: müharibə. Çünki hər siyasi qərarın, hər gərginliyin, hər qarşıdurmanın əziyyətini yenə də dinc insanlar çəkir. Evində sakit yaşamaq istəyən ailə, məktəbə gedən uşaq, sabahı üçün xəyal quran gənc… Onların heç biri müharibə istəmir. Amma bombalar onların üzərinə düşür. Mən müharibəni dəstəkləmirəm. Heç bir halda. Heç bir səbəblə. İnsanlar ölməsin. Qırmızı qan rəngi kimi yox, xoşbəxtlik rəngi kimi dünyaya yayılsın. Dünya xəritəsində sərhədlər dəyişə bilər, amma anaların göz yaşı dəyişmir.
Qərarları bir neçə nəfər verir, amma nəticəsini minlərlə dinc insan yaşayır. Mənim tərəfim bəllidir: mən insanın tərəfindəyəm. Ölümün yox, həyatın; qanın yox, xoşbəxtliyin tərəfindəyəm. Çünki ən böyük qalibiyyət torpaq yox, insan həyatıdır.
Çinarə Ömray yazıçı-ssenarist, AYB-nin üzvü
