Əli Orucov: "Ermənistan Qərb və Rusiyanın amansız rəqabət meydanına çevrilir"
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio yaxın günlərdə Ermənistanın paytaxtı İrəvana səfər edəcək. Səfərin əsas məqsədi ABŞ ilə Ermənistan arasında siyasi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlığı müzakirə etməkdir. Görüş zamanı regional vəziyyət, Cənubi Qafqazdakı proseslər və Ermənistan-Azərbaycan münasibətləri də müzakirə olunacaq.
Marko Rubio Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan ilə görüş keçirəcək. Tərəflər həm ikitərəfli əlaqələri, həm də bölgədə sülh və sabitlik məsələlərini müzakirə edəcəklər. Görüşdən sonra mətbuat konfransının keçirilməsi və bəzi sənədlərin imzalanması gözlənilir.
Bu səfər ABŞ-ın regiona marağının davam etdiyini göstərir. Son dövrlərdə Vaşinqton Cənubi Qafqazda diplomatik proseslərdə daha fəal iştirak etməyə çalışır. ABŞ həm Ermənistanla münasibətləri gücləndirmək, həm də bölgədə sabitliyin qorunmasına dəstək vermək istəyir.
Ermənistanda gözlənilən 7 iyun seçkiləri ərafəsində ABŞ-ın yüksək çinli rəsmisinin bu səfərinin nə kimi mənaları ola bilər?
Rubionun bu səfərinin seçki ərəfəsindəki mənası çoxqatlıdır və müxtəlif tərəflər onu fərqli cür oxuyur.
Birincisi, Ermənistanın uzun müddət Rusiyaya meyilli olduğu nəzərə alınaraq, bu səfər Bakı, Brüssel və Moskva tərəfindən Qərblə əlaqələrin istiləşməsinin açıq siqnalı kimi qəbul edilir. Paşinyan Rusiyanın rəhbərlik etdiyi KTMT hərbi ittifaqındakı üzvlüyünü dondurub və Avropa İttifaqına qoşulmaq istədiyini açıq şəkildə bildirdi.
İkincisi, daxili siyasi müstəvidə səfər kəskin mübahisə doğurur. Keçmiş prezident və müxalifət bloku "Ermənistan"ın namizədi Robert Koçaryan Rubionun bu səfərini Paşinyanın seçki kampaniyasının bir hissəsi kimi qiymətləndirir. Bunun əksinə olaraq, Xarici işlər naziri Mirzoyan isə həm səfərlə seçkilər arasında heç bir əlaqənin olmadığını bildirdi, həm də görüş zamanı sənəd imzalanmasına dair məlumatları şərh etməkdən imtina etdi.
Üçüncüsü, regional diplomatik kontekst də mühüm rol oynayır. Xarici işlər naziri Mirzoyan yanvar 2026-cı ildə "Tramp Marşrutu" adlanan dəhliz məsələsini müzakirə etmək üçün Vaşinqtona gedib Rubio ilə görüşmüşdü. Başqa sözlə, Rubio bu anda iki paralel izi idarə edir: ABŞ-ın vasitəçi kimi çıxış etdiyi sülh izi və seçki ərəfəsindəki siyasi iz.
Nəticə etibarı ilə, bu səfər Ermənistanın Rusiyadan uzaqlaşıb Qərb orbitinə doğru hərəkətini Vaşinqtonun rəsmi olaraq dəstəklədiyini nümayiş etdirir. Bu isə yaxınlaşan seçkilərdə Paşinyan üçün beynəlxalq legitimlik baxımından əhəmiyyətli bir siyasi resurs yaradır - istər niyyətli olsun, istər olmasın.
Politoloq Əli Orucov "Bakı-Xəbər" qəzetinə verdiyi açıqlamada ABŞ Dövlət katibi Marko Rubionun Ermənistana səfərini Vaşinqtonun regiona olan marağının ciddi və uzunmüddətli xarakter daşıdığının göstəricisi kimi dəyərləndirib.
Ekspert xatırladıb ki, fevral ayında vitse-prezident Cey Di Vensin ardıcıl olaraq əvvəlcə Ermənistana, ardından Azərbaycana səfəri və bir sıra sənədlərin imzalanması proseslərin geri dönüşü olmadığını sübut etdi. Ötən ilin avqustunda isə TRİPP layihəsinin imzalanması ilə Avropanı Asiya ilə birləşdirən Orta Dəhlizin önündəki süni maneə aradan qaldırıldı. Orucovun sözlərinə görə, bu maneə Moskvanın yaratmağa çalışdığı əngəl idi və Rusiya təzyiqi hələ də davam edir.
Politoloq Ermənistanda keçriləcək parlament seçkilərinin həm Paşinyan, həm də bütövlükdə ölkənin siyasi taleyi baxımından həyati əhəmiyyət daşıdığını vurğulayıb. Bu seçkilər İrəvanın siyasi oriyentasiyasını qətiləşdirəcək və Ermənistanın hansı təsir dairəsində qalacağını müəyyən edəcək.
Orucov bildirib ki, Kreml Paşinyana təzyiqlərini artırmaqdadır. Ermənistan məhsulları üçün Rusiya bazarları getdikcə məhdudlaşdırılır, müxtəlif səviyyələrdə isə təhdid ritorikası güclənir. Rusiya dəstəkli müxalifət namizədləri Köçaryan və Karapetyanın isə ənənəvi olaraq Türkiyə və Azərbaycan qorxusundan istifadə edərək seçicilərə təsir etməyə çalışdığını qeyd edib.
Rubionun səfərinin Paşinyan üçün həm dəstək, həm də ABŞ-ın onunla işləmək niyyətinin ifadəsi kimi yozula biləcəyini bildirən ekspert əlavə edib ki, bu rəqabətin kökü Ermənistanın əlverişli geosiyasi mövqeyindən deyil, tamamilə başqa bir məsələdən qaynaqlanır. Orucova görə, məsələnin mahiyyəti Ermənistanın Rusiyanın forpostu kimi Moskvanın Cənubi Qafqazdakı varlığını təmin etməsi və ABŞ maraqlarını təhlükə altına qoymasındadır. O, Rubionun İrəvana məhz bu məsələlərin detallarını razılaşdırmaq və gələcək istiqamətlər üzrə zəmanət almaq üçün gəldiyini vurğulayıb.
Dəniz NƏSİRLİ
