Murad Sadəddinov: "Rusiya tərəfi güzəştlərə getməyə məcbur qalacaq"
Estoniyanın xarici işlər naziri Margus Tsahkna deyib ki, ABŞ artıq Rusiya ilə Ukrayna arasındakı sülh danışıqlarına əvvəlki kimi rəhbərlik etmir. O bildirib ki, Rusiya Avropanı danışıqlara daha çox cəlb etməyə çalışır ki, sanksiyalardan qurtulsun.
NATO görüşündə isə bildirilib ki, Ukraynaya dəstək davam edir və Rusiya son aylarda böyük uğur qazanmayıb.
ABŞ dövlət katibi Marko Rubio da deyib ki, sülh prosesində ciddi irəliləyiş yoxdur və ABŞ bu prosesdən bir qədər geri çəkilib.
Bunu necə anlamaq olar, əslində nə baş verir?
Bu açıqlamalar göstərir ki, hazırda Ukrayna müharibəsi ilə bağlı danışıqlar ciddi şəkildə dalana dirənib və tərəflər əvvəlki kimi sürətli nəticə gözləmir. ABŞ uzun müddət həm Ukraynaya əsas dəstəyi verən ölkə, həm də diplomatik prosesin əsas aparıcı gücü idi. Amma indi Vaşinqton, görünür ki, Rusiyanın mövqeyində ciddi dəyişiklik görmür və yaxın zamanda real sülh razılaşmasının mümkün olmadığını düşünür.
ABŞ-ın "bir qədər geri çəkilməsi" tam çıxmaq mənasına gəlmir. Daha çox o deməkdir ki, Vaşinqton məsuliyyəti Avropa ölkələri ilə bölüşmək niyyətindədir və prosesi təkbaşına idarə etmək istəmir. Çünki müharibə uzandıqca həm maliyyə yükü artır, həm də ABŞ daxilində bu mövzuda siyasi yorğunluq yaranır.
Avropa isə təhlükəsizlik baxımından bu müharibəni özü üçün birbaşa risk hesab edir. Ona görə NATO ölkələri Ukraynaya dəstəyin davam edəcəyini vurğulayırlar. Eyni zamanda onlar göstərmək istəyirlər ki, Rusiya cəbhədə həlledici üstünlük əldə edə bilməyib və Qərbin dəstəyi hələ nəticə verir.
Rusiya isə çalışır ki, danışıqlarda Avropanın rolu artsın. Bunun əsas səbəblərindən biri sanksiyalar məsələsidir. Moskva düşünür ki, bəzi Avropa ölkələri iqtisadi səbəblərə görə zamanla daha yumşaq mövqe tuta bilər. Buna görə Kreml ABŞ-dan çox Avropa ilə işləməyin özünə daha sərfəli olduğunu hesab edir.
Yəni əslində hazırda baş verən proses tərəflərin sülhə yaxınlaşmasından çox, uzunmüddətli siyasi və diplomatik mövqe savaşıdır. Müharibə davam edir, amma paralel olaraq hər kəs gələcək danışıqlarda daha güclü mövqe qazanmağa çalışır.
Politoloq Murad Saddədinov "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında qeyd edib ki, son dövrlər ABŞ-ın Rusiya-Ukrayna müharibəsinə müdaxiləsi xeyli səngiyib. Ekspert bunun əsas səbəblərindən biri kimi ABŞ-ın İranla bağlı məsələlərə həddindən artıq diqqət ayırmasını göstərib. Bu proses Amerika diplomatiyasını ciddi şəkildə məşğul edir və Vaşinqtonun Ukrayna məsələsinə əvvəlki səviyyədə resurs ayırması texniki baxımdan çətinləşib.
Saddədinov həmçinin vurğulayıb ki, ABŞ qısa müddətdə Rusiya ilə Ukrayna arasında diplomatik nailiyyət əldə etmək imkanını görmür. Bu səbəbdən Vaşinqton həmin istiqamətə müvəqqəti fasilə verib. Politoloqa görə, Rusiyanın resursları hələ o qədər tükənməyib ki, Kreml danışıq masasına asanlıqla oturdulsun. Bununla belə, Ukraynanın son dövrlərdəki hərbi uğurları prosesə ciddi təsir edir və bu tendensiya davam edərsə, Rusiya tərəfi müəyyən mərhələdə güzəştlərə getməyə məcbur qalacaq.
Ekspert Rusiya iqtisadiyyatına toxunaraq bildirib ki, Moskva Avropaya ixrac etdiyi 160 milyard kubmetrlik qaz bazarını itirib. Bu, Rusiya iqtisadiyyatı üçün ağır bir zərbədir. Hazırda Rusiya Çinə əlavə olaraq "Sibir Gücü 2" layihəsi vasitəsilə cəmi 50 milyard kubmetr qaz satmağa çalışır, lakin Pekin də öz şərtlərini diktə edir. Bir zamanlar dünya liderinə çevrilmək iddiasında olan "Qazprom" isə indi maliyyə çətinlikləri ilə üzləşir.
Avropanın mövqeyinə gəlincə, Sadəddinov qeyd edib ki, Rusiya danışıqlara Avropanı da cəlb etməyə cəhd göstərəcək. Lakin ABŞ ilə Avropanın mövqeyi fərqli olacaq. Avropanın öz təhlükəsizliyi birbaşa təhdid altında olduğundan, qitə ölkələri Ukrayna maraqlarını daha ardıcıl müdafiə edəcək. Bu isə Rusiyanın danışıqlarda ciddi üstünlük əldə etmək ehtimalını xeyli azaldır.
Dəniz NƏSİRLİ
