Görülən bütün qabaqlayıcı tədbirlərə rəğmən, dünya miqyasında koronavirus pandemiyası genişlənməkdə davam edir. Hesab edilir ki, bunun əsas səbəbləri gigiyenik və təhlükəsizlik qaydalarına tam əməl edilməməsi, eləcə də bəzi ölkələrdə karantin rejiminin yumşaldlması olub. Bu fonda virusun yoluxma sürəti artıb və dünya üzrə 14 milyondan artıq insan artıq koronavirus daşıyıcısıdır.
Yaranmış vəziyyətdə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) koronavirus pandemiyasının lazımi qədər ciddiyə alınmamasına dair xəbərdarlıq edib. Beynəlxalq qurumun rəhbəri Tedros Qebreyesus koronavirusu bir nömrəli dövlət düşməni adlandırıb. Qeyd edib ki, həyata keçirilən məhdudlaşdırıcı tədbirlərə etinasız yanaşmaq olmaz, əks halda, pandemiya ilə bağlı vəziyyət getdikcə daha da pisləşəcək: “İnsanlar əsas qaydalara riayət etməlidir: sosial məsafəni qorumaq, əlləri yumaq və tibbi maskadan istifadə etmək. Avropa və Asiyada bir sıra ölkələr infeksiya hallarını nəzarət altına almağı bacarsa da, bir çox dövlətlər yanlış istiqamətdə hərəkət edir. Buna görə də dünya üzrə yeni yoluxma halları cəmi beş gün ərzində bir milyon artıb”. Onun sözlərinə görə, hökumətlər bu gərgin dövrdə aradakı etimadı itirməmək üçün ölkə vətəndaşları ilə kommunikasiyanı aydın qurmalıdır.
Hazırda dünya miqyasında əksər ölkələr yenidən sərt karantin rejiminə qayıtmaqda, xüsusən də virusa qarşı təhlükəsizlik tədbirlərini genişləndirməkdədir. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Azərbaycanda sərt karantin rejiminin daha iki həftə uzadılması nəzərdə tutulur. Bu xüsusda Prezidentin köməkçisi, Prezident Administrasiyasının iqtisadi məsələlər və innovativ inkişaf siyasəti şöbəsinin müdiri Şahmar Mövsümov bildirib ki, karantinin uzadılmasına məcburuq. O əlavə edib ki, heç kəs hazırda pandemiya şəraitində olduğumuzu və karantin rejiminin davam etdiyini unutmamalıdır. Ekspertlər isə virusun yayılma sürəti fonunda bunu doğru addım sayır. Amma burada vətəndaşların da üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Xüsusən də sosial məsafə gözlənilməsi və maska taxılması baxımından. Onu da bildirək ki, bu məsələ artıq əksər ölkələrdə məcburu xarakter almağa başlayır. Məsələn, Avstriya Həkimlər Palatası maskadan istifadə məcburiyyətinin bərpa olunmasına dair çağırış edib. Ölkədəki səhiyyə işçilərini öz sıralarında birləşdirən qurum hökumətə və əhaliyə COVID-19 pandemiyası zamanı yaranmış hazırki aralıq vəziyyətdən arxayın düşməmək barədə xəbərdarlıq edib. Qeyd edilib ki, maskadan istifadənin könüllülük prinsipi əsasında qüvvədə qalması mümkün deyil, əhali bu tövsiyələrə əməl etmir. Ona görə də ölkədə ictimai məkanlarda, xüsusilə də ticarət obyektləri, ərzaq mağazaları və digər qapalı məkanlarda maska taxılması yenidən məcburi olmalıdır.
Palatanın rəhbəri Tomas Zekeres bildirib ki, hazırda Avstriyada gündəlik yoluxma hallarının aşağı templə artımı müşahidə olunur. Bu artım mart-aprel ayları ilə müqayisədə sıçrayışla getmədiyinə görə ölkə əhalisi narahatlıq keçirmir. Lakin pandemiyanın hazırkı mərhələsi aldadıcı təsir bağışlaya bilər, qarşıdakı dövrdə yoluxma qövsünün sürətlə yuxarı qalxmaması üçün bir sıra məhdudiyyətləri bərpa etmək lazımdır.
Qeyd edilməlidir ki, Avstriyada maskadan istifadə məcburiyyəti bir çox sahələrdə ləğv edilib və yalnız aptek və səhiyyə obyektlərində, ictimai nəqliyyatda və bir metrlik sosial məsafənin saxlanmasının mümkün olmadığı, məsələn, kosmetika salonları kimi məkanlarda qüvvədə qalır. İctimai nəqliyyatda isə maska taxmayan və ya taxmaqdan imtina edən şəxslər barəsində 40-60 avro arası inzibati cəza tədbirləri görülür. T.Zekeres, eyni zamanda, peyvənd əleyhdarlarını pandemiya ilə bağlı vəziyyətin ciddiyyətini qulaqardına vurmaqda və əhali arasında yanlış təbliğat aparmaqda günahlandırıb. O, yeni növ koronavirusa qarşı hazırlanmaqda olan peyvəndlə bağlı cəmiyyətdə aparılan antitəbliğatın zərərli olduğunu və insanların həyatı bahasına başa gələcəyini bildirib.
Böyük Britaniyada da qapalı məkanlarda tibbi maska taxmaq məcburi olacaq. Baş nazir Boris Conson maskaların istifadəsi üçün qaydaların daha da sərtləşdiriləcəyini açıqlayıb. Belə ki, ictimai nəqliyyatdan istifadə zamanı maska taxmaq məcburiyyətinin qapalı yerlərdə də tətbiqi müzakirə olunur. Şotlandiyada tətbiq edilən qaydanın Birləşmiş Krallığın digər bölgələrinə də şamil olunması planlanır. Qeyd edək ki, Böyük Britaniyada iyunun 15-dən etibarən ictimai nəqliyyatda maska taxmaq məcburidir.
Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində koronavirus xəbərdarlığının səviyyəsi son bir neçə gündə yoluxma halları üçrəqəmli həddi keçdiyinə görə maksimum səviyyəsinə qaldırılıb. Yaranmış vəziyyəti şərh edən Tokionun qubernatoru Koike Yuriko deyib:“Biz qərara gəldik ki, əhalini xəbərdar etmək üçün həyəcan səviyyəsini qaldıraq. İnfeksiya yayılmaqda davam edir. Maska taxmaq artıq məcburi hala gəlir”. Fransada da gələn həftədən etibarən qapalı tipli bütün ictimai yerlərdə maska taxmaq məcburi olacaq. İndiyədək maska taxmaq yalnız ictimai nəqliyyat vasitələrində məcburi idi. Fransa prezidenti Emmanuel Makron koronavirus pandemiyasının qayıtması əlamətlərinin müşahidə edildiyini deyib və avqustun 1-dən ictimai yerlərdə maska taxmağın vacibliyini vurğulayıb. Baş nazir Jan Kasteks isə bildirib:“Biz bu tədbirlərin avqustun 1-dən tətbiq olunması imkanlarını müzakirə etdik. Lakin gecikə bilərik. Bu səbəbdən fərman gələn həftənin əvvəlində qüvvəyə minəcək”.
Bəzi ölkələr isə daha sərt tədbirlərə gedir. Məsələn, Kolumbiyada koronavirusa yoluxmuşların sayının artması fonunda karantini pozanların öldürülməsinə başlanıb. Cənubi Amerikanın bu ölkəsinin 32 ştatının ən azı 11-də yerli silahlı qruplaşmalar karantin qaydalarının yerinə yetirilməsinə nəzarət etməyə başlayıb. Məlumata görə, onlar hökumətin qəbul etdiyindən daha sərt məhdudlaşdırıcı tədbirlər tətbiq edirlər. Bir çox ərazilərdə, ərzaq mağazalarında və apteklərdə işləyənlər istisna olmaqla, digər yerli sakinlərin evdən çıxması qadağan edilib, qadağalar hətta xəstəxanalara gedənlərə də tətbiq olunub. Eyni zamanda, qayda pozanlar ölümlə təhdid edilir. "Daily Mail"in yazdığına görə, son aylarda dəstə üzvləri məhdudiyyətlərə riayət etməkdən boyun qaçıran ən azı doqquz nəfəri öldürüb. Dünya boyu digər bir çox ölkələrdə də sərt karantin tədbirləri tətbiq edilir. Amma ən əsası, virusdan qorunmaq üçün aparıcı faktor qoruyucu vasitələrin istifadə olunması və sosial məsafənin gözlənilməsidir.
Samirə SƏFƏROVA
