ABŞ-ın diplomatik pasport daşıyan iki rəsmisini ötən il Rusiyada bir konfrans zamanı zəhərləməyə çalışıblar. Onlardan biri xəstəxanaya yerləşdirilibmiş. Rəsmilər bunu Rusiyanın ABŞ diplomatlarına qarşı daha geniş, artan qısnama kampaniyasının bir hissəsi olduğunu deyirlər.
Hadisə ötən ilin noyabrında Sankt-Peterburqda BMT-nin antikorrupsiya konfransı çərçivəsində bir otelin barında baş verib. Bu, ABŞ Dövlət Departamentinin narahatlığına səbəb olub, qurum Moskvaya sakitcə etirazını da bildirib. Baki-xeber.com xəbər verri ki, bu məlumatı “Azadlıq radiosu”na hadisə ilə bağlı birbaşa bilgili bir ABŞ hökumət yetkilisi verib. Amma Vaşinqton rəsmiləri noyabr hadisəsinə bu ilin iyununda baş vermiş dramatik insidentdən sonra yenidən baxıb, bunun müəyyən bir kampaniyanın tərkib hissəsi olması qənaətinə gəliblər. Belə ki, iyunda Moskvadakı ABŞ səfirliyi qarşısında bir amerikalı diplomat mühafizəçi tərəfindən döyülüb.
Dövlət Departamenti bildirir ki, son iki ildə Rusiyada amerikalı diplomatlara qarşı təqib kampaniyası gedir.
İnsidentdən xəbərdar bir keçmiş hökumət rəsmisinin sözlərinə görə, zəhərlənmiş diplomatlar noyabrın 2-dən 6-dək Sankt-Peterburqda BMT-nin Korrupsiyaya qarşı Konvensiyasına üzv dövlətlərin konfransına qatılıblar. ABŞ, Avropa Birliyi və müttəfiqləri Rusiyaya sanksiyalar qoyandan bəri ilk dəfə idi ki, ABŞ hökumət təmsilçiləri Rusiyada rəsmi tədbirə gedirdilər. Xatırladaq ki, həmin sanksiyalar Rusiyanın 2014-cü ildə Ukraynanın Krım vilayətini ilhaqından sonra qoyulmuşdu.
Radio bu tədbirdə iştirak etmiş bir sıra QHT təmsilçiləriylə əlaqə saxlayıb, heç biri həmin zəhərlənmə insidentindən xəbərdar olmayıb. ABŞ hökumət rəsmisinin bildirdiyinə görə, amerikalı təhqiqatçılar iki amerikalını trankvilizatorla («zorlama narkotiki» adlanan maddə) zəhərləməyə çalışıblar. Biri qadın, digəri kişi olan diplomatların başına bu əhvalat qaldıqları otelin barında gəlib.
Onlardan birinin durumu ağırlaşıb və şəhərdəki Qərb klinikalarından birinə gətirilib. Amma elektrik qəfil kəsilib və həkimlər gərəkən analizləri əldə edə bilməyiblər, - radioya danışan rəsmi belə deyir. Amerikalı tibbi müalicədən ötrü ölkədən çıxarılsa da, analizlərin toplanması artıq gecikib.
Konfransa qatılanlar yüksəkçinli rəsmilər olmayıb deyə, Dövlət Departamenti insidentə sakit yanaşıb. Rəsmi etiraz notası verilib, amma Rusiya hakimiyyəti həmin şəxsin zəhərlənməsinə dair sübut istəyib. Amerikalıların əlində isə dəlil olmayıb. Təhqiqatçılar ABŞ rəsmilərinin qaldığı oteldə işləyən personalın iş qrafikini istəyəndə isə, menecerlər deyiblər ki, həmin müddətlə bağlı cədvəl yoxdur, bu isə şübhələri artırıb. ABŞ rəsmisinin sözlərincə, Rusiya tərəfi təhqiqatçılara belə bir yekun cavab verib ki, dəlil yoxdursa, əlimizdən heç nə gəlmir.
Rusiya barlarında əcnəbilərin zəhərlənməsi insidentləri qeyri-adi hal sayılmır, çox vaxt da bunu qarətlə bağlayırlar. Dövlət Departamentinin Rusiyada barlarda içməyin təhlükəsi barədə xəbərdarlığı da var. Amma ABŞ rəsmilərinin içkisinə həmin maddə ayrı-ayrılıqda qatılıb və qarət cəhdinin heç bir əlaməti ortaya çıxmayıb.
“Azadlıq radiosu”nun əməkdaşı Mike Eckel yazır ki, ABŞ diplomatları və jurnalistlər hələ onillər öncədən Rusiya və sovet kəşfiyyat xidmətlərinin təqibinə məruz qalıblar. ABŞ rəsmiləri müxtəlif insidentlərdən söz açıblar – Moskva və başqa yerlərdəki mülklərinə giriblər, ev əşyalarının yerlərini dəyişiblər, qaz plitəsini işlək vəziyyətdə qoyub, yaxud siqareti yandırıb gediblər. Amma son illər, Moskvanın Ukraynanın müdaxiləsindən sonra ABŞ-Rusiya münasibətləri pisləşəndən qısnama halları da çoxalıb.
2012-ci ildən 2014-cü ilin fevralınadək ABŞ-ın Rusiyada səfiri olmuş Mixael McFaul dəfələrlə qapalı görüşlərindən sonra dövlət televiziya kameralarına tuş gəlib, həm də bu barədə öncədən heç bir bildiriş verilməyib. Vaşinqton təhlükəsizlik məsələlərilə bağlı Moskvaya gileylənməli olub. McFaul deyirdi ki, ola bilsin, onun kommunikasiyaları izlənir və jurnalistlərə ötürülür.
Dövlət Departamenti zəhərlənmə insidenti barədə deyir ki, 2014-cü ildən problem şiddətlənib. «Son iki ildə əməkdaşlarımıza münasibətdən narahatıq», - Departamentin adının çəkilməsini istəməyən rəsmisi radioya deyib. «Bu məsələni ən yüksək səviyyələrdə qaldırmışıq, yenə qaldıracağıq», - o, sözlərinə əlavə edib.
İyunda Moskvadakı ABŞ səfirliyinə daxil olan amerikalını rus mühafizəçi döymüşdü. Həmin amerikalı akkreditədən keçmiş diplomat idi və Dövlət Departamenti onun sənədlərini normal qaydada mühafizəçiyə təqdim etdiyini deyirdi. Moskva daha sonra həmin amerikalının diplomatik ad altında Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinə (CIA) işlədiyini iddia etdi. Bu insidentin videosu televiziyalarda yayımlandı. Bundan sonra Moskva ilə Vaşinqton qarşı tərəfin iki diplomatını ölkədən çıxardı. Amma ABŞ rəsmiləri həmin səfirlik insidentindən həftələr öncə Rusiyada diplomatlarının yol polisi tərəfindən dəfələrlə saxlandığını bildirirdi. Moskva da, öz növbəsində, ABŞ-dakı diplomatlarının təzyiqlə üzləşdiyini vurğuladı.
