Çin hakimiyyəti Xirosimada keçirilən “Böyük Yeddilik” ölkələrinin (G7) sammitində Çinlə bağlı qəbul edilən kommünike müddəalarını həqiqətə uyğun hesab etmir.
Bu barədə Çin Xarici İşlər Nazirliyinin bəyanatında bildirilib.
Bəyanatda kəskin tənqidi fikirlər öz əksini tapıb və qeyd edilir ki, “G7” dövlətlərinin bəyanatları heç bir beynəlxalq etimad doğurmur: “G7” dövlətləri sülh, sabitlik və firavanlığa doğru irəliləməkdən danışır, amma əslində bu, beynəlxalq sülhə mane olur, regional sabitliyə zərər verir və digər ölkələrin inkişafını boğur. Çinin ciddi narahatlığına məhəl qoymayan G7 Çinlə əlaqəli məsələləri manipulyasiya etməkdə, Pekini təhqir etməkdə və ölkənin daxili işlərinə kobud şəkildə müdaxilə etməkdə israr edir. Tayvan məsələsinin həlli Çin xalqının işidir və buna onlar qərar verməlidir. “G7” Tayvan boğazı boyunca sülhün qorunmasını elan etməyə davam edir, lakin heç vaxt Tayvanın müstəqilliyinə qarşı olduqlarını xatırlatmır. Heç kim Çin xalqının güclü əzmini, iradəsini, milli suverenliyi və ərazi bütövlüyünü müdafiə etmək qabiliyyətini qiymətləndirməməlidir. Honqkonq, Sincan və Tibetin işləri sırf Çinin daxili işləridir və Çin insan hüquqları adı altında kənar qüvvələrin istənilən müdaxiləsinə qəti şəkildə qarşı çıxır”.
Yeri gəlmişkən, Rusiya da “G7”-nin qərarını sərt tənqid edib.
Ümumilikdə, bəyanatda Çinin kəskin tənqid olunması təsadüfi deyil. Bəllidir ki, Çində insan haqları ilə bağlı problem var. Digər tərəfdən, bu, Rusiyaya münasibətdə Çinin apardığı siyasətlə bağlıdır. Belə vəziyyət Çinin Rusiya ilə münasibətlərinə, Ukraynada müharibəyə münasibətində hansı dəyişikliklərə gətirib çıxara bilər? “G7”-nin bəyanatı Çini aqressivləşdirəcək, yoxsa yumuşaldacaq?
“Ticarət əlaqələri pozulsa Çinin iqtisadi itkiləri çox böyük olacaq və bu da ölkədə ciddi sosial problemlərə səbəb olacaq”
Məsələ ilə bağlı “Bakı-Xəbər”ə açıqlama verən AMİP funksioneri Əli Orucov hesab edir ki, bu məsələdə birmənalı proqnoz vermək çətindir: “Əvvəla, Çinin öz maraqları var. Tarixən bu belə olub. Çin öz maraqlarından çıxış edərək siyasət yeridib. Pekinin əsas strategiyası ondan ibarətdir ki, Qərblə Rusiya bir-birini taqətdən salsın və nəticədə Çin nüfuz dairəsini genişləndirsin. Bunun elementləri özünü bir sıra məsələlərdə göstərir. Çin yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək Rusiyadan daha ucuz enerji resursları və digər xammal məmulatları əldə edir. Bu da Çinə imkan verir ki, istehsal etdiyi məhsulun maya dəyərini daha da aşağı salsın. Eyni zamanda, ixrac qabiliyyətini bir qədər də genişləndirsin. Çinin Qərblə konfrontasiyaya gedəcəyi real görünmür. Ona görə yox ki, Çin hərbi nöqteyi-nəzərdən Qərbdən çəkinir. Ona görə ki, Çinin ABŞ və Avropa İttifaqı ilə olan ticarət dövriyyəsi trilyon dollarlarla ölçülür. Rusiya ilə ticarət dövriyyəsi isə 150 milyard dollardan çoxdur. Ticari baxımdan Rusiya heç vaxt Qərbi əvəz edə bilməyəcək. Bunu Çində yaxşı bilirlər. Ona görə də Çinin Ukrayna müharibəsinə görə Rusiya ilə ciddi şəkildə yaxınlaşması real görünmür. Qərblə ticarət əlaqələri pozulsa Çinin iqtisadi itkiləri çox böyük olacaq və bu da ölkədə ciddi sosial problemlərə səbəb olacaq. Ona görə də Çinin Rusiyaya doğru kurs götürəcəyi real deyil. Çində əzəldən insan hüquqları ilə bağlı problem var. Çinin qapalı dövlət quruluşuna malik olması bu sahədə problemlərə yol açır. “Böyük Yeddilik” ölkələrinin Çinlə bağlı məlum qərarı daha çox Ukrayna müharibəsi ilə əlaqədardır. Qərbi narahat edən odur ki, Çin bu məsələdə Rusiyanın yanında yer alır, Moskvaya təzyiq etmir”.
Vidadi ORDAHALLI
