Məlum olduğu kimi, İrəvanda keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin sammitində videobağlantı vasitəsilə çıxış edən Azərbaycan prezidenti Avropa Parlamentini Ermənistan-Azərbaycan sülh danışıqlarını pozmağa cəhddə günahlandırdı. Bunun səbəbləri barədə danışmazdan öncə qeyd edək ki, Strasburqda yerləşən Avropa Parlamenti Avropa İttifaqının qanunverici orqanıdır və birbaşa Aİ üzv dövlətlərinin vətəndaşları tərəfindən seçilir. Hazırda o, 28 Avropa ölkəsindən səkkiz fraksiya və bir neçə qeyri-hərbi üzvdən ibarətdir.
Avropa Parlamenti Azərbaycana qarşı daim qərəzli və sərt mövqe tutur. Qurum 30 apreldə "Ermənistanda demokratik dayanıqlığın dəstəklənməsi" ilə bağlı daha bir anti-Azərbaycan qətnaməsi qəbul etdi. Elə ertəsi gün - 1 mayda Azərbaycan parlamenti Avropa Parlamenti ilə bütün əməkdaşlıq formatlarını dondurmaq və Avropa İttifaqı ilə Şərqi Avropa tərəfdaşları arasında əlaqələri inkişaf etdirmək üçün yaradılan Avronest Parlament Assambleyasından çıxmaq üçün məhkəmə prosesinə başlamaq qərarına gəldi. Ümumilikdə, 2021-ci ilin may ayından 2026-cı ilin 30 aprelinə qədər olan beş il ərzində Avropa Parlamenti Ermənistanı müdafiə etmək məqsədilə zahirən 14 oxşar qətnamə qəbul edib. Bu fonda, prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, qətnamələr "Azərbaycana qarşı təhqiramiz dil"lə doludur. O, bu cür sənədlərin qəbulunun tez-tez baş verməsini Avropa Parlamentinin deputatlarının vəsvəsəsi ilə əlaqələndirib. Dövlət başçısı, həmçinin, Avropa Şurası Parlament Assambleyasını (AŞPA) ikili standartlar siyasəti yürütməkdə ittiham edib və bu da iki il əvvəl Bakının üzvlüyünü dayandırmasına səbəb olub. Bu ilin yanvar ayında İlham Əliyev bildirib ki, Avropa Parlamentinin Azərbaycana qarşı qərəzli mövqeyi Azərbaycanın müstəqil siyasətini qəbul edə bilməyən lobbi qrupları tərəfindən yaradılır: "Biz uzun illərdir ki, Avropa Parlamenti və AŞPA ilə əməkdaşlıq etmirik. Avropa Parlamenti bizi heç vaxt etmədiyimiz şeylərdə, o cümlədən Ermənistana qarşı sözdə aqressiv mövqedə ittiham etməklə özünü çətin vəziyyətə salır, halbuki Ermənistan özü Azərbaycanla münasibətlərinə dəyər verir". Ötən ilin avqust ayında Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi Ağ Evdə paraflanıb. Buna görə də, Bakı ümid edirdi ki, Avropa Parlamenti Azərbaycana qarşı siyasətini yenidən nəzərdən keçirmək üçün özündə cəsarət tapacaq. Lakin bu baş vermədi, baxmayaraq ki, Bakı ilə İrəvan arasında sülh artıq reallığa çevrilib və öz bəhrəsini verir: xüsusən də bu yaxınlarda Ermənistana 12 min ton Azərbaycan neft məhsulları ixrac edilib. Avropa Parlamenti artıq Azərbaycanla sülh prosesinin alternativi olmadığını və xarici təzyiqin ona yalnız zərər verdiyini anlayan Ermənistanı qorumağa çalışmaqda davam edir. Amma əvəzində regionda vəziyyəti mürəkkəbləşdirir. Buna baxmayaraq, Avropa Parlamentinin üzvləri heç kimin onları Azərbaycanın Qarabağ iqtisadi bölgəsindən qovmadığını və gedənlərin bunu millətçi düşüncəli revanşistlərin təzyiqi altında etdiklərini yaxşı bilsələr də, erməni hüquqlarının pozulmasından danışmağa davam edirlər. Sonuncular həmçinin media tərəfindən Ermənistan-Azərbaycan sülh prosesi ilə kökündən ziddiyyət təşkil edən korporativ maraqları irəli sürmək üçün Avropa siyasətçilərinə və rəsmilərinə rüşvət verməkdə ittiham olunurlar. Onlar bəyan edirlər ki, qərar qəbul edənlərə, beynəlxalq təşkilatlara və akademik dairələrə təsir göstərmək, arzu olunan gündəliyi formalaşdırmaq və onu "ekspert mövqeyi" kimi gücləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş anti-Azərbaycan kampaniyalarının təşkili məqsədilə bütöv bir sistem yaradırlar.
Bunlar fonunda xatırladaq ki, belə bir vaxtda Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin keçmiş prokuroru Luis Moreno Okampo ilə bağlı da videolar yayılıb. O, bu videolarda Aİ institutlarına təsir imkanlarından danışır, oğlu isə Nikol Paşinyanın vəzifədən uzaqlaşdırılmasının zəruriliyini qeyd edir. Belə bir təəssürat yaranır ki, Okampo və Avropa Parlamenti eyni məntiq çərçivəsində hərəkət edir. Adı “dəstək” olsa da, bu qətnamə, ilk növbədə, Ermənistanda daxili vəziyyətin sabitliyini pozmağa yönəlib. Özü də maraqlıdır ki, Avropa Parlamenti son illərdə mandatından kənar formada dövlətlərin daxili işlərinə qarışmaqla demokratiya kartından təzyiq vasitəsi kimi istifadə edir və müxtəlif korrupsiya qalmaqallarına yol açır. Avropada ksenofobiya, islamofobiya, irqçilik və bu kimi bir çox meyllərin yayıldığı bir vaxtda Avropa Parlamentinin üzvləri bu meyllərlə mübarizə istiqamətində iş aparmırlar. Əksinə, bunu təbliğ edən parlamentarilər az deyil. Bu durumda Türkiyənin Azərbaycandakı sabiq səfiri, “İMZA - Sosial İnkişafa Dəstək” İctimai Birliyinin Türkiyədəki nümayəndəsi Hulusi Kılıç bildirir ki, Avropa Parlamentinin Azərbaycana qarşı qərəzli qətnamələrinin heç bir əsası yoxdur. Bu, müstəqil və suveren dövlətin daxili işlərinə müdaxiləyə yönəlmiş “ikili standartlar” siyasətinin növbəti təzahürüdür. Onun sözlərinə görə, heç kim Avropa Parlamentinə subyektiv və təhrif olunmuş qiymətləndirmələr vermək səlahiyyəti verməyib: “AP-nin qərarları açıq-aşkar anti-Azərbaycan dairələr, o cümlədən ermənipərəst lobbi tərəfindən maliyyələşdirilib və iflasa məhkumdur”. H.Kılıç Milli Məclisin Avropa Parlamenti ilə bütün istiqamətlər üzrə əməkdaşlığın dayandırılması barədə qərarını vaxtında atılmış addım kimi qiymətləndirib: “Azərbaycan hansısa təzyiqlər altında yönləndirilən dövlət deyil. Bu müdrik liderə, güclü orduya və iqtisadiyyata malik, vətəndaşları hakimiyyət ətrafında sıx birləşmiş güclü ölkədir”. Türkiyənin sabiq səfiri Azərbaycanı regional güc amili kimi səciyyələndirib: “Bütün beynəlxalq aktorlar 44 günlük Vətən müharibəsi dövründə Azərbaycan oğullarının göstərdiyi qəhrəmanlıq səhifələrini xatırlayaraq bunu dərk etməlidir”. Bununla bağlı H.Kılıç belə bir sual ünvanlayıb: “Azərbaycan torpaqlarının 30 illik işğalı dövründə tarixi ədalətin təmin olunması naminə Avropa Parlamenti hansı qərarları qəbul edib?”. “Avropa Parlamentinin qətnamələrinin mətnləri bütövlükdə sistemli yalandan ibarətdir. Bu, məqsədlərindən biri Cənubi Qafqazda sülh prosesini və dialoqu sarsıtmaq olan “ikili standartlar” siyasətinin bariz təzahürüdür”. Sabiq səfir AP-nin divarları daxilində daha əvvəl qəbul olunmuş Türkiyə əleyhinə çoxlu sayda qətnamələri də xatırladıb: “Belə sənədlərin heç bir çəkisi və əhəmiyyəti yoxdur. Bu qurumun tarixi qaranlıq səhifələrlə doludur. Avropa Parlamenti faktiki olaraq regionda sülhə qarşı olan qüvvələrin tərəfində çıxış edir”. O bildirib ki, İrəvanın Bakı və Ankara ilə münasibətlərinin normallaşması sülhə qarşı olan qüvvələrə son zərbə olacaq, onları xalqlar arasında düşmənçilikdən faydalanmaq imkanından birdəfəlik məhrum edəcək: “Tamamilə aydındır ki, adi Ermənistan vətəndaşlarının problemlərinə biganə olan erməni diasporunun fəaliyyəti ilk növbədə elə erməni xalqının özünə zərər vurur. Bu, AP-dəki ermənipərəst siyasətçilərə də aiddir. Əminəm ki, Cənubi Qafqazda sülhə qarşı olan qüvvələrin cəhdlərinə baxmayaraq, münasibətlər normallaşacaq”.
Tahir TAĞIYEV
