Rəşad Bayramov: “Berlin artıq konkret nəticə və ya strateji divident vəd etməyən tədbirlərə daha ehtiyatla yanaşır”
Məlum olduğu kimi, mayın 4-5-də Ermənistanın paytaxtı İrəvanda Avropa Siyasi Birliyinin (ASB) 8-ci sammiti keçirildi. “Gələcəyi qurmaq: Avropada birlik və sabitlik” şüarı ilə təşkil olunan toplantıya Avropa İttifaqına üzv və üzv olmayan ölkələrdən, eləcə də beynəlxalq qurumlardan təxminən 50 nümayəndə heyəti qatıldı.
Sammitdə NATO, Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı (ATƏT), Avropa Şurası və Avropa Parlamenti təmsil olundu. Bu sammitin əsas siyasi mənası yalnız Avropa məsələlərinin müzakirəsi deyildi - İrəvan ilk dəfə Cənubi Qafqazda belə genişmiqyaslı Avropa siyasi platformasına ev sahibliyi edirdi.
Burada diqqət çəkən və maraq doğuran məqam odur ki, hər iki tədbirdə Almaniya ən yüksək ali səviyyədə iştirak etmədi. İspaniyanın baş naziri Pedro Sançes iştirak etdiyi halda, Almaniyanın nə kansleri Fridrix Merts, nə xarici işlər naziri Yohan Vadeful tədbirdə yox idi. Hətta xarici telekanallarda belə, Almaniyanın İrəvanda keçirilən tədbirə ali səviyyədə qatılmadığı qeyd edildi. Maraqlıdır, Almaniya niyə İrəvanda keçirilən sammitə qatılmadı?
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən AMİP Ali Məclisinin sədri Rəşad Bayramov Almaniyanın orada iştirak etməməsini bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Həqiqətən də Almaniyanın "Avropa Siyasi Birliyi"nin İrəvanda keçirilən 8-ci sammitində iştirak etməməsi suallar doğurur. Belə ki, Almaniya faktiki olaraq ilk dəfədir ki, ASB-nin zirvə görüşündə ali səviyyədə iştirak etmədi. Rəsmi Berlin bunu kanslerin gərgin qrafiki və Xristian Demokrat İttifaqının rəyasət heyətinin iclasında iştirak səbəbi ilə izah etsə də bu o qədər də inandırıcı görünmür. Çünki tədbirin məhz bu tarixdə və Ermənistanda keçiriləcəyi haqqında qərar hələ keçən il verilib və Almaniya rəhbərliyi öz qrafikini buna uyğun olaraq tənzimləyə bilərdi. Düşünürəm ki, Mertsin iştirak etməməsi bir neçə səbəblə izah oluna bilər. Bunlardan birincisi, Almaniyanın son dövrlərdə xarici siyasətində müşahidə olunan müəyyən “seçici iştirak” tendensiyasıdır. Berlin artıq konkret nəticə və ya strateji divident vəd etməyən tədbirlərə daha ehtiyatla yanaşır. Aİ-Ermənistan sammiti və eləcə də Avropa Siyasi Birliyinin toplantısı Almaniya üçün real qərarların qəbul olunduğu deyil, daha çox siyasi jestlərin edildiyi məkan kimi qiymətləndirilir. Almaniya isə daha çox real təsir imkanlarının olduğu formatlara üstünlük verir. Bu baxımdan, Berlin üçün Brüssel, NATO və ya ikitərəfli yüksək səviyyəli görüşlər daha prioritetdir.
İkinci və daha həssas məqam Almaniyanın Ermənistanla bağlı siyasətində müəyyən korrektələrin baş verməsi ehtimalıdır. Son illərdə Berlin Ermənistanla münasibətləri inkişaf etdirməyə çalışsa da, paralel olaraq Azərbaycanla enerji, logistika və iqtisadi əməkdaşlıq xəttini daha praqmatik və strateji hesab edir. Bu kontekstdə İrəvanda keçirilən və müəyyən mənada Ermənistanın geosiyasi legitimləşdirilməsinə xidmət edən tədbirdə yüksək səviyyədə iştirak etməmək, incə diplomatik siqnal kimi də oxuna bilər. Burada Aİ daxilindəki qeyri-rəsmi rəqabət və liderlik məsələsini də qeyd etməyə ehtiyac var. Almaniya hər nə qədər əsas iqtisadi güc olsa da, son dövrdə bəzi təşəbbüslərin Paris və ya digər paytaxtlar tərəfindən irəli çəkilməsi Berlinin müəyyən qədər məsafə saxlamasına səbəb olur. Fransa-Ermənistan münasibətlərinin səviyyəsini nəzərə aldıqda Berlinin Ermənistanda keçirilən tədbirdə iştiraka niyə o qədər də həvəsli olmadığı başa düşüləndir”.
Vidadi ORDAHALLI
